“Είμαστε καταδικασμένοι”: Δυσοίωνη ανάλυση για την τεχνητή νοημοσύνη με αναφορές στην Ελλάδα

Αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή πρόκληση βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης εγείρει ακόμη και το ενδεχόμενο να απειληθεί η ίδια η επιβίωση της ανθρωπότητας. Παρά τη σοβαρότητα των προειδοποιήσεων, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίζονται χωρίς κοινή στρατηγική και με περιορισμένη διάθεση να θέσουν το ζήτημα σε άμεση προτεραιότητα.

Τα τελευταία είκοσι χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση κατάφερε να ξεπεράσει αλλεπάλληλες κρίσεις, από την ελληνική κρίση χρέους και τον κίνδυνο εξόδου από την Ευρωζώνη έως τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η τεχνητή νοημοσύνη, ωστόσο, αποτελεί μια εντελώς διαφορετική πρόκληση. Ενδεικτικό της καθυστέρησης είναι ότι χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια από την κυκλοφορία του ChatGPT, τον Νοέμβριο του 2022, για να συζητήσουν οι ηγέτες της το θέμα σε σύνοδο κορυφής στο Δουβλίνο.

Μάλιστα, η συγκεκριμένη συζήτηση δεν συγκέντρωσε ιδιαίτερα μεγάλο ενδιαφέρον. “Υπάρχουν πολύ σημαντικότερα ζητήματα”, δήλωσε ο πρωθυπουργός της Λετονίας, Άντρις Κούλμπεργκς, αναφερόμενος στις διαφωνίες για την εκπροσώπηση της ΕΕ στις ειρηνευτικές συνομιλίες για τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Οι προειδοποιήσεις των ειδικών και το ευρωπαϊκό δίλημμα για την τεχνητή νοημοσύνη

Η στάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις προειδοποιήσεις κορυφαίων επιστημόνων και στελεχών της τεχνολογικής βιομηχανίας. Έκθεση που δημοσιεύθηκε πριν από δύο μήνες, με τη συμμετοχή πρωτεργατών της σύγχρονης τεχνητής νοημοσύνης και στελεχών των OpenAI και Anthropic, προειδοποιεί ότι μια ενδεχόμενη “έκρηξη νοημοσύνης” θα μπορούσε να “αποδυναμώσει σοβαρά τους μηχανισμούς ελέγχου της εξουσίας τόσο στο εσωτερικό όσο και μεταξύ κρατών, επιχειρήσεων και κυβερνητικών εξουσιών”.

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη δεν έχει αποφασίσει ποια στρατηγική θα ακολουθήσει. Θα επενδύσει στη δημιουργία προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα, ή θα επικεντρωθεί στη ρύθμιση της τεχνολογίας και στην αξιοποίησή της από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις; Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, πάντως, εξέφρασε την αντίθεσή της στην απαισιοδοξία που επικρατεί.

“Απεχθάνομαι το επαναλαμβανόμενο αφήγημα ότι η Ευρώπη έχει κατά κάποιον τρόπο χάσει την κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης”, δήλωσε.

"Είμαστε καταδικασμένοι": Δυσοίωνη ανάλυση του Politico για την τεχνητή νοημοσύνη με αναφορές στην Ελλάδα
magnifing glass

Στη σύνοδο του Δουβλίνου συμμετείχε και ο νομπελίστας επιστήμονας Τζέφρι Χίντον, ο οποίος έχει προειδοποιήσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να ξεπεράσει τις δυνατότητες ανθρώπινου ελέγχου. Μάλιστα, εκτιμά σε 10% έως 20% την πιθανότητα η τεχνολογία να οδηγήσει στην εξαφάνιση της ανθρωπότητας τις επόμενες δεκαετίες.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες άκουσαν επίσης τον επικεφαλής της Mistral, Αρτούρ Μενς, ο οποίος υποστηρίζει ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να εγκαταλείψει την προσπάθεια ανάπτυξης δικών της προηγμένων συστημάτων. Η ανάγκη να προσκληθούν εξωτερικοί ειδικοί ανέδειξε, πάντως, την περιορισμένη τεχνογνωσία των πολιτικών. Όπως παραδέχθηκε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ: “Δεν πρόκειται να προσποιηθούμε ότι είμαστε ειδικοί στην τεχνητή νοημοσύνη“.

Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί και την πολιτική σταθερότητα

Σε αντίθεση με την Ευρώπη, στις ΗΠΑ η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη εξελιχθεί σε σημαντικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, με τις προεκλογικές εξελίξεις και τις χρηματοδοτήσεις οργανώσεων υπέρ και κατά της τεχνολογίας να αναγκάζουν τους πολιτικούς να τοποθετούνται πιο συγκεκριμένα.

Ο Αντόνιο Κόστα ανακοίνωσε ότι το ζήτημα θα επανέλθει στην ατζέντα των Ευρωπαίων ηγετών σε τρεις μήνες. Στην Ελλάδα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει ως στόχο να εξοικειωθούν οι δημόσιοι υπάλληλοι με τις βασικές λειτουργίες της τεχνητής νοημοσύνης μέσα στα επόμενα τρία με τέσσερα χρόνια.

ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ
magnifing glass

Οι συνέπειες, ωστόσο, της ευρωπαϊκής καθυστέρησης μπορεί να είναι και πολιτικές. Η άνοδος εθνικιστικών δυνάμεων στη Γαλλία και τη Γερμανία, με τον Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λεπέν και την AfD να ενισχύονται, αποτυπώνει ήδη τη δυσαρέσκεια σημαντικού τμήματος των πολιτών. Η οικονομική ανασφάλεια και το μεταναστευτικό τροφοδοτούν αυτή τη μετατόπιση, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να προκαλέσει πρόσθετες αναταράξεις στην απασχόληση, την ενημέρωση και τη δημοκρατία.

Ο Ούλγιαν Σάρκα, επικεφαλής ευρωπαϊκής εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης, προειδοποιεί ειδικότερα για τον κίνδυνο παρεμβάσεων στις εκλογικές διαδικασίες μέσω της νέας τεχνολογίας. Για τον λόγο αυτό ζητά τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης και αντιμετώπισης τέτοιων ενεργειών, οι οποίες, όπως υποστηρίζει, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως η “τρομοκρατία”.

Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ και το στοίχημα της ψηφιακής αυτονομίας

Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα της εξάρτησης της Ευρώπης από ξένες τεχνολογικές υποδομές. Η πρόσφατη διακοπή λειτουργίας υπηρεσιών της Microsoft, η οποία επηρέασε και ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, ανέδειξε πόσο ευάλωτη παραμένει η Ένωση απέναντι σε προβλήματα των αμερικανικών παρόχων.

Η ανάγκη ανάπτυξης ευρωπαϊκών τεχνολογικών λύσεων και περιορισμού αυτής της εξάρτησης γίνεται πλέον επιτακτική. Το ενδεχόμενο αποτυχίας της Ευρώπης να αποκτήσει μεγαλύτερη ψηφιακή αυτονομία τέθηκε σε αξιωματούχο στις Βρυξέλλες, ο οποίος έδωσε μια ιδιαίτερα απαισιόδοξη απάντηση: “Είμαστε καταδικασμένοι”.