Σε έναν από τους πιο κρίσιμους ρόλους για την υλοποίηση της πρόσφατης πετρελαϊκής συμφωνίας μεταξύ της Ουάσιγκτον και του Καράκας αναδεικνύεται ένας επιχειρηματίας από τη Βενεζουέλα με έντονο παρελθόν. Aς διαβάσουμε τι γράφει το BBC.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τη συμφωνία, η οποία παραχωρεί στις ΗΠΑ τον έλεγχο στρατηγικών κοιτασμάτων πετρελαίου της χώρας της Λατινικής Αμερικής, ως «τη μεγαλύτερη στην ιστορία».
Η εταιρεία North American Blue Energy Partners (Nabep), η οποία είναι ελάχιστα γνωστή εκτός των συνόρων της νοτιοαμερικανικής χώρας, αναλαμβάνει την εποπτεία της παραγωγής και της πώλησης 17 πετρελαιοπηγών. Τα συγκεκριμένα κοιτάσματα υπολογίζεται ότι περιέχουν περίπου 65 δισεκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου.
Όπως ήταν αναμενόμενο, η συγκεκριμένη συμφωνία έχει προκαλέσει πλήθος ερωτημάτων.
Στο επίκεντρό της βρίσκεται ο Αλεχάντρο Μπετανκούρ Λόπεζ, ο μεγιστάνας του πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, ο οποίος ηγείται της εταιρείας με έδρα τα Μπαρμπέιντος.
Ο 46χρονος επιχειρηματίας έχει μακρά ιστορία συναλλαγών με την κυβέρνηση της Βενεζουέλας, ήδη από την εποχή του εκλιπόντος προέδρου Ούγκο Τσάβες. Παράλληλα, όμως, έχει βρεθεί στο μικροσκόπιο ερευνών σε πέντε διαφορετικές χώρες. Από την πλευρά του, έχει αρνηθεί κατ’ επανάληψη οποιαδήποτε παράνομη πράξη και δεν έχει καταδικαστεί ποτέ για κάποιο έγκλημα.
Ποιος είναι, λοιπόν, ο άνθρωπος που επιλέχθηκε να υλοποιήσει το σχέδιο του Τραμπ για ενεργειακή αφθονία;
Η γενιά των bolichicos
Ο Λεοπόλντο Αλεχάντρο Μπετανκούρ Λόπεζ γεννήθηκε στην πρωτεύουσα της Βενεζουέλας, το Καράκας, τον Φεβρουάριο του 1980 και προέρχεται από οικογένεια της μεσαίας τάξης.
Είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Σάφολκ στη Βοστώνη της Μασαχουσέτης, ενώ η καθαρή του αξία υπολογίζεται σε περίπου 2,6 δισεκατομμύρια δολάρια.
Μπορεί το βιογραφικό του να αποδίδει την επιτυχία του στο «επιχειρηματικό του πνεύμα», ωστόσο, δημοσιογράφοι από τη Βενεζουέλα που παρακολουθούν στενά την πορεία του, υποστηρίζουν ότι όλα ξεκίνησαν από τις γνωριμίες που έκανε στις σχολικές αίθουσες του Instituto Cumbres de Caracas, ενός ιδιωτικού θρησκευτικού σχολείου στην πρωτεύουσα της χώρας.
Ο δημοσιογράφος της Βενεζουέλας Άλεκ Μπόιντ, ο οποίος ερευνά την υπόθεση του Μπετανκούρ από το 2011, εξήγησε ότι ο επιχειρηματίας έγινε στενός σχολικός φίλος με τον Χαβιέρ Αλβαράντο Πάρντι. Πρόκειται για τον γιο του ανθρώπου που αργότερα ανέλαβε την προεδρία της Electricidad de Caracas, ενώ διετέλεσε υφυπουργός Ενέργειας και στέλεχος της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Petróleos de Venezuela (PDVSA).
«Το 2009, στο απόγειο της κρίσης ηλεκτρικής ενέργειας, ο Αλβαράντο σύστησε τον Μπετανκούρ και τους συνεργάτες του στον πατέρα του, διαβεβαιώνοντάς τον ότι θα μπορούσαν να λύσουν το πρόβλημα… παρόλο που δεν είχαν καμία απολύτως εμπειρία στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας», σημείωσε ο Μπόιντ.
Την ίδια περίοδο, η Derwick Associates, η τεχνική εταιρεία που ίδρυσε ο Μπετανκούρ μαζί με έναν εξάδελφό του, έλαβε 12 κυβερνητικές συμβάσεις, οι οποίες ανατέθηκαν χωρίς τη διεξαγωγή διαγωνισμού, συνολικού ύψους 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Λίγο καιρό αργότερα, σε αυτόν και στους υπόλοιπους νεαρούς επιχειρηματίες που συνεργάζονταν με την κυβέρνηση της Βενεζουέλας δόθηκε το προσωνύμιο bolichicos. Πρόκειται για έναν όρο της αργκό που συνδυάζει τις λέξεις Μπολιβαριανός, παραπέμποντας στη σοσιαλιστική επανάσταση του Τσάβες, και chico, που σημαίνει αγόρι.
Ο δικηγόρος του Μπετανκούρ απορρίπτει κατηγορηματικά τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό. «Είναι ένας όρος που επινόησαν τα μέσα ενημέρωσης, ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια ομάδα νέων ανθρώπων που το μόνο κοινό τους στοιχείο είναι η επιτυχία τους», δήλωσε στο BBC News Mundo ο Τζον Σέιλ, νομικός εκπρόσωπος του επιχειρηματία στις ΗΠΑ.
Η Derwick Associates, από την πλευρά της, ισχυρίστηκε ότι έχει ολοκληρώσει με επιτυχία όλα τα έργα εξηλεκτρισμού που είχε αναλάβει.
Η επέκταση της αυτοκρατορίας και τα νομικά ζητήματα
Οργανώσεις κατά της διαφθοράς, όπως η Διεθνής Διαφάνεια της Βενεζουέλας (Transparency Venezuela) και το Πρόγραμμα Αναφοράς Οργανωμένου Εγκλήματος και Διαφθοράς (OCCRP), υποστηρίζουν ότι αρκετά από τα έργα είτε δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ είτε εκτελέστηκαν με λανθασμένο τρόπο.
Μια έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας της Βενεζουέλας το 2018 εκτίμησε ότι 11 από τα έργα που ανατέθηκαν στην Derwick θα έπρεπε κανονικά να κοστίσουν 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια. Αν τα στοιχεία αυτά είναι ακριβή, σημαίνει ότι η κυβέρνηση πλήρωσε 138% παραπάνω από το κανονικό κόστος.
Η νομική ομάδα του Μπετανκούρ έχει απορρίψει στο παρελθόν τις κατηγορίες για υπερτιμολόγηση, κάνοντας λόγο για μια πολιτικά υποκινούμενη προσπάθεια σπίλωσης.
Παρά τις σφοδρές επικρίσεις, οι αρχές της Βενεζουέλας επέτρεψαν σύντομα στην Derwick να εισέλθει στην πετρελαϊκή βιομηχανία.
Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του Μπετανκούρ δεν περιορίστηκαν αποκλειστικά στη Βενεζουέλα. Στα μέσα της δεκαετίας του 2010, ξεκίνησε τη διεθνή του επέκταση αποκτώντας μερίδιο στην ισπανική εταιρεία γυαλιών ηλίου Hawkers, φτάνοντας να γίνει ο μεγαλομέτοχος και πρόεδρός της το 2016. Παράλληλα, προχώρησε στην εξαγορά τραπεζικών ιδρυμάτων στην Ελβετία και την Αφρική.
Σήμερα, το επιχειρηματικό δίκτυο του Μπετανκούρ περιλαμβάνει περίπου 50 εταιρείες κατανεμημένες σε 16 χώρες, σύμφωνα με τις έρευνες της Διεθνούς Διαφάνειας της Βενεζουέλας.
Το 2013, ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, Ότο Ράιχ, κατέθεσε αγωγή σε αμερικανικό δικαστήριο κατά του Μπετανκούρ και δύο συνεργατών του, κατηγορώντας τους για «καταβολή μεγάλων χρηματικών ποσών σε δημόσιους αξιωματούχους της Βενεζουέλας με αντάλλαγμα την ανάθεση συμβάσεων». Η αγωγή του διπλωμάτη απορρίφθηκε πέντε χρόνια αργότερα, ωστόσο τα νομικά προβλήματα για τον επιχειρηματία δεν τελείωσαν εκεί.
Τα τελευταία χρόνια, δικαστικές αρχές στην Ισπανία, την Ελβετία, την Ανδόρα και τις ΗΠΑ έχουν ξεκινήσει έρευνες κατά του Μπετανκούρ και άλλων bolichicos για την φερόμενη εμπλοκή τους σε διάφορα σχήματα διαφθοράς που σχετίζονται με την PDVSA. Ο ίδιος δεν έχει κατηγορηθεί επίσημα και αρνείται κάθε παράνομη πράξη.
Το 2025, ο επιχειρηματίας βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο της δημοσιότητας, όταν συνελήφθη δύο φορές από τη βρετανική αστυνομία στο Λονδίνο, όπου είχε εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια. Λίγες ημέρες αργότερα, οι ισπανικές αρχές πραγματοποίησαν έφοδο στο Κάστρο Αλαμίν, ένα πολυτελές κτήμα ιδιοκτησίας του Μπετανκούρ στην επαρχία του Τολέδο. Και οι δύο επιχειρήσεις φέρεται να συνδέονταν με μια έρευνα για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, την οποία είχε ξεκινήσει η ελβετική εισαγγελία.
Αναφορικά με αυτούς τους ισχυρισμούς, ο δικηγόρος του Μπετανκούρ άφησε να εννοηθεί ότι έχει στοχοποιηθεί εξαιτίας των επαφών του με τους υπόλοιπους νεαρούς, θρασείς επιχειρηματίες της Βενεζουέλας. «Πρόκειται για μια ομάδα πολύ επιτυχημένων νέων επιχειρηματιών… κάποιοι έχουν παραβιάσει τον νόμο και άλλοι όχι, αλλά τους έχουν τσουβαλιάσει όλους μαζί», υπογράμμισε ο Σέιλ στο BBC News Mundo.
Γιατί οι ΗΠΑ επέλεξαν τον Μπετανκούρ ως εταίρο
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον δημοσιογράφο Σέρχιο Νοβέλι από τη Βενεζουέλα, επικαλέστηκε τρεις λόγους.
«Έχει αποδεδειγμένο ιστορικό ικανότητας στην παραγωγή πετρελαίου», ανέφερε χαρακτηριστικά ως πρώτο λόγο. Ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η Nabep παράγει αυτή τη στιγμή περίπου 180.000 βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα, βρισκόμενη ακριβώς πίσω από τη Chevron που ξεπερνά τα 200.000. Βέβαια, υπάρχουν και εκείνοι που αμφισβητούν την ακρίβεια αυτών των αριθμών.
Στη συνέχεια, ο Ρούμπιο επισήμανε ότι ο Μπετανκούρ δεν τελεί επί του παρόντος υπό έρευνα από τις ΗΠΑ.
Τέλος, έδωσε έναν τρίτο λόγο: «Είναι ένα άτομο που υποστήριξε σθεναρά την αντιπολίτευση.»
Σε αντίθεση με άλλους που γνώρισαν οικονομική ευημερία επί των ημερών του Τσάβες, ο Μπετανκούρ και οι συνεργάτες του δεν φάνηκαν να ταυτίζονται ιδεολογικά με το κίνημα του εκλιπόντος προέδρου. «Απλώς είδαν μια επιχειρηματική ευκαιρία και την εκμεταλλεύτηκαν», παρατήρησε ο δημοσιογράφος Σέσαρ Μπατίζ.
Και όταν άλλαξαν οι πολιτικές ισορροπίες, ο Μπετανκούρ προσαρμόστηκε ανάλογα, χτίζοντας μια σχέση με τον ηγέτη της αντιπολίτευσης Χουάν Γκουαϊδό, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ.
Αυτή η διασύνδεση τον βοήθησε να δημιουργήσει επαφές με αξιωματούχους των ΗΠΑ, όπως ο Μαουρίσιο Κλαβέρ-Καρόνε, ο πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Λατινική Αμερική, καθώς και με άλλα πρόσωπα από το στενό περιβάλλον του Τραμπ, όπως ο πρώην δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ρούντι Τζουλιάνι, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο Μπόιντ.
Όταν, ωστόσο, ενεπλάκη σε μια αποτυχημένη προσπάθεια ανατροπής του Νικολάς Μαδούρο το 2019, ο τότε πρόεδρος της Βενεζουέλας τον εκδικήθηκε απομακρύνοντάς τον από την πετρελαϊκή βιομηχανία και αναγκάζοντάς τον να ζει μεταξύ Μαδρίτης και Λονδίνου.
Οι επαφές που είχε αναπτύξει ο Μπετανκούρ με τις ΗΠΑ φέρεται να έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη μείωση της νομικής πίεσης εναντίον του στα τέλη του 2025.
Στο κατάλληλο μέρος την κατάλληλη στιγμή
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Washington Post, οι αμερικανικές αρχές παρότρυναν την Ελβετία να αποσύρει το αίτημα έκδοσής της για τον επιχειρηματία ενώπιον των βρετανικών δικαστηρίων. Το αίτημα έγινε δεκτό από τις ελβετικές αρχές και τον περασμένο Μάιο δικαστήριο του Λονδίνου ήρε την απαγόρευση εξόδου που του είχε επιβληθεί.
«Η Ελβετία δεν παρουσίασε τα στοιχεία που ζήτησαν οι Άγγλοι δικαστές για να στηρίξουν το αίτημα έκδοσής της, και ως εκ τούτου η απαγόρευση ταξιδιού άρθηκε», εξήγησε ο δικηγόρος του Μπετανκούρ στο BBC News Mundo, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα το τέλος των ελβετικών ερευνών.
Σύμφωνα με το Axios, λίγα λεπτά μετά τη στρατιωτική επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου, η οποία κατέληξε στη σύλληψη του Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, από τις αμερικανικές δυνάμεις, ο Μπετανκούρ μίλησε με την τότε αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες και την έπεισε να συνομιλήσει με τον Ρούμπιο.
Τη συγκεκριμένη εκδοχή επιβεβαίωσε και ο δικηγόρος του. «Λειτούργησε ως μεσάζων», υποστήριξε ο Σέιλ. «Δεν είχε καμία σχέση με την αποχώρηση του Μαδούρο, αλλά επειδή είχε την εμπιστοσύνη όλων, έγινε μεσάζων».
Την Τετάρτη, η Ντέλσι Ροντρίγκες, νυν μεταβατική πρόεδρος της Βενεζουέλας, υπερασπίστηκε τον Μπετανκούρ, τονίζοντας ότι δεν έχει καμία εκκρεμή υπόθεση σε αυτή τη χώρα ή στις ΗΠΑ. «Συχνά ένα άτομο δικάζεται στα μέσα ενημέρωσης πριν από τα δικαστήρια», σχολίασε, υπερασπιζόμενη τον πετρελαϊκό μεγιστάνα.
Για όσους παρακολουθούν την καριέρα του Μπετανκούρ εδώ και χρόνια, ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο.
«Είναι πολύ ικανός», κατέληξε ο Μπόιντ. «Καταφέρνει πάντα να βρίσκεται εκεί που πρέπει για να αποφύγει τα προβλήματα και να βγάλει χρήματα».