Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να επιτεθεί στο βουνό Pickaxe , μια οχυρωμένη υπόγεια εγκατάσταση που βρίσκεται στο επίκεντρο των ανανεωμένων ισραηλινών ισχυρισμών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
«Θα χτυπήσουμε αυτή την περιοχή πολύ πιθανό σύντομα. Και δεν υπάρχει τίποτα που μπορούν να κάνουν γι’ αυτό», δήλωσε ο Τραμπ την Τρίτη, καθώς οι ΗΠΑ συνέχιζαν τις επιθέσεις τους εναντίον του Ιράν.
Η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι οποιοδήποτε πλήγμα εναντίον των πυρηνικών της εγκαταστάσεων θα διευρύνει τον περιφερειακό πόλεμο.
Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι το Ιράν μετέφερε εμπλουτισμένο ουράνιο και προηγμένες συσκευές φυγοκέντρησης στο βουνό, μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις που προκάλεσαν ζημιές σε άλλες πυρηνικές εγκαταστάσεις. Δεν έχει παρουσιάσει αποδείξεις, και ο Τραμπ αναγνώρισε ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορούσε να επιβεβαιώσει τον ισχυρισμό.
Ακολουθούν όσα γνωρίζουμε για την εγκατάσταση.
Τι είναι το βουνό Pickaxe;
Σύμφωνα με το Middle East Eye το βουνό Pickaxe βρίσκεται περίπου 1,6 χιλιόμετρανότια του συγκροτήματος εμπλουτισμού ουρανίου στη Νατάνζ (Natanz), στην κεντρική περιοχή του Ιράν, το οποίο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβάρδισαν τον Ιούνιο του 2025.
Το Ιράν κατασκεύασε την εγκατάσταση κάτω από το Κουχ-ε Κολάνγκ Γκαζ Λα (Kuh-e Kolang Gaz La), ένα βουνό του οποίου το όνομα περιλαμβάνει την περσική λέξη για την αξίνα (Pickaxe). Η τοποθεσία της, σε βάθος τουλάχιστον 100 μέτρων κάτω από την επιφάνεια, θα καθιστούσε δύσκολη την καταστροφή της από αέρος ή την κατάληψή της μέσω χερσαίας επιχείρησης.
Η κατασκευή ξεκίνησε το 2020, μετά από μια έκρηξη που προκάλεσε ζημιές σε ένα εργαστήριο συναρμολόγησης φυγοκεντρητών στη Νατάνζ.
Το Ιράν ενημέρωσε τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) ότι η νέα εγκατάσταση θα κατασκεύαζε φυγοκεντρητές που χρησιμοποιούνται στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Δορυφορικές εικόνες που εξετάστηκαν από το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας (Institute for Science and International Security) δείχνουν αρκετά συστήματα σηράγγων, μια μεγάλη περίμετρο ασφαλείας και εισόδους ενισχυμένες με σκυρόδεμα ώστε να αντέχουν αεροπορικές επιθέσεις.
Οι εργασίες συνεχίζονται και δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να δείχνουν ότι το συγκρότημα έχει τεθεί σε λειτουργία.
Η δραστηριότητα στην περιοχή φαίνεται να επιταχύνθηκε μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις πυρηνικές υποδομές του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο. Οι επιθέσεις αυτές περιλάμβαναν και το κοντινό συγκρότημα της Νατάνζ.
Το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (Center for Strategic and International Studies) έχει εντοπίσει αρκετές πιθανές εξηγήσεις για αυτή τη δραστηριότητα. Το Ιράν μπορεί να προετοιμάζει το εργοστάσιο συναρμολόγησης φυγοκεντρητών που είχε προηγουμένως δηλώσει ή μπορεί να μεταφέρει εργασίες από εγκαταστάσεις που υπέστησαν ζημιές από αμερικανικές και ισραηλινές βόμβες.
Υπάρχει εκεί εμπλουτισμένο ουράνιο;
Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι το Ιράν μετέφερε μέρος των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και προηγμένες φυγοκεντρητές στο Βουνό Πικαξ μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου 2025. Δεν έχει παρουσιάσει αποδείξεις για να στηρίξει αυτόν τον ισχυρισμό.
Η απόφαση του Ισραήλ και των ΗΠΑ να μην πλήξουν την εγκατάσταση κατά τη διάρκεια του προηγούμενου πολέμου διάρκειας 12 ημερών εγείρει επίσης ερωτήματα σχετικά με τη σημασία της εκείνη την περίοδο.
Το Ισραήλ επιτέθηκε στις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν στη Νατάνζ, στο Ισφαχάν και στο Φορντό (Fordow) και σκότωσε αρκετούς πολιτικούς πυρηνικούς επιστήμονες. Οι ΗΠΑ αργότερα εισήλθαν στον πόλεμο και βομβάρδισαν τις ίδιες τρεις εγκαταστάσεις με ισχυρότερα όπλα.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι επιθέσεις αυτές είχαν «εξαλείψει ολοκληρωτικά» τις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν. Μεταγενέστερες αξιολογήσεις των ΗΠΑ και του ΟΗΕ διαπίστωσαν ότι τμήματα του προγράμματος είχαν επιβιώσει, αν και οι βομβαρδισμοί προκάλεσαν σημαντικές ζημιές.
Η Ουάσινγκτον και το Ισραήλ έχουν έκτοτε επικεντρωθεί στο απόθεμα του Ιράν που ανέρχεται σε σχεδόν 450 κιλά (1.000 λίβρες) άκρως εμπλουτισμένου ουρανίου. Θέλουν η Τεχεράνη είτε να παραδώσει το υλικό είτε να το καταστρέψει.
Ο Τραμπ φάνηκε να υπονομεύει την ισραηλινή εκδοχή όταν δημοσιογράφοι τον ρώτησαν αν το Ιράν είχε μεταφέρει προηγμένους φυγοκεντρητές στο όρος Pickaxe.
«Δεν το έχουμε καταγεγραμμένο», απάντησε.
Το Ιράν αρνείται ότι πραγματοποιεί μη δηλωμένες πυρηνικές εργασίες στην εγκατάσταση.
Υποστηρίζει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα εξυπηρετεί ειρηνικούς ενεργειακούς σκοπούς και ότι σχεδιάζει να κατασκευάσει περισσότερους πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας για να καλύψει την εγχώρια ζήτηση και να απελευθερώσει επιπλέον ποσότητες πετρελαίου για εξαγωγή.