Με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν πλέον και τα δύο σώματα του Κογκρέσου μετά τις εκλογές, οι ΗΠΑ εισέρχονται σε μια νέα πολιτική φάση και η Κίνα καλείται να ζυγίσει τις κινήσεις της απέναντι σε έναν Ντόναλντ Τραμπ με λιγότερη εσωτερική στήριξη, σε ζητήματα από τους δασμούς μέχρι την Ταϊβάν.
Η επίσημη στάση της Κίνας
Η εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Μάο Νινγκ, περιορίστηκε να δηλώσει ότι οι εκλογές «αφορούν τις εσωτερικές υποθέσεις των ΗΠΑ», πιστή στη σταθερή γραμμή της χώρας της να μην αναμειγνύεται στα εσωτερικά τρίτων.
Υπογράμμισε, πάντως, ότι οι διμερείς σχέσεις θα κινηθούν στην ίδια τροχιά: «Η Κίνα είναι διατεθειμένη να συνεχίσει να συνεργάζεται με τις ΗΠΑ», ανέφερε, τόσο εκεί όπου υπάρχουν κοινά συμφέροντα όσο και σε σημεία τριβής, αφήνοντας έμμεσα να εννοηθεί ότι ο Αμερικανός πρόεδρος παραμένει ο βασικός ρυθμιστής των σχέσεων.
Η Μάο Νινγκ επανέλαβε ακόμη την ανάγκη να διαφυλαχθεί η «στρατηγική σταθερότητα», ύστερα από τους κραδασμούς που προκάλεσε η επάνοδος του Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025. Παρ’ όλα αυτά, ο ευρύτερος ανταγωνισμός των δύο χωρών σε διεθνές επίπεδο συνεχίζεται.
Τι θα γίνει με την εμπορική ανακωχή
Η εμπορική εκεχειρία ΗΠΑ – Κίνας ισχύει από τον Οκτώβριο του 2025 και έχει επεκταθεί έως τις 10 Ιανουαρίου, ενώ το Πεκίνο κατευθύνεται προς νέο ιστορικό ρεκόρ εμπορικού πλεονάσματος για το 2026.
Σύμφωνα με τον Γου Σίνμπο, από το Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fudan στη Σαγκάη, μετά την επικράτηση των Δημοκρατικών ο Τραμπ ίσως βρεθεί με «περιορισμένα περιθώρια ελιγμών ως προς τη χρήση των δασμών ως διαπραγματευτικού όπλου στις συνομιλίες του με την Κίνα».
Το Κογκρέσο «θα εκμεταλλευτεί και την παραμικρή ευκαιρία για να ανακόψει τις κινήσεις του Τραμπ τα επόμενα δύο χρόνια», εκτιμά ο Ντρου Τόμσον, ερευνητής της Σχολής Διεθνών Σπουδών S. Rajaratnam του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Nanyang στη Σιγκαπούρη. Όπως επισημαίνει, ωστόσο, οι Δημοκρατικοί πρέπει να προσέξουν, αφού οι δασμοί αυτοί «είναι δημοφιλείς στα συνδικάτα, στους εργαζομένους του βιομηχανικού τομέα και σε όσους κάνουν χειρωνακτικά επαγγέλματα καθώς και στις μικρές επιχειρήσεις».
Η Πατρίσια Κιμ, ερευνήτρια του Ινστιτούτου Brookings στην Ουάσιγκτον, εκτιμά ότι το Κογκρέσο θα είναι «λιγότερο πρόθυμο να στηρίξει μέτρα που θα μπορούσαν να αυξήσουν απότομα την πίεση προς την Κίνα, εφόσον αυτό συνεπάγεται αύξηση του κόστους για τους Αμερικανούς καταναλωτές και τις επιχειρήσεις ή ενισχύει τον κίνδυνο σύγκρουσης».
Ταϊβάν: Τα όπλα στο τραπέζι
Οι ΗΠΑ είναι ο κύριος εγγυητής της ασφάλειας της Ταϊβάν, του αυτοδιοικούμενου νησιού που το Πεκίνο θεωρεί κομμάτι της επικράτειάς του. Η Ουάσιγκτον έχει προμηθεύσει την Ταϊπέι με οπλικά συστήματα δισεκατομμυρίων δολαρίων για να αποτρέψει μια κινεζική επίθεση, όμως εδώ και μήνες εκκρεμεί η έγκριση από τον Τραμπ νέας πώλησης ύψους 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ανησυχία στο νησί είχε προκαλέσει τον Μάιο ο Αμερικανός πρόεδρος, όταν απομακρύνθηκε από την παραδοσιακή θέση της χώρας του, λέγοντας ότι οι πωλήσεις όπλων μπορεί να αποτελέσουν «πολύ καλό» διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στην Κίνα.
Κατά τον Νιλ Σέρινγκ, οικονομολόγο της Capital Economics, το Πεκίνο ίσως αξιοποιήσει την τελευταία διετία της θητείας Τραμπ για να πιέσει περισσότερο την Ταϊβάν, ειδικά αν «εκτιμήσει ότι η Ουάσιγκτον έχει στρέψει αλλού την προσοχή της ή ότι ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί όρους μη επέμβασης» για την υπεράσπιση του νησιού.
Ένα Κογκρέσο με Δημοκρατική πλειοψηφία «θα μπορούσε να αναγκάσει τον Τραμπ να επαναλάβει τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν τον επόμενο χρόνο», σημειώνει ο Γου. «Αν συμβεί αυτό, θα βλάψει τη σταθερότητα των σχέσεων μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας». Αντίθετα, ο Στιβ Τσανγκ, διευθυντής του SOAS China Institute, θεωρεί ότι μια ανανεωμένη στήριξη του Κογκρέσου προς την Ταϊβάν «θα μπορούσε να ωθήσει πιο έντονα το Πεκίνο να επιδείξει σύνεση».
Ο Τόμσον, πάντως, υπενθυμίζει ότι ο Τραμπ έχει τη δυνατότητα να ασκήσει βέτο ή «απλώς να αγνοήσει» όποιο νομοσχέδιο επιχειρήσει να του επιβάλει την έγκριση πωλήσεων όπλων.
Η στρατηγική του Πεκίνου απέναντι στον Λευκό Οίκο
Ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει ευρείες αρμοδιότητες σε στρατιωτικά και διπλωματικά θέματα, τις οποίες μπορεί να χρησιμοποιήσει απρόβλεπτα, ακόμη και σε διεθνή μέτωπα που αγγίζουν την Κίνα, όπως το Ιράν. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι, παρά την εκλογική του αποδυνάμωση, το Πεκίνο θα συνεχίσει τη συνεργασία μαζί του.
«Είναι πιθανό το Πεκίνο να εξακολουθήσει να καλλιεργεί τις σχέσεις του μαζί του μέσω απευθείας επαφών σε επίπεδο ηγετών με τον Σι Τζινπίνγκ, θεωρώντας ότι αυτός είναι ο λιγότερο δαπανηρός τρόπος διαχείρισης των σχέσεων με την Ουάσιγκτον», ανέφερε η Πατρίσια Κιμ.
Ο Στιβ Τσανγκ προβλέπει ότι η κινεζική πλευρά θα επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί έναν πρόεδρο με στενότερα περιθώρια δράσης. Το Πεκίνο, ωστόσο, «θα σταθμίσει προσεκτικά τις κινήσεις του» και «δεν θα θελήσει να το παρακάνει και να διακινδυνεύσει να ωθήσει τον Τραμπ σε μια εντελώς ανεύθυνη συμπεριφορά».