Όσα προβλέπει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για μόνιμους εκπαιδευτικούς – Οι περιπτώσεις για σοβαρούς λόγους, η ανατροφή τέκνων και οι βασικές προθεσμίες
Η άδεια άνευ αποδοχών αποτελεί δυνατότητα που προβλέπει η νομοθεσία για τους εκπαιδευτικούς, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και χρονικούς περιορισμούς. Το ισχύον πλαίσιο καλύπτει τόσο σοβαρούς προσωπικούς ή οικογενειακούς λόγους όσο και περιπτώσεις ανατροφής τέκνων, μεταπτυχιακών σπουδών ή προσωρινής εγκατάστασης στο εξωτερικό.
Το Υπουργείο Παιδείας έχει αποσαφηνίσει το καθεστώς που διέπει τις συγκεκριμένες άδειες, επισημαίνοντας παράλληλα τις αρμοδιότητες των υπηρεσιακών οργάνων και των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης.
Έως και πέντε σχολικά έτη για σοβαρούς λόγους
Για σοβαρούς ιδιωτικούς λόγους μπορεί να χορηγηθεί σε εκπαιδευτικούς άδεια άνευ αποδοχών συνολικής διάρκειας έως πέντε σχολικά έτη.
Στην κατηγορία αυτή μπορούν να ενταχθούν, μεταξύ άλλων, περιπτώσεις που σχετίζονται με:
- σοβαρούς προσωπικούς λόγους,
- προβλήματα υγείας του ίδιου του εκπαιδευτικού ή μέλους της οικογένειάς του,
- δύσκολες περιπτώσεις εγκυμοσύνης, τοκετού και μητρότητας,
- ολοκλήρωση μεταπτυχιακών σπουδών,
- ανάγκη προσωρινής εγκατάστασης στο εξωτερικό.
Η συγκεκριμένη άδεια δεν μπορεί να παραταθεί πέρα από το ανώτατο όριο των πέντε σχολικών ετών.
Ποιος εγκρίνει την άδεια
Για τη χορήγηση άδειας άνευ αποδοχών για σοβαρούς λόγους προβλέπεται, σύμφωνα με το σχετικό θεσμικό πλαίσιο, γνώμη του αρμόδιου υπηρεσιακού συμβουλίου.
Η διαδικασία διαφοροποιείται, ωστόσο, ανάλογα με το είδος της άδειας. Για ορισμένες άδειες άνευ αποδοχών δεν απαιτείται προηγούμενη γνώμη υπηρεσιακού συμβουλίου και η αρμοδιότητα ανήκει στον οικείο Διευθυντή Εκπαίδευσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επομένως ο λόγος για τον οποίο ζητείται η άδεια, καθώς από αυτόν εξαρτάται και η προβλεπόμενη διοικητική διαδικασία.
Πότε πρέπει να επιστρέψει ο εκπαιδευτικός στην υπηρεσία
Η λήξη της άδειας άνευ αποδοχών δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο εκπαιδευτικός μπορεί να παρατείνει την απουσία του χωρίς νέα νόμιμη διαδικασία.
Στην περίπτωση άδειας που έχει χορηγηθεί με βάση το ειδικό πλαίσιο για σοβαρούς λόγους, εάν ο εκπαιδευτικός δεν αναλάβει καθήκοντα μέσα σε έναν μήνα από τη λήξη της άδειας, επέρχεται αυτοδίκαιη λύση της υπηρεσιακής σχέσης.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην ημερομηνία λήξης και στην υποχρέωση επιστροφής στην υπηρεσία.
Τι ισχύει για την ανατροφή παιδιών έως 8 ετών
Ξεχωριστό καθεστώς ισχύει για την άδεια άνευ αποδοχών που αφορά την ανατροφή τέκνων ηλικίας έως και οκτώ ετών.
Η άδεια αυτή χορηγείται υποχρεωτικά, χωρίς να απαιτείται γνώμη υπηρεσιακού συμβουλίου, σε κάθε φυσικό, θετό ή ανάδοχο γονέα που πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Μάλιστα, για γονείς που έχουν έως δύο παιδιά προβλέπεται καταβολή ποσού ίσου με τον εκάστοτε ελάχιστο νομοθετημένο μισθό για τους δύο πρώτους μήνες της άδειας για κάθε τέκνο, από την υπηρεσία που έχει την υποχρέωση μισθοδοσίας.
Ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν για γονείς διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων πολύδυμων τέκνων, καθώς και για μονογονεϊκές οικογένειες.
Σε περίπτωση γέννησης τρίτου και κάθε επόμενου παιδιού, προβλέπεται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα τριών μηνών άδεια με πλήρεις αποδοχές.
Η άδεια μπορεί να χορηγηθεί τμηματικά
Η άδεια ανατροφής τέκνου μπορεί να χορηγηθεί είτε συνεχόμενα είτε τμηματικά.
Ωστόσο, κάθε επιμέρους περίοδος δεν μπορεί να είναι μικρότερη από έναν μήνα.
Παράλληλα, για κάθε παιδί, χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών της συγκεκριμένης άδειας λογίζεται ως χρόνος πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας για κάθε συνέπεια.
Το διάστημα αυτό περιλαμβάνεται στον συνολικό χρόνο της άδειας και δεν αποτελεί πρόσθετο χρόνο πέραν της συνολικής διάρκειάς της.
Πότε υποβάλλεται η αίτηση
Για τις μακροχρόνιες άδειες άνω των 20 ημερών που σχετίζονται με την ανατροφή τέκνων, την προστασία της οικογένειας και της μητρότητας, την υπηρεσιακή εκπαίδευση, τις μεταπτυχιακές σπουδές και την προσωρινή εγκατάσταση στο εξωτερικό προβλέπεται συγκεκριμένος ετήσιος προγραμματισμός.
Κανονικά, οι αιτήσεις υποβάλλονται έως τις 31 Μαΐου κάθε έτους και αφορούν το αμέσως επόμενο σχολικό έτος.
Η απόφαση για τη χορήγηση της άδειας προβλέπεται να εκδίδεται έως τις 30 Ιουνίου.
Υπάρχουν, ωστόσο, εξαιρέσεις όταν η ιδιότητα του εκπαιδευτικού αποκτάται μετά τις 31 Μαΐου ή όταν δεν είναι αντικειμενικά δυνατό να προγραμματιστεί εγκαίρως η άδεια, όπως σε περιπτώσεις προβλημάτων υγείας ή άλλων έκτακτων λόγων.
Ειδική περίπτωση: άδεια ενός μήνα
Για άδειες άνευ αποδοχών διάρκειας έως ενός μήνα εφαρμόζονται διαφορετικές διατάξεις.
Ειδικότερα, στην περίπτωση άδειας ακριβώς ενός μήνα για ανατροφή παιδιού έως 8 ετών, η άδεια μπορεί να χορηγηθεί και σε εκπαιδευτικούς χωρίς να απαιτείται να λήξει υποχρεωτικά στις 31 Αυγούστου, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
Η ρύθμιση αυτή αφορά συγκεκριμένες περιπτώσεις και δεν θα πρέπει να συγχέεται με το γενικό καθεστώς των μακροχρόνιων αδειών.
Τι συμβαίνει με τη λήξη της άδειας στις 31 Αυγούστου
Για τις μακροχρόνιες άδειες άνευ αποδοχών των εκπαιδευτικών, ο γενικός κανόνας είναι ότι η άδεια χορηγείται έως τη λήξη του σχολικού έτους, δηλαδή έως 31 Αυγούστου.
Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η άδεια ολοκληρώνεται νωρίτερα, εφόσον προηγηθεί η συμπλήρωση του ανώτατου επιτρεπόμενου χρονικού ορίου.
Αυτό αφορά, για παράδειγμα, την περίπτωση κατά την οποία συμπληρώνονται τα πέντε έτη συνολικής άδειας άνευ αποδοχών για σοβαρούς λόγους ή την περίπτωση που το παιδί συμπληρώνει το όριο των οκτώ ετών για την αντίστοιχη άδεια ανατροφής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ποιος έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει κάθε κατηγορία άδειας.
Οι Διευθυντές Εκπαίδευσης μπορούν να χορηγούν στους εκπαιδευτικούς της αρμοδιότητάς τους συγκεκριμένες άδειες, μεταξύ άλλων γονικές και μητρότητας, καθώς και άδειες άνευ αποδοχών για τις οποίες δεν απαιτείται γνώμη υπηρεσιακού συμβουλίου.
Συνεπώς, πριν από την υποβολή αίτησης, είναι κρίσιμο να προσδιορίζεται η ακριβής κατηγορία της άδειας, καθώς οι προϋποθέσεις και η διαδικασία έγκρισης δεν είναι ίδιες σε όλες τις περιπτώσεις.
Τι πρέπει να προσέξουν οι εκπαιδευτικοί
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει διαφορετικές διαδικασίες ανάλογα με τον λόγο και τη διάρκεια της άδειας. Για τις μακροχρόνιες άδειες απαιτείται έγκαιρος προγραμματισμός, ενώ για έκτακτες περιπτώσεις υπάρχουν προβλέψεις που επιτρέπουν την υποβολή αίτησης και μετά τις γενικές προθεσμίες.
Σε κάθε περίπτωση, οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να ελέγχουν την ακριβή νομική βάση της άδειας που ζητούν, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και την αρμόδια υπηρεσία που θα εξετάσει την αίτηση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και κατά την επιστροφή στην υπηρεσία, καθώς η μη ανάληψη καθηκόντων μετά τη λήξη της προβλεπόμενης άδειας μπορεί να έχει σοβαρές υπηρεσιακές συνέπειες.