Δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ, αξιωματούχων στο Κίεβο και του Έλον Μασκ έχει ξεσπάσει σχετικά με το ποιος ευθύνεται για τον περιορισμό της πρόσβασης της Ουκρανίας στη στρατιωτικών προδιαγραφών έκδοση του Starlink, το Starshield, της SpaceX.
Σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, οι περιορισμοί στο Starshield έχουν καταστήσει μη λειτουργικά πολλά από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που χρησιμοποιεί το Κίεβο για να πλήττει στόχους πίσω από τις γραμμές του μετώπου, ενώ έχουν παρεμποδίσει και τη λειτουργία των συστημάτων αεράμυνας που αναχαιτίζουν τις ρωσικές επιθέσεις.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη ότι η υπηρεσία λειτουργούσε και πάλι με πλήρη ταχύτητα, ωστόσο Ευρωπαίος αξιωματούχος, μιλώντας στο Associated Press, διέψευσε ότι η υπηρεσία είχε αποκατασταθεί πλήρως.
Εν μέσω αυτής της διπλωματικής αναταραχής, οι απώλειες μεταξύ των αμάχων στην Ουκρανία έχουν αυξηθεί απότομα, ενώ το ερώτημα για το ποιος ευθύνεται τελικά για τον περιορισμό της πρόσβασης του Κιέβου παραμένει αναπάντητο.
Ντόναλντ Τραμπ
Σύμφωνα με τον Guardian οι περιορισμοί επιβλήθηκαν σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Ουκρανίας έφτασαν στο χαμηλότερο σημείο τους από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής, σχεδόν πριν από πέντε χρόνια.
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε την Ουκρανία ότι αυξάνει το κόστος του ντίζελ για τους Αμερικανούς μέσω των επιθέσεών της σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου. Ανάλυση του BBC διαπίστωσε ότι ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν και οι επακόλουθοι περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο πιθανότατα είχαν μεγαλύτερο αντίκτυπο στην παγκόσμια προσφορά ντίζελ.
Αρχικά, ο Τραμπ αρνήθηκε οποιαδήποτε ευθύνη για τις αλλαγές στο Starshield, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους την περασμένη Παρασκευή: «Δεν ξέρω αν ήταν κάποιος, αλλά πάντως δεν ήμουν εγώ, και δεν νομίζω ότι ήταν ο Έλον», αναφερόμενος στον Μασκ, διευθύνοντα σύμβουλο της SpaceX.
Τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου του Τραμπ τον υποστήριξαν. Την Τετάρτη, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε: «Αυτό που μπορώ να σας πω με βεβαιότητα είναι ότι ούτε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ούτε οποιοσδήποτε άλλος στο σύστημά μας ζήτησε ποτέ να γίνουν αλλαγές σε αυτό το σύστημα».
Ωστόσο, ο Ρούμπιο έκανε επίσης ένα σχόλιο που έστρεψε τις υποψίες προς τον Μασκ, τον πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο.
«Ο πρόεδρος δεν έχει καμία σχέση με τις αποφάσεις που λαμβάνονται από το Starlink και το Starshield και από τον Μασκ. Πρόκειται για ιδιωτική εταιρεία. Ο πρόεδρος δεν διοικεί αυτή την εταιρεία και δεν μπορεί να της δώσει εντολή να κάνει οτιδήποτε».
Η Wall Street Journal ανέφερε την Πέμπτη ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε ζητήσει από τον Μασκ να αποκαταστήσει την υπηρεσία. Στη συνέχεια, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι το σύστημα είχε «επανέλθει».
Αρνήθηκε να σχολιάσει αν είχε μιλήσει με τον Μασκ, αλλά φάνηκε να υπονοεί ότι η τελική εξουσία για τον περιορισμό της υπηρεσίας ανήκε στον διευθύνοντα σύμβουλο της SpaceX.
«Υποθέτω ότι, τελικά, εκείνος το επανέφερε», είπε ο Τραμπ, αναφερόμενος στον Μασκ.
Ωστόσο, ο Τζον Κόρνιν, Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής που διανύει τις τελευταίες εβδομάδες της θητείας του ως εκπρόσωπος του Τέξας στη Γερουσία των ΗΠΑ, δήλωσε στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ότι δεν πίστευε πως ο Μασκ θα είχε ενεργήσει «χωρίς τουλάχιστον τη συναίνεση του Λευκού Οίκου».
Έλον Μασκ
Ο Μασκ έχει υποστηρίξει τις εκκλήσεις του Τραμπ για αντικατάσταση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και έχει ασκήσει έντονη κριτική στον Ουκρανό πρόεδρο.
Ωστόσο, έσπευσε να επιρρίψει την ευθύνη για τους περιορισμούς στο Starshield στην κυβέρνηση Τραμπ. Την περασμένη εβδομάδα έγραψε στην πλατφόρμα X ότι τα συστήματα «ανήκουν στην κυβέρνηση των ΗΠΑ και ελέγχονται από αυτήν».
«Οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή στη χρήση αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, τελικά, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ».
Ο Μασκ —ένας από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και σύμμαχος του Τραμπ— συνέχισε να αρνείται την ευθύνη για τις αλλαγές.
Ωστόσο, την Τρίτη, η Wall Street Journal ανέφερε ότι ο Μασκ έδωσε την εντολή να επιβραδυνθεί το Starshield. Οι πηγές της εφημερίδας διαφωνούσαν ως προς το αν η απόφαση ελήφθη σε συνεννόηση με τον Τραμπ.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, υποστήριξε τον Μασκ την Πέμπτη, λέγοντας ότι ο δισεκατομμυριούχος «δεν θέλει να εμπλακεί σε έναν πόλεμο μεταξύ δύο κρατικών δρώντων, χωρίς η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών να του δίνει ουσιαστικά σαφείς οδηγίες για το τι πρέπει να κάνει».
«Επομένως, δεν νομίζω ότι το ζήτημα αφορά τον Έλον. Νομίζω ότι, ουσιαστικά, το ερώτημα είναι ποια θα είναι η πολιτική της Αμερικής απέναντι στην Ουκρανία και τη Ρωσία».
Βολοντίμιρ Ζελένσκι
Αρχικά, ο Ουκρανός πρόεδρος απέδωσε τους περιορισμούς στη «SpaceX και τις Ηνωμένες Πολιτείες», δηλώνοντας την Τετάρτη της προηγούμενης εβδομάδας ότι η κίνηση αυτή θα «προκαλέσει πολλές ανθρώπινες απώλειες… φυσικά, άνθρωποι θα πεθάνουν».
Λίγο μετά τη διακοπή λειτουργίας των συστημάτων, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι δεν υπήρχαν αντίστοιχοι περιορισμοί στους τερματικούς σταθμούς Starshield στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι τα μέτρα εφαρμόζονταν μόνο στην Ουκρανία.
«Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια προγραμματισμένη επιχείρηση».
Το Σαββατοκύριακο, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η SpaceX του Μασκ ήταν τελικά υπεύθυνη για τον αιφνίδιο περιορισμό της ταχύτητας λειτουργίας του Starshield στην Ουκρανία.
«Ήταν ένα μήνυμα από την αμερικανική κυβέρνηση για τον περιορισμό της ταχύτητας… Και, από τεχνικής άποψης, η SpaceX το έκανε».
Παρά την επιμονή του Τραμπ την Πέμπτη ότι η υπηρεσία είχε αποκατασταθεί, ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε στο Associated Press ότι δεν είχε αλλάξει τίποτα στον τρόπο λειτουργίας του Starshield.
Πριν από τις δηλώσεις του Τραμπ, ο Ζελένσκι είχε αναφέρει ότι η πλήρης ταχύτητα του Starshield δεν είχε ακόμη αποκατασταθεί για την Ουκρανία, προσθέτοντας ότι ήλπιζε να συνομιλήσει με τον Ρούμπιο τις επόμενες ημέρες.