Τόσο οι σκληροπυρηνικοί υποστηρικτές της κυβέρνησης όσο και οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα επέκριναν την ασκούσα καθήκοντα προέδρου Ντέλσι Ροντρίγκες για τη συμφωνία με την οποία παρέχεται στις ΗΠΑ αποκλειστική πρόσβαση στους πολύτιμους πετρελαϊκούς πόρους της χώρας. Ενδέχεται να ποντάρει στο ότι η συμφωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί το εισιτήριό της για μια ακόμη ισχυρότερη εδραίωση της εξουσίας της.
Σύμφωνα με το Bloomberg ένα πιθανό πλεονέκτημα για τη Ροντρίγκες είναι ότι η συμφωνία, η οποία παραχωρεί στις ΗΠΑ τον έλεγχο της πλειοψηφίας των 65 δισεκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας, θα μπορούσε να περιορίσει το κίνητρο της κυβέρνησης Τραμπ να πιέσει για τη διεξαγωγή εκλογών το συντομότερο δυνατό.
«Νομίζω ότι μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος της Ντέλσι στον βαθμό που ενισχύει τη δέσμευση του Τραμπ να συνεργαστεί μαζί της και, ως εκ τούτου, πιθανότατα μειώνει τα κίνητρα για μια γρήγορη προσφυγή στις κάλπες», δήλωσε η Ρίσα Γκρέις-Τάργκοου, διευθύντρια του Eurasia Group για τη Λατινική Αμερική. Αυτός «είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο η αντιπολίτευση είναι τόσο αναστατωμένη», πρόσθεσε.
Με δεκαετίες αντιαμερικανικού εθνικισμού να βαραίνουν στην πολιτική της κληρονομιά, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος η συμφωνία να γυρίσει μπούμερανγκ και να εξελιχθεί σε πολιτική επιβάρυνση για την ίδια.
Οργισμένοι με την Ροντρίγκες
Οι υποστηρικτές του τσαβισμού, του πολιτικού κινήματος που ίδρυσε ο εκλιπών πρόεδρος Ούγκο Τσάβες και το οποίο βασίστηκε εν μέρει στον κρατικό έλεγχο του πετρελαίου της Βενεζουέλας, έχουν τους δικούς τους λόγους να είναι οργισμένοι με τη Ροντρίγκες.
Και οι δύο αυτές μορφές κριτικής εκδηλώθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αμέσως μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας στην Ουάσινγκτον, αργά την Παρασκευή. Ορισμένοι σχολιαστές κατηγόρησαν τη Ροντρίγκες ότι παραχωρεί το πετρέλαιο της χώρας, ενώ άλλοι διερωτήθηκαν γιατί ούτε ο Τραμπ ούτε η Ροντρίγκες συνόδευσαν την οικονομική συμφωνία με δεσμεύσεις σχετικά με τις εκλογές ή μια δημοκρατική μετάβαση.
«Αλλά είναι επίσης πολιτικά δύσκολο για την Ντέλσι, δεδομένων των ευαισθησιών γύρω από τον εθνικισμό ως προς τους φυσικούς πόρους και της αντίληψης ότι προδίδει τις αρχές του τσαβισμού, παραχωρώντας πολύτιμους πόρους», δήλωσε η Γκρέις-Τάργκοου.
Η συμφωνία διαπραγματεύτηκε χωρίς τη συμμετοχή της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση. Η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η σημαντικότερη ηγέτιδα της αντιπολίτευσης, δεν συμμετείχε στις συζητήσεις, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
Κατά την προεκλογική εκστρατεία για τις προεδρικές εκλογές της Βενεζουέλας το 2024, ήταν η Ροντρίγκες —τότε σύμμαχος του πρώην προέδρου Νικολάς Μαδούρο— που κατηγορούσε τη Ματσάδο ότι έπαιρνε εντολές από «αφεντικά» στις ΗΠΑ και ότι επιδίωκε την προεδρία προκειμένου να παραδώσει το πετρέλαιο της Βενεζουέλας.
Τώρα η Ροντρίγκες βρίσκεται αντιμέτωπη με παρόμοιες επιθέσεις.
Οι σκληροπυρηνικοί τσαβιστές αντέδρασαν με οργή στην ανακοίνωση της Παρασκευής, σύμφωνα με συζητήσεις μέσω γραπτών μηνυμάτων που κοινοποιήθηκαν από τους συμμετέχοντες, αμφισβητώντας τη νομιμότητά της και χαρακτηρίζοντάς την σε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως απεμπόληση της κυριαρχίας της χώρας. Ορισμένοι υποστήριξαν ότι η Βενεζουέλα ουσιαστικά εξαναγκάστηκε να παραχωρήσει το πετρέλαιό της υπό την απειλή των ΗΠΑ.
Πρόκειται για μια ευαίσθητη συγκυρία για τη Ροντρίγκες, η δημοτικότητα της οποίας έχει υποχωρήσει στις δημοσκοπήσεις μετά την αντίληψη ότι η κυβέρνηση αντέδρασε με βραδύτητα σε δύο φονικούς σεισμούς, οι οποίοι προκάλεσαν τον θάνατο περισσότερων από 6.500 ανθρώπων τον Ιούνιο.
Αυτό θα μπορούσε να περιπλέξει τις προσπάθειές της να ισορροπήσει μια ολοένα στενότερη σχέση με την Ουάσινγκτον απέναντι σε ένα πολιτικό κίνημα που έχει οικοδομηθεί επί δεκαετίες γύρω από τον εθνικισμό ως προς τους φυσικούς πόρους και την αντίσταση στην αμερικανική επιρροή.
Μέχρι τώρα, η τεράστια επιρροή που ασκεί ο Τραμπ στη Ροντρίγκες θα μπορούσε να θεωρηθεί εργαλείο για την απόσπαση πολιτικών παραχωρήσεων από την κυβέρνησή της. Οι διαπραγματεύσεις έχουν αρχίσει πρόσφατα να παράγουν απτά αποτελέσματα, μεταξύ άλλων με την προκαταρκτική έγκριση από την Εθνοσυνέλευση μιας μεταρρύθμισης, την οποία στηρίζουν οι ΗΠΑ, της διαδικασίας επιλογής των δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Άνοιξε ο δρόμος
Η πετρελαϊκή συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για ένα διαφορετικό σενάριο, στο οποίο αμερικανικές εταιρείες, επενδυτές και, τελικά, η κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον αποκτούν οικονομικό συμφέρον από τη σταθερότητα που εξασφαλίζει η Ροντρίγκες, δήλωσε ο πολιτικός αναλυτής Μπενίνιο Αλαρκόν.
Καθώς αμερικανικές εταιρείες δεσμεύουν δισεκατομμύρια δολάρια στη Βενεζουέλα, ο Αλαρκόν δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται σταδιακά να μετακινηθούν από την προτίμηση για «μετάβαση με σταθερότητα» προς την προτεραιοποίηση της «σταθερότητας που διατηρεί ανοιχτή την επιλογή της μετάβασης».
Ορισμένα μέλη του κόμματος της Ματσάδο αμφισβητούν ήδη κατά πόσο οποιαδήποτε συμφωνία υπογράφει η Ροντρίγκες θα επιβιώσει από μια μελλοντική πολιτική μετάβαση.
«Οτιδήποτε έχει υπογράψει η Ντέλσι Ροντρίγκες δεν έχει καμία απολύτως ισχύ», δήλωσε ο Χοσέ Αμάλιο Γκρατερόλ, μέλος του κόμματος Vente της Ματσάδο. «Μπορεί να το υπέγραψε με τον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά δεν θα είναι ποτέ έγκυρο, επειδή στερείται πρωτογενούς νομιμοποίησης».
Ο Φρανσίσκο Μονάλντι, διευθυντής της ερευνητικής μονάδας για την ενεργειακή πολιτική της Λατινικής Αμερικής στο Baker Institute for Public Policy του Πανεπιστημίου Rice στο Χιούστον, αμφισβήτησε τους οικονομικούς όρους που δημοσιοποίησε η Ροντρίγκες και χαρακτήρισε «πολύ ανησυχητική» την έλλειψη διαφάνειας γύρω από την πετρελαϊκή πολιτική της Βενεζουέλας.
Τα 209 δισεκατομμύρια δολάρια σε φόρους που, σύμφωνα με τη Ροντρίγκες, θα απέφεραν τα έργα, αντιστοιχούν περίπου σε 3,20 δολάρια για καθένα από τα 65 δισεκατομμύρια βαρέλια που καλύπτει η συμφωνία, δήλωσε ο Μονάλντι. Αν το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει ονομαστικά έσοδα που θα εισπραχθούν καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των έργων, η παρούσα αξία τους θα ήταν ακόμη μικρότερη, πρόσθεσε.
Η Ροντρίγκες ενδέχεται να αντιμετωπίσει μια ακόμη πιο δυσάρεστη πρόκληση από τους υποστηρικτές του τσαβισμού.
Ο πρώην αριστερός βουλευτής Γουίλιαν Ροντρίγκες επικαλέστηκε τον Τσάβες, ο οποίος πέθανε το 2013, σε μια δριμεία κριτική της συμφωνίας με τον Τραμπ. «Το πετρέλαιο είναι δικό μας και με αυτό ανακτήσαμε την πατρίδα μας», ανέφερε, παραθέτοντας τα λόγια του Τσάβες.
«Αυτή η συμφωνία κάνει ακριβώς το αντίθετο: παραδίδει την πατρίδα και απαρνείται το εθνικό μας πεπρωμένο», δήλωσε ο Ροντρίγκες. «Δεν υπάρχει κανένας τρόπος να το παρουσιάσει κανείς διαφορετικά».