Κάθετος Διάδρομος: Πού ακριβώς βρίσκεται το σκάνδαλο με την Aktor 1;
Τι προέκυψε από τον θόρυβο των τελευταίων ημερών για τον Κάθετο Διάδρομο και το περιβόητο δημοσίευμα της WSJ;
Ας βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά.
Πρώτον, ο Κάθετος Διάδρομος δεν γεννήθηκε με την άφιξη του Μαραφάτσου και της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην Αθήνα. Η επιλογή της Aktor και η εμπλοκή της Atlantic LNG είχαν δρομολογηθεί από τον Σεπτέμβριο του 2025, κατά το πρώτο ταξίδι του Αμερικανού υπουργού Εσωτερικών στην Ελλάδα.
Οι συμφωνίες και τα μνημόνια συνεργασίας ακολούθησαν, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, με τη συμμετοχή Αμερικανών κυβερνητικών αξιωματούχων. Συνεπώς, το εγχείρημα είχε ήδη αποκτήσει κυβερνητική και επιχειρηματική υπόσταση πριν από την άφιξη των δύο προσώπων που βρέθηκαν στο επίκεντρο της δημοσιότητας.
Δεύτερον, ποιος ήταν ο στόχος της αμερικανικής πλευράς; Να ανοίξει ένας ενεργειακός διάδρομος προς την Ευρώπη και να εξασφαλιστεί μακροχρόνια ζήτηση για αμερικανικό LNG. Η Atlantic SEE LNG, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η εταιρεία, δεσμεύτηκε να αγοράσει αμερικανικό LNG αξίας περίπου 9 δισ. ευρώ σε βάθος 20 ετών. Με άλλα λόγια, η εμπορική δέσμευση κατευθύνεται προς την αμερικανική αγορά. Το ερώτημα είναι εύλογο: ποιο συγκεκριμένο οικονομικό όφελος εξασφάλισε η Atlantic από το αμερικανικό ή το ελληνικό Δημόσιο ως αντάλλαγμα;
Τρίτον, πού βρίσκεται η οικονομική ζημία του ελληνικού Δημοσίου; Με βάση τα στοιχεία που παρατίθενται, το ελληνικό Δημόσιο δεν κατέβαλε χρήματα στην Atlantic ούτε αγόρασε LNG για δική του κατανάλωση μέσω της συγκεκριμένης συμφωνίας.
Αυτό, βεβαίως, δεν απαντά από μόνο του σε κάθε πιθανό ερώτημα για τη διαφάνεια ή τις διαδικασίες. Καθιστά, όμως, αναγκαίο να προσδιοριστεί συγκεκριμένα ποια δημόσια δαπάνη, ποια εγγύηση ή ποιο προνόμιο φέρεται να δόθηκε και σε ποιον.
Τέταρτον, η αμοιβή για υπηρεσίες lobbying συνιστά από μόνη της παράνομη πράξη; Όχι. Το κρίσιμο είναι ποιες υπηρεσίες παρασχέθηκαν, για ποιον σκοπό, αν δηλώθηκαν όπως απαιτείται και αν υπήρξε οποιαδήποτε παράνομη ανταλλαγή ωφελημάτων.
Η χρονική ακολουθία που περιγράφεται δημιουργεί ένα ουσιαστικό ερώτημα: εφόσον ο Κάθετος Διάδρομος είχε ήδη δρομολογηθεί, ποια ακριβώς παρέμβαση του Μαραφάτσου αποδίδεται στην υπόθεση και ποιο αποτέλεσμα φέρεται να εξασφάλισε για την Aktor;
Επιπλέον, ο Μαραφάτσος δεν είχε αποκλειστικά την Aktor ως πελάτη στην Ελλάδα. Οι σχετικές εγγραφές στα αμερικανικά δημόσια αρχεία μπορούν να αποσαφηνίσουν το εύρος των επαγγελματικών του σχέσεων. Η εστίαση σε μία μόνο σχέση χρειάζεται, επομένως, να αξιολογηθεί με βάση τα πραγματικά στοιχεία και όχι τις εντυπώσεις.
Πέμπτον, τα ταξίδια με ιδιωτικό αεροσκάφος. Η πραγματοποίησή τους σε Νταβος και Βαλκάνια δεν αποδεικνύει αυτομάτως παράνομη παροχή δώρου. Το κρίσιμο είναι ποιος κάλυψε το κόστος, αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες και αν υπήρξε αντάλλαγμα.
Η πρεσβεία και η ίδια η Γκίλφοϊλ υποστηρίζουν ότι οι αρμόδιες αμερικανικές αρχές είχαν ενημερωθεί και ότι το κόστος καλύφθηκε. Αυτοί οι ισχυρισμοί πρέπει να ελεγχθούν, όπως και κάθε αντίθετο στοιχείο. Χωρίς συγκεκριμένα αποδεικτικά δεδομένα, η μετατροπή ενός επαγγελματικού ταξιδιού σε απόδειξη δωροδοκίας είναι άλμα συμπεράσματος.
Κάθετος Διάδρομος: Πού ακριβώς βρίσκεται το σκάνδαλο με την Aktor 2;
Και υπάρχει ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα: ποιο προνόμιο απέκτησε η Atlantic ως αντάλλαγμα; Οι ενεργειακές υποδομές δεν ανήκουν αποκλειστικά στην Aktor ή στην Atlantic. Η ύπαρξη του διαδρόμου δεν αποκλείει άλλους προμηθευτές ούτε αποδεικνύει από μόνη της ότι εξασφαλίστηκε μονοπωλιακή θέση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια συμφωνία απαλλάσσεται από τον έλεγχο. Σημαίνει ότι ο έλεγχος πρέπει να εστιάζει σε συγκεκριμένες πράξεις, συμβάσεις, πληρωμές και ανταλλάγματα — όχι σε υπαινιγμούς.
Το δημοσίευμα της WSJ εγείρει ερωτήματα που αξίζουν απαντήσεις. Άλλο, όμως, η διερεύνηση πιθανών παρατυπιών και άλλο η παρουσίαση μιας επιχειρηματικής σχέσης ως απόδειξης σκανδάλου χωρίς να προσδιορίζεται η παράνομη πράξη.
Εάν, τελικά, η υπόθεση αποσκοπούσε στη δημιουργία πολιτικών εντυπώσεων στις ΗΠΑ, στην εξυπηρέτηση ανταγωνιστικών συμφερόντων ή στην εγχώρια αντιπαράθεση γύρω από τον Εξάρχου και την Aktor, αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδεδειγμένο χωρίς στοιχεία. Είναι, όμως, εύλογο να ζητείται να διαχωριστούν οι τεκμηριωμένες αποκαλύψεις από τις ερμηνείες και τις εικασίες.
Η ουσία είναι απλή: αν υπάρχει σκάνδαλο, πρέπει να εντοπιστούν η παράνομη πράξη, το αντάλλαγμα και ο ωφελημένος. Αν δεν υπάρχουν αυτά τα στοιχεία, οι υπαινιγμοί δεν υποκαθιστούν την απόδειξη. Και μέχρι να αποσαφηνιστούν τα πραγματικά δεδομένα, η πολιτική και επικοινωνιακή διαχείριση της υπόθεσης δεν πρέπει να συγχέεται με την απόδειξη παρανομίας.
Υπάρχει και ένα άλλο ερώτημα. Μήπως εμποδίστηκε οποιοσδήποτε άλλος ήθελε να κάνει το ίδιο στην περιοχή; Οι υποδομές δεν ανήκουν στην Atlantic ή στην Aktor. Όποιος θέλει μπορεί να τις χρησιμοποιήσει για να φέρει στην Ευρώπη, μέσω Ελλάδας, LNG από την Αμερική ή άλλους προορισμούς.
Ποιο είναι, λοιπόν, το προνόμιο που διασφαλίστηκε για την Atlantic ως αντάλλαγμα, αν μη τι άλλο, για τη δέσμευση της εταιρείας να αγοράσει από την Αμερική LNG αξίας 9 δισ. ευρώ σε διάστημα 20 ετών;
Όλα αυτά, σε συνδυασμό με άλλους πρόσφατους, ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς περί δήθεν κινεζικών και ιρανικών πρακτοριλίκων και κατασκοπειών, που καθιστούν το όλο ζήτημα σχεδόν ανέκδοτο, δείχνουν ένα πράγμα.
Η ιστορία αυτή είχε ως στόχο τη δημιουργία εντυπώσεων για εσωτερική κατανάλωση στην Αμερική, λόγω εκλογών. Και, επ’ ευκαιρία, έγινε και το χατίρι τόσο των ανταγωνιστών της Venture Global στην Αμερική όσο και των εγχώριων πρόθυμων να οικειοποιηθούν το επίτευγμα ενός δημοσιεύματος που, με κάποιον τρόπο, εμπλέκει την Aktor, σε μια προσπάθεια να δείξουν ότι κάτι μπορούν να κάνουν και αυτοί εις βάρος του Εξάρχου ή της Aktor.
Το μόνο που τελικά κατάφεραν είναι να προκαλέσουν δηλώσεις απόλυτης κάλυψης τόσο από την ελληνική όσο και από την αμερικανική κυβέρνηση στο θέμα του Κάθετου Διαδρόμου και να ενισχύσουν, με αυτόν τον τρόπο, τις επιχειρηματικές επιδιώξεις τόσο του Εξάρχου και της Aktor όσο, φυσικά, και της Atlantic LNG.