Υπάρχουν υπουργεία που λειτουργούν ως πολιτικό πλεονέκτημα για μια κυβέρνηση και υπάρχουν και εκείνα που, αντί να προσθέτουν πόντους, αρχίζουν να δημιουργούν προβλήματα. Και φοβάμαι ότι το υπουργείο Παιδείας, με τη Σοφία Ζαχαράκη στην πολιτική του ηγεσία, κινδυνεύει πλέον να περάσει στη δεύτερη κατηγορία. Όχι επειδή όλα όσα γίνονται στο υπουργείο είναι λάθος, αλλά επειδή σε μια σειρά από υποθέσεις η πολιτική διαχείριση δείχνει να υπολείπεται των περιστάσεων. Και στην πολιτική, ειδικά όταν μιλάμε για την Παιδεία, δεν αρκεί να έχεις δίκιο στα χαρτιά. Πρέπει να μπορείς και να το εξηγήσεις στην κοινωνία.
Δεν θα αξιολογήσουμε ηθικά ή κοινωνικά τις πράξεις της Υπουργού, αλλά θα αξιολογήσουμε πολιτικά αν συμφέρουν ή όχι την κυβέρνηση εν όψει εκλογών.
Η υπόθεση με τα σχολικά βιβλία και τις αναφορές σε οικογένειες ομόφυλων ζευγαριών είναι χαρακτηριστική. Το υπουργείο απάντησε κυρίως με την επίκληση της διαδικασίας αξιολόγησης, των επιτροπών, των αξιολογητών και των θεσμικών κανόνων που ακολουθήθηκαν. Μόνο που το πολιτικό ερώτημα είναι άλλο: είναι κατάλληλο το συγκεκριμένο περιεχόμενο για τις συγκεκριμένες ηλικίες και πώς τοποθετείται πολιτικά η κυβέρνηση απέναντι σε αυτό; Εκεί χρειάζεται καθαρή απάντηση και όχι μια παράθεση διοικητικών διαδικασιών. Και το γεγονός ότι χρειάστηκε να παρέμβει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας για «ιδιαίτερη προσοχή» και «αυξημένη ευαισθησία» στις μικρές τάξεις του Δημοτικού, δείχνει ότι στο Μέγαρο Μαξίμου αντιλαμβάνονται πως το θέμα έχει πολιτική διάσταση.
Το ίδιο περίπου σκηνικό έχει δημιουργηθεί και με την υπόθεση των ξένων πανεπιστημίων. Μια μεταρρύθμιση που παρουσιάστηκε ως σημαντική κυβερνητική τομή χρειάζεται, όταν προκύπτουν εμπλοκές, ισχυρή πολιτική υπεράσπιση και όχι απλώς αναφορές στη νομιμότητα και στις προβλεπόμενες διαδικασίες. Γιατί ο υπουργός δεν είναι μόνο διαχειριστής ενός μηχανισμού. Είναι ο άνθρωπος που πρέπει να υπερασπίζεται πολιτικά τις επιλογές της κυβέρνησης και να εξηγεί στους πολίτες γιατί αυτές υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον.
Και εδώ είναι το πρόβλημα που αρχίζει να δημιουργείται για τη Σοφία Ζαχαράκη. Δίνει την εντύπωση ότι πολλές φορές αντιμετωπίζει πολιτικά ζητήματα σαν να είναι απλώς υπηρεσιακές υποθέσεις. Όμως η Παιδεία δεν είναι ένα οποιοδήποτε χαρτοφυλάκιο. Αφορά παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς και κάθε απόφαση μπορεί να προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις. Όταν, λοιπόν, υπάρχει ήδη δυσαρέσκεια από γονείς και ταυτόχρονα ανοίγουν μέτωπα γύρω από τα σχολικά βιβλία και τα πανεπιστήμια, απαιτούνται γρήγορα αντανακλαστικά, καθαρές θέσεις και κυρίως πολιτική αντίληψη του κλίματος.
Και δεν είναι η πρώτη φορά που το υπουργείο Παιδείας βρίσκεται στο επίκεντρο για ζητήματα που θα μπορούσαν να είχαν αντιμετωπιστεί διαφορετικά. Είχαμε και πέρυσι αντίστοιχες συζητήσεις και αντιδράσεις γύρω από χειρισμούς του υπουργείου. Όταν τα περιστατικά αρχίζουν να επαναλαμβάνονται, παύουν να είναι μεμονωμένες αστοχίες και δημιουργούν συνολική πολιτική εικόνα.
Το Μαξίμου δεν χρειάζεται αυτή τη στιγμή ακόμη ένα υπουργείο που θα παράγει πολιτικούς πονοκεφάλους. Χρειάζεται υπουργούς που θα προλαβαίνουν τις κρίσεις, θα αντιλαμβάνονται τις κοινωνικές αντιδράσεις και θα υπερασπίζονται αποτελεσματικά το κυβερνητικό έργο. Και η Ζαχαράκη βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα δύσκολο τεστ: να αποδείξει ότι μπορεί να περάσει από τη διαχείριση της καθημερινότητας στην πραγματική πολιτική διαχείριση.
Γιατί αν συνεχιστούν οι λάθος χειρισμοί, η αίσθηση αμετροέπειας και η γκρίνια από τους γονείς, τότε η υπουργός Παιδείας κινδυνεύει να γίνει αυτό που καμία κυβέρνηση δεν θέλει: ένα μόνιμο «σπυρί» στο πλευρό της.