Τις τελευταίες ημέρες, το διπλωματικό σκηνικό κυριαρχείται από την έννοια των «ιστορικών συμφωνιών». Πράγματι, οι πρόσφατες διαβουλεύσεις και οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν μεταξύ των κυβερνήσεων της Ελλάδας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής υπερβαίνουν κατά πολύ τη συνήθη διπλωματική δραστηριότητα.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!
Παρακολουθούμε μία εξέλιξη που σηματοδοτεί την ουσιαστική αναβάθμιση των διμερών σχέσεων, με επιπτώσεις που αναμένεται να επεκταθούν πέρα από τα στενά ελληνικά σύνορα. Η αναβάθμιση αυτή εστιάζεται στον τομέα της ενέργειας, ενός πεδίου που εξελίσσεται σε κεντρικό πεδίο σφοδρού ανταγωνισμού για ισχύ και περιφερειακή επιρροή. Τα ορυκτά καύσιμα, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να ηγούνται, επιστρέφουν δυναμικά στο προσκήνιο της παγκόσμιας γεωπολιτικής σκακιέρας.
Το Στοίχημα του “Win-Win” και οι Πραγματικοί Κερδισμένοι
Οι φορείς λήψης αποφάσεων μιλούν συχνά για μία «win-win» κατάσταση, υποστηρίζοντας ότι οι συμφωνίες θα αποβούν προς όφελος και των δύο πλευρών. Είναι αναμφίβολο ότι οι αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί (όπως οι Chevron και ExxonMobil), εξασφαλίζοντας μακροπρόθεσμα συμβόλαια, συγκαταλέγονται ήδη στους κερδισμένους.
Ωστόσο, παραμένει ένα σημαντικό ερώτημα: Θα ωφεληθούν πραγματικά και οι Έλληνες πολίτες, αλλά και οι συνδεδεμένες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες καλούνται να πληρώσουν υψηλό τίμημα για το εισαγόμενο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από τις ΗΠΑ; Αυτό το κρίσιμο ζήτημα φαίνεται να παραμερίζεται εν μέσω των γενικών πανηγυρισμών.
Η Ελλάδα Πρωτοπόρος στο Δόγμα «Drill, Baby, drill»
Η ιστορική σημασία των εξελίξεων εδράζεται και σε έναν ακόμη λόγο: Η Ελλάδα, χάρη στην εξαιρετικά προνομιακή γεωγραφική της θέση και τη σαφή πολιτική βούληση της κυβέρνησης, γίνεται η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιδιώκει την πλήρη εφαρμογή του ενεργειακού δόγματος του Αμερικανού Προέδρου: «Drill, Baby, drill» (Γεωτρήσεις, μωρό μου, γεωτρήσεις).
Παρά τις αντίθετες διακηρύξεις, καθίσταται πλέον σαφές ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής φαίνεται να υποχωρεί από την κορυφή των πολιτικών προτεραιοτήτων. Είναι χαρακτηριστικό, ίσως και ειρωνικό, ότι η υψηλόβαθμη αμερικανική αποστολή στην Αθήνα συνέπεσε χρονικά με τη συγκέντρωση αρχηγών κρατών στη Βραζιλία για την έναρξη της COP30, όπου ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, απηύθυνε δραματική έκκληση για τον τερματισμό των γεωτρήσεων ορυκτών καυσίμων.
Η Αμερικανική Στρατηγική και ο «Σκιώδης Στόλος»
Όπως εύστοχα δήλωσε η νέα Πρέσβειρα των ΗΠΑ, «Η Αμερική επέστρεψε – και κάνει γεωτρήσεις στο Ιόνιο Πέλαγος», συνοψίζοντας τη στρατηγική της Ουάσιγκτον: Η Ελλάδα εντάσσεται ιδανικά στη «μεγάλη εικόνα» της Αμερικής.
Ο επίσημος στόχος είναι ο εκτοπισμός των ρωσικών ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ένα αξιόλογο μέσο για τον περιορισμό των εσόδων του καθεστώτος που επιτέθηκε στην Ουκρανία. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ και οι ΗΠΑ συμφωνούν στην πλήρη διακοπή των ρωσικών φορτίων LNG έως το 2027. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ορθώς τόνισε την ανάγκη να μη διοχετεύεται ρωσικό αέριο «από την πίσω πόρτα», εννοώντας μέσω της διασυνδεδεμένης Τουρκίας, στα ευρωπαϊκά δίκτυα. Για να αποδειχθεί έμπρακτα αυτή η βούληση, ωστόσο, η κυβέρνηση θα μπορούσε να στοχεύσει και τις σκοτεινές δραστηριότητες του ρωσικού «σκιώδους στόλου» που δραστηριοποιείται στην περιοχή.
Η Πολιτική Ασπίδα της Κρήτης και η Αντίδραση της Άγκυρας
Στο εσωτερικό, η νέα ενεργειακή σύμπλευση προβάλλεται ως επιτυχία έναντι της Τουρκίας, ειδικά στο ζήτημα των θαλάσσιων κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η επένδυση κεφαλαίων από τις δύο μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ στην εκμετάλλευση κοιτασμάτων νότια της Κρήτης αποτελεί κάτι περισσότερο από μια συμβολική ενίσχυση της ελληνικής θέσης.
Τα συμβόλαια αυτά λειτουργούν ως ισχυρή πολιτική ασπίδα απέναντι στις τουρκικές και λιβυκές διεκδικήσεις, σηματοδοτώντας, στην καλύτερη περίπτωση, το τέλος του παράνομου τουρκο-λιβυκού μνημονίου του 2019. Το γεγονός ότι η Αθήνα αναβίωσε το στρατηγικό σχήμα «3+1» (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ + ΗΠΑ), με την Ουάσιγκτον να ενορχηστρώνει την ευρύτερη στρατηγική, προσδίδει τεράστιο γεωπολιτικό βάρος στις εξελίξεις.
Το ερώτημα παραμένει: Πώς θα αντιδράσει η Τουρκία; Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος επιδιώκει την περιφερειακή υπεροχή, θα αφήσει αναπάντητες τις νέες συμφωνίες της Αθήνας. Η Άγκυρα αναμένεται να κινητοποιήσει κάθε μέσο για να αποφύγει τον περιθωριοποίηση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το πώς ο Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος φαινομενικά κινεί τα νήματα, θα καταφέρει να κρατήσει την Τουρκία ήσυχη ή να την εντάξει στο νέο σχήμα παραμένει εντελώς αβέβαιο. Η μόνη ελπίδα είναι να υπάρχει πράγματι μια βιώσιμη λύση για την ουσία του προβλήματος και να επιτευχθεί τελικά μια αυθεντική «win-win» κατάσταση για όλη την περιοχή.
