Αντιμέτωποι με καταιγισμό αμερικανικών απειλών για την απόκτηση της Γροιλανδίας, ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας και ο ομόλογός του από τη Γροιλανδία πέταξαν στην Ουάσινγκτον ελπίζοντας – εσφαλμένα – σε κατανόηση και ήπιες συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο.
Όμως το σχέδιο για μια διπλωματική συζήτηση εξελίχθηκε σε μια τεταμένη, κατά μέτωπο αναμέτρηση στον Λευκό Οίκο με τον «εφιάλτη» της ΕΕ, τον Τζέι Ντι Βανς.
Τον τελευταίο χρόνο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ έχει αποκτήσει τη φήμη πως… μισεί τη «γηραιά ήπειρο», με πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να φοβούνται τη σκληρή επιρροή που ασκεί στον Ντόναλντ Τραμπ, ειδικά όταν πρόκειται για την κατάληψη εδάφους από έναν ιστορικό σύμμαχο.
Από τους 10 υπουργούς και αξιωματούχους που μίλησαν ανώνυμα στο POLITICO κανένας δεν θεωρεί τον Βανς σύμμαχο, ούτε στις συνομιλίες για τη Γροιλανδία, ούτε γενικότερα για τις διατλαντικές σχέσεις.
«Ο Βανς μας μισεί», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης. Η ανακοίνωση ότι ο αντιπρόεδρος θα ηγηθεί των συνομιλιών στην Ουάσινγκτον προκάλεσε συναγερμό στην ευρωπαϊκή πλευρά.
«Είναι ο σκληρός τύπος. Το γεγονός ότι βρίσκεται εκεί λέει πολλά και νομίζω ότι είναι αρνητικό για την έκβαση», πρόσθεσε.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι θέλει «την κυριότητα» της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ και ότι θα την αποκτήσει είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε, αν χρειαστεί, ακόμη και με στρατιωτικά μέσα.
Το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από τη μοίρα ενός νησιού 57.000 κατοίκων ή ακόμη και από το μέλλον της Αρκτικής. Η πολεμοχαρής ρητορική του Λευκού Οίκου έχει προκαλέσει σοκ στους συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και προειδοποιήσεις από τη Δανία ότι μια τέτοια κίνηση θα κατέστρεφε τη μεταπολεμική δυτική συμμαχία.
Άλλοι εκτιμούν ότι θα ήταν το τελειωτικό χτύπημα στη διεθνή τάξη πάνω στην οποία βασίζονται οι διατλαντικές σχέσεις.
Το παρασκήνιο των συνομιλιών Ευρωπαίων – Αμερικανών για τη Γροιλανδία
Όπως σχολιάζει το Politico, οι συνομιλίες της Τετάρτης στην Ουάσινγκτον εξελίχθηκαν όσο καλά θα μπορούσε να περιμένει κανείς. Δεν… υπήρξε κήρυξη πολέμου.
Ούτε η συνάντηση κατέληξε σε δημόσιο εξευτελισμό, όπως εκείνον που είχε υποστεί πέρυσι ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο.
Οι δύο πλευρές υπερασπίστηκαν με ένταση τις θέσεις τους, αλλά συμφώνησαν να συνεχίσουν τις συνομιλίες. Μια υψηλού επιπέδου ομάδα εργασίας θα εξετάσει αν μπορεί να υπάρξει κάποιος συμβιβασμός μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και Τραμπ.
«Η συζήτηση δεν ήταν τόσο επιτυχής ώστε οι Αμερικανοί συνάδελφοί μας να πουν “συγγνώμη, ήταν παρεξήγηση, εγκαταλείπουμε τις φιλοδοξίες μας”», δήλωσε με νόημα στους δημοσιογράφους ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν. «Υπάρχει ξεκάθαρα διαφωνία».
«Ο πρόεδρος έχει αυτή την επιθυμία να κατακτήσει τη Γροιλανδία», πρόσθεσε. «Για εμάς, ιδέες που δεν σέβονται την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας ή το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας είναι απολύτως απαράδεκτες. Συνεπώς, υπάρχει θεμελιώδης διαφωνία. Και συμφωνούμε ότι διαφωνούμε».
Οι μελλοντικές συνομιλίες, τόνισε, θα πρέπει να σέβονται τις «κόκκινες γραμμές» που έχουν θέσει η Δανία και η Γροιλανδία. Υπάρχει η ελπίδα ότι η ομάδα εργασίας θα βοηθήσει να πέσουν οι τόνοι τις επόμενες εβδομάδες.
Το μικρό κέρδος για τους Δανούς είναι ότι το ζήτημα της Γροιλανδίας μεταφέρθηκε — προς το παρόν — από τις άγριες εικόνες στα social media, με το νησί ντυμένο στα χρώματα της αμερικανικής σημαίας, σε ένα κανονικό διπλωματικό πλαίσιο. Αν αυτό διατηρηθεί, θα είναι κάτι.
Όπως σημειώνουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες, ο Τραμπ μπορεί να αποσπάται εύκολα, όμως ο Βανς φαίνεται πιο ιδεολογικά εχθρικός προς την Ευρώπη, κάτι που θα αποτελούσε κίνδυνο όχι μόνο για τη Γροιλανδία, αλλά και για το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία.
Οι ΗΠΑ ήδη διαθέτουν ευρεία πρόσβαση στη Γροιλανδία για στρατιωτικές αναπτύξεις, βάσει υφιστάμενων συμφωνιών, και θα μπορούσαν να επενδύσουν περαιτέρω χωρίς να αλλάξει το καθεστώς κυριαρχίας.