Η αποφυλάκιση σήμερα, Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου, του Ηλία Κασιδιάρη από τις φυλακές Δομοκού ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο, όχι μόνο δικαστικό αλλά και πολιτικό. Ο πρώην βουλευτής και ηγετικό στέλεχος της Χρυσής Αυγής έχει ήδη προαναγγείλει την επιστροφή του στην κεντρική πολιτική σκηνή, υποστηρίζοντας ότι επανέρχεται με πλήρη πολιτικά δικαιώματα. Η συνήγορός του, Βάσω Πανταζή, έχει μάλιστα προαναγγείλει συνέντευξη Τύπου σχετικά με τη συμμετοχή του στις επόμενες εκλογές.
Μόνο που ανάμεσα στην πολιτική πρόθεση και στην κάλπη υπάρχει ένα σοβαρό νομικό εμπόδιο. Και κορυφαίοι συνταγματολόγοι εμφανίζονται να συμφωνούν ότι η αποφυλάκιση δεν εξαφανίζει αυτομάτως το εκλογικό κώλυμα.
Το «κλειδί» είναι το 2033
Ο Ηλίας Κασιδιάρης καταδικάστηκε πρωτοδίκως το 2020 για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, ενώ η καταδίκη του για τη συγκεκριμένη πράξη διατηρήθηκε και σε δεύτερο βαθμό, με ποινή κάθειρξης 13 ετών. Αποφυλακίζεται αφού προσμετρήθηκαν ο πραγματικός χρόνος κράτησης και οι ευεργετικοί χρόνοι λόγω εργασίας στη φυλακή.
Το κρίσιμο σημείο, όμως, βρίσκεται στην εκλογική νομοθεσία που διαμορφώθηκε μετά τις υποθέσεις συμμετοχής κομμάτων συνδεόμενων με καταδικασθέντες για εγκληματική οργάνωση.
Η νομοθετική πρόβλεψη αποσυνδέει τη διάρκεια του εκλογικού κωλύματος από τον πραγματικό χρόνο παραμονής στη φυλακή. Με απλά λόγια, άλλο πράγμα είναι πότε ένας καταδικασμένος αποφυλακίζεται και άλλο μέχρι πότε ισχύουν οι απαγορεύσεις που συνδέονται με την επιβληθείσα ποινή.
Στην περίπτωση Κασιδιάρη, σύμφωνα με τις ερμηνείες των συνταγματολόγων, το κρίσιμο όριο φτάνει έως τον Οκτώβριο του 2033.
Αλιβιζάτος στο MEGA: Η αποφυλάκιση δεν σβήνει το κώλυμα
Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος ήταν κατηγορηματικός μιλώντας στο MEGA.
Η ουσία της θέσης του είναι ότι για τον υπολογισμό του κωλύματος λαμβάνεται υπόψη η ποινή που επέβαλε το δικαστήριο και όχι ο πραγματικός χρόνος έκτισής της. Συνεπώς, κατά την άποψή του, ο Κασιδιάρης δεν μπορεί απλώς επειδή αποφυλακίζεται να εμφανιστεί ως υποψήφιος σε εκλογικό συνδυασμό.
Ο Νίκος Αλιβιζάτος επισημαίνει, ωστόσο, κάτι εξίσου σημαντικό: την τελική απόφαση δεν θα πάρουν ούτε η κυβέρνηση ούτε οι συνταγματολόγοι. Θα την πάρει ο Άρειος Πάγος όταν έρθει η ώρα της ανακήρυξης των εκλογικών συνδυασμών.
Παπασπύρου στα «Νέα»: Η αποφυλάκιση είναι νομικά «αδιάφορη»
Ακόμη πιο αναλυτική είναι η παρέμβαση του Νίκου Παπασπύρου, αναπληρωτή καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου και διευθυντή του Εργαστηρίου Συνταγματικών Ερευνών της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ.
Σε άρθρο του στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ», ο Νίκος Παπασπύρου εξηγεί ότι, ως προς το συγκεκριμένο εκλογικό κώλυμα, η αποφυλάκιση δεν μεταβάλλει τα δεδομένα.
Κατά την ανάλυσή του, εφόσον η καταδίκη επιβλήθηκε το 2020 και η ποινή είναι 13ετής, οι σχετικές απαγορεύσεις φτάνουν έως το 2033. Ο ευεργετικός υπολογισμός ημερών εργασίας, η προσωρινή κράτηση ή άλλοι παράγοντες που επιτρέπουν την αποφυλάκιση δεν αλλάζουν αυτή τη χρονική περίοδο.
Υπάρχει όμως μία ενδιαφέρουσα νομική λεπτομέρεια: σύμφωνα με τον Νίκο Παπασπύρου, θα μπορούσε να επιχειρήσει κάθοδο ως ανεξάρτητος υποψήφιος σε μία εκλογική περιφέρεια. Η εκλογή του, ωστόσο, προσκρούει πρακτικά στην απαίτηση συγκέντρωσης του 3% πανελλαδικά.
Κοντιάδης: Σε συνδυασμό μετά τον Οκτώβριο του 2033
Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και ο συνταγματολόγος Ξενοφών Κοντιάδης.
Σε δημόσια ανάρτησή του, τόνισε ότι ο Άρειος Πάγος και το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο έχουν ήδη δημιουργήσει νομολογία για τα κρίσιμα ζητήματα και συνεπώς η συζήτηση δεν μπορεί να βασίζεται απλώς στην ερμηνεία που δίνει ο ίδιος ο Κασιδιάρης στα πολιτικά του δικαιώματα.
Η θέση του Κοντιάδη είναι σαφής: συμμετοχή του Κασιδιάρη σε εκλογικό συνδυασμό ή στην ηγεσία πολιτικού κόμματος που επιδιώκει να λάβει μέρος στις εκλογές μπορεί, με βάση την ισχύουσα εκλογική νομοθεσία, να εξεταστεί μετά τον Οκτώβριο του 2033.
Ο ίδιος θέτει όμως και την ευρύτερη πολιτική διάσταση: τα κόμματα και οι κυβερνώντες οφείλουν να εξετάσουν τα αίτια που οδηγούν στην ενίσχυση ακροδεξιών αντιλήψεων στην κοινωνία.
Λιβάνιος στον ΣΚΑΪ: Αποφασίζει ο Άρειος Πάγος
Στο θεσμικό επίπεδο κινήθηκε και ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, μιλώντας στον ΣΚΑΪ.
Ξεκαθάρισε ότι το ποιος μπορεί να συμμετάσχει στις εκλογές δεν αποφασίζεται από την κυβέρνηση, την αντιπολίτευση ή τη Βουλή αλλά από τον Άρειο Πάγο. Παράλληλα χαρακτήρισε το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο επαρκές, αποκλείοντας, με τα σημερινά δεδομένα, νέα κυβερνητική νομοθετική παρέμβαση.
Η Ευρώπη και η άνοδος της άκρας δεξιάς
Η χρονική συγκυρία της αποφυλάκισης και της προαναγγελίας επιστροφής Κασιδιάρη στην πολιτική δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από όσα συμβαίνουν στην Ευρώπη.
Στη Γερμανία, η AfD πέτυχε πριν από λίγες ημέρες ιστορική νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ με 43,8%, ενώ σε πανεθνικές δημοσκοπήσεις καταγράφεται πλέον ως μία από τις ισχυρότερες πολιτικές δυνάμεις της χώρας.
Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν και ο Εθνικός Συναγερμός μπαίνουν στην πορεία προς τις προεδρικές εκλογές του 2027 από εξαιρετικά ισχυρή θέση, με τη γαλλική ακροδεξιά να έχει πλέον παγιωθεί ως ένας από τους βασικούς πόλους του πολιτικού συστήματος.
Στην Ισπανία, το Vox του Σαντιάγο Αμπασκάλ εμφανίζεται επίσης ενισχυμένο και διεκδικεί ρόλο σημαντικού ρυθμιστή των πολιτικών εξελίξεων.
Η Σουηδία αποτελεί αυτή τη στιγμή μια διαφορετική περίπτωση. Οι Σουηδοί Δημοκράτες παραμένουν ισχυρή δύναμη της σκληρής δεξιάς, αλλά στις τελευταίες εκλογές υποχώρησαν, ενώ το κεντροαριστερό μπλοκ απέκτησε οριακό προβάδισμα.
Δεν υπάρχει λοιπόν μία ενιαία ευρωπαϊκή εικόνα. Υπάρχει όμως μια σαφής μετατόπιση του πολιτικού διαλόγου προς τα δεξιά σε πολλές χώρες, με ζητήματα όπως το μεταναστευτικό, η εγκληματικότητα, η ακρίβεια, η εθνική ταυτότητα και η δυσπιστία προς τα παραδοσιακά κόμματα να τροφοδοτούν δυνάμεις που πριν από λίγα χρόνια βρίσκονταν στο πολιτικό περιθώριο.
Η αποφυλάκιση δεν είναι εκλογικό «πράσινο φως»
Αυτό είναι τελικά και το βασικό συμπέρασμα στην ελληνική περίπτωση.
Ο Ηλίας Κασιδιάρης βγαίνει από τη φυλακή και μπορεί να επιχειρήσει να επανέλθει στον δημόσιο πολιτικό διάλογο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποκτά αυτομάτως τη δυνατότητα να ηγηθεί κόμματος, να ενταχθεί πραγματικά ή «αφανώς» στην ηγεσία του και να οδηγήσει συνδυασμούς στις εκλογές.
Οι Αλιβιζάτος, Παπασπύρου και Κοντιάδης συγκλίνουν στο βασικό σημείο: η αποφυλάκιση δεν εξαφανίζει το εκλογικό κώλυμα και το κρίσιμο χρονικό όριο είναι το 2033.
Και εάν ο Κασιδιάρης επιχειρήσει πράγματι την επιστροφή του μέσω εκλογικού συνδυασμού, η πολιτική αντιπαράθεση θα είναι μόνο η μία πλευρά της υπόθεσης.
Γιατί την τελευταία και καθοριστική λέξη θα την έχει η Δικαιοσύνη και συγκεκριμένα το αρμόδιο Α΄ Τμήμα του Αρείου Πάγου.
Αναδημοσίευση από HUFFPOST