The Guardian | Οι σχέσεις Κίνας-Ρωσίας φέρουν μνήμες αμοιβαίου σεβασμού αλλά και περιφρόνησης

The Guardian | Οι σχέσεις Κίνας-Ρωσίας φέρουν μνήμες αμοιβαίου σεβασμού αλλά και περιφρόνησης
The Guardian | Οι σχέσεις Κίνας-Ρωσίας φέρουν μνήμες αμοιβαίου σεβασμού αλλά και περιφρόνησης

Στρατεύματα συγκεντρώθηκαν στα σύνορα. Ο ανώτατος ηγέτης αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα να εισβάλει, να δώσει ένα μάθημα στην άλλη πλευρά. Λίγο αργότερα, οι στρατιωτικές δυνάμεις παραβίασαν τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα και συγκρούστηκαν με τον τοπικό στρατό.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Από την Rana Mitter/The Guardian

Όχι, δεν αφορά την Ουκρανία του 2022, αλλά το Βιετνάμ του 1979. Τον Ιανουάριο του ίδιου έτους, ο Κινέζος ηγέτης Deng Xiaoping είπε στον πρόεδρο των ΗΠΑ Jimmy Carter ότι ήθελε να «χτυπήσει τον πισινό» των γειτόνων του. Για ένα μήνα, οι κινεζικές και βιετναμέζικες δυνάμεις συγκρούστηκαν, οδηγώντας σε δεκάδες χιλιάδες νεκρούς. Τα κινεζικά στρατεύματα αποχώρησαν τον Μάρτιο του 1979, όταν, σε αντίθεση με τον Vladimir Putin, ο Xiaoping αποφάσισε, σκεπτόμενος λογικά, να κηρύξει τον εαυτό του ως νικητή και να πάει σπίτι του. Έκτοτε, δεν υπήρξε καμία ξεκάθαρη παραβίαση διεθνών συνόρων από κινεζικά στρατεύματα.

Η σύντομη εισβολή της Κίνας στο Βιετνάμ δεν συζητιέται πολύ σήμερα κατά τη διάρκεια της κρίσης της Ουκρανίας. Κανένας από τους δυτικούς παράγοντες δεν θέλει να την αναδείξει, προσπαθώντας να πιέσουν την Κίνα να μείνει προσηλωμένη στην άποψη της περί ιερότητας της εθνικής κυριαρχίας.

Αλλά και η Μόσχα δεν πρόκειται ποτέ να αναφερθεί σε εκείνο το γεγονός, γιατί θα επανέφερε μια αμήχανη ανάμνηση για τους φίλους τους στο Πεκίνο: Το εγχείρημα της Κίνας το 1979 δεν αφορούσε πραγματικά το Βιετνάμ, αλλά τη Ρωσία.

ezgif.com gif maker 8
9c6663679db4489585e8c91992cce2f0

Οι σινο-σοβιετικές σχέσεις είχαν γίνει δηλητηριώδεις από τη διάσπαση μεταξύ των δύο κομουνιστικών υπερδυνάμεων το 1960. Το Βιετνάμ, με τη σοβιετική υποστήριξη, εισέβαλε και κατέλαβε την Καμπότζη το 1978, εκδιώκοντας τους Ερυθρούς Χμερ. Στην περίεργη ψυχροπολεμική πολιτική της εποχής, τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Κίνα υποστήριξαν το καθεστώς του Pol Pot επειδή ο Βιετναμέζος εχθρός του υποστηριζόταν από τη Μόσχα.

Στις 4 Φεβρουαρίου, στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου, ο Xi Jinping και ο Putin διακήρυξαν μία «φιλία χωρίς όρια». Λίγο αργότερα, η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία. Οι περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν ότι το Πεκίνο γνώριζε ότι η Ρωσία θα επιχειρούσε να καταλάβει ουκρανικό έδαφος, αλλά ότι σχεδόν σίγουρα δεν είχε συνειδητοποιήσει ότι θα υπήρχε πλήρης εισβολή.

Η Κίνα ανησυχεί ειλικρινά για την καταπάτηση από τη Ρωσία της κυριαρχίας της Ουκρανίας, αν και δεν θα το πει δημόσια, μιλώντας αντ’ αυτού στον ΟΗΕ για αόριστα καθορισμένες ανθρωπιστικές χειρονομίες και λογοκρίνοντας τα υπέρ της Ουκρανίας αισθήματα στα κινεζικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αλλά το Πεκίνο φαίνεται να βλέπει ελάχιστα οφέλη από το να γίνει μεσολαβητής στη σύγκρουση, κρίνοντας ότι πολλοί από τους εταίρους του στον παγκόσμιο νότο, όπως το Πακιστάν και η Νότια Αφρική, δεν θεωρούν ότι μια ευρωπαϊκή κρίση αποτελεί υπαρξιακή δοκιμασία για εκείνους ή την Κίνα.

Τα κύρια κίνητρα της Κίνας για την επιδίωξη ειρήνης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας είναι πραγματιστικά. Η Ουκρανία είναι μια σημαντική, αν και όχι κρίσιμη, πηγή σιτηρών για την Κίνα και η ανάγκη να βρει γρήγορα νέους προμηθευτές φθηνών δημητριακών για τον πληθυσμό της μεσαίας τάξης θα μπορούσε να τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό.

Ωστόσο, υπάρχουν πλεονεκτήματα για την Κίνα σε μια διευθέτηση που θα αφήνει τον Πούτιν επικεφαλής αλλά πιο αδύναμο και με τη Ρωσία υπό κυρώσεις. Η Κίνα θα μπορούσε να γίνει η μοναδική μεγάλη αγορά για το σιτάρι και τα ορυκτά καύσιμα της Ρωσίας, τα οποία μπορούν να αποκτηθούν σε τιμές ευκαιρίας, αν και οι παραδοσιακοί σύμμαχοι της Ρωσίας, όπως η Ινδία, δεν έχουν υιοθετήσει τόσο σκληρή στάση έναντι της Μόσχας όσο η Δύση και μπορεί επίσης να προσφέρουν αγορές.

Η Ρωσία είναι επίσης ο επιθυμητός εταίρος της Κίνας για τη δημιουργία ημι-επίσημων στρατιωτικών ομάδων (και όχι δεσμευτικών συμμαχιών τύπου ΝΑΤΟ) εναντίον της Δύσης. Μάλιστα, το Πεκίνο έχει επανειλημμένα προτείνει να χρησιμοποιηθεί ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης για τη μεσολάβηση στην Ουκρανία, που έχει επίσης μέλη την Ινδία και τα κράτη της Κεντρικής Ασίας.

Ωστόσο, η σχέση Ρωσίας-Κίνας δεν αφορά μόνο όλα τα παραπάνω. Κάπου ενδιάμεσα βρίσκεται και ο συναισθηματικός δεσμός μεταξύ τους που αφορά την τεράστια παράδοση της ρωσικής λογοτεχνίας και κουλτούρας που διαμόρφωσε τη σύγχρονη κινεζική επανάσταση.

Ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους συγγραφείς της Κίνας, ο Ba Jin, πήρε το ψευδώνυμό του από συλλαβές των ονομάτων, μεταφρασμένων στα κινέζικα, των επαναστατών Bakunin και Kropotkin. Αργότερα, νεαρές Κινέζες, άφηναν τις οικογένειές τους προκειμένου να συμμετάσχουν στην κομουνιστική εξέγερση της δεκαετίας του 1940, αναφέροντας στίχους από το ποίημα του Turgenev, «Threshold» (1878).

Το ποίημα είναι γραμμένο με τη φωνή ενός άνδρα που μιλά σε μια νεαρή γυναίκα η οποία ετοιμάζεται να ενταχθεί στο αντιτσαρικό κίνημα. Εκείνος της λέει ότι θα υποστεί «αποξένωση» και «μοναξιά», για να απαντήσει η γυναίκα: «Το ξέρω και θέλω ακόμα να μπω».

Η ακμή αυτής της ρωσικής επιρροής ήταν στη δεκαετία του 1940, όταν η σοβιετική ιδεολογία και το δέλεαρ της σοβιετικής τεχνολογίας επηρέασαν επίσης τα κινεζικά οράματα για το μέλλον, κάτι που συνέβη και τη δεκαετία του 1950, όταν η χώρα ήταν απομονωμένη από τις ΗΠΑ.

Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1960 έως το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αυτή η αγάπη μετατράπηκε σε μίσος, καθώς οι ιδεολογικές διαμάχες έφεραν τις δύο χώρες κοντά σε πόλεμο για τα νησιά στον ποταμό Ussuri το 1969, προκαλώντας την Κίνα να στραφεί προς τις ΗΠΑ, κάτι που έγινε μόλις πριν από 50 χρόνια.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η σχέση μεταξύ των δύο χωρών έχει γίνει πιο θερμή, καθώς η Μόσχα και το Πεκίνο συνειδητοποιούν ότι η φίλια τους παρέχει και στους δύο κάλυψη έναντι της «καταπάτησης από τη Δύση».

Παρ’΄όλα αυτά, η μεταψυχροπολεμική τροχιά της Ρωσίας του Putin και της Κίνας του Xi δεν είναι η ίδια. Η Κίνα έχει δει την οικονομία της και την παγκόσμια επιρροή της να εκτινάσσονται στα ύψη, ενώ η ισχύς των δαπανών και το προσδόκιμο ζωής της Ρωσίας έχουν συρρικνωθεί.

Σε ορισμένους τομείς, όπως η κεντρική Ασία, η συνεργασία καλύπτει την αμοιβαία δυσπιστία. Οι Ρώσοι κάτοικοι της Σιβηρίας γίνονται όλο και πιο αγανακτισμένοι με τις κινεζικές επενδύσεις στην περιοχή τους.

Η Κίνα έχει δημιουργήσει μία από τις πιο ισχυρές πολιτικές και στρατιωτικές οικονομίες στον κόσμο, ωστόσο οι ελίτ της Ρωσίας εξακολουθούν να κοιτάζουν προς τη Δύση, καθώς πολλοί θεωρούν την Κίνα πλούσια αλλά «απολίτιστη» («nekulturny», μια πολύ πιο έντονη προσβολή στα ρωσικά από τα αγγλικά).

Σήμερα, η Κίνα αισθάνεται λίγο υψηλότερου επιπέδου επειδή η Ρωσία δεν έχει φτιάξει ποτέ Huawei. Ωστόσο, η Ρωσία είναι λίγο περιφρονητική γιατί η Κίνα δεν δημιούργησε ποτέ έναν Dostoyevsky. Σε αυτή την αμφιθυμία, μαζί με μη αναφερθέντα επεισόδια όπως ο πόλεμος αντιπροσώπων μεταξύ τους το 1979, βρίσκεται μια κοινή ιστορία σεβασμού και δυσαρέσκειας. Αυτό φαίνεται ακόμα να χρωματίζει την περίεργη σχέση μεταξύ του Xi και του Πούτιν σήμερα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *