Μια πρόσφατη ανάλυση της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον των οικονομιών: ποιοι είναι πραγματικά έτοιμοι να μετατρέψουν την Τεχνητή Νοημοσύνη σε αναπτυξιακό μοχλό.
Η μελέτη με τίτλο «Artificial Intelligence and growth in advanced and emerging economies: short-run impact» καταγράφει με σαφήνεια ότι τα οφέλη της ΤΝ δεν κατανέμονται ισόρροπα.
Αντιθέτως, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό τόσο από τη δομή της οικονομίας όσο και από το επίπεδο θεσμικής και τεχνολογικής ετοιμότητας κάθε χώρας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η θέση της Ελλάδας μόνο καθησυχαστική δεν είναι.
📉 Προτελευταία μεταξύ των ανεπτυγμένων
Παρότι κατατάσσεται στις ανεπτυγμένες οικονομίες, η Ελλάδα εμφανίζεται να συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μικρότερη δυνητική ωφέλεια από την υιοθέτηση της ΤΝ στο άμεσο μέλλον. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών της BIS, μόνο η Κροατία καταγράφει χαμηλότερη επίδοση.
Ο βασικός λόγος εντοπίζεται στη διάρθρωση της ελληνικής οικονομίας. Κλάδοι όπως η γεωργία, οι κατασκευές, οι μεταφορές και η παραδοσιακή μεταποίηση καταλαμβάνουν σημαντικό μερίδιο, ενώ είναι τομείς όπου η άμεση ενσωμάτωση της ΤΝ παραμένει περιορισμένη.
🏨 Ο τουρισμός δεν αρκεί
Ακόμα και στον τουρισμό – τον πιο δυναμικό τομέα της οικονομίας – τα οφέλη της ΤΝ περιορίζονται κυρίως σε υποστηρικτικές λειτουργίες, όπως η διαχείριση δεδομένων, το marketing ή τα συστήματα κρατήσεων. Η «καρδιά» της παραγωγικής δραστηριότητας παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανθρώπινης έντασης.
Αντίθετα, οικονομίες όπως το Λουξεμβούργο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν υψηλή συγκέντρωση σε χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, πληροφορική, εκπαίδευση και επαγγελματικές δραστηριότητες – τομείς δηλαδή όπου η ΤΝ μπορεί να μεταφραστεί γρήγορα σε αύξηση παραγωγικότητας και προστιθέμενης αξίας.
🧠 Το μεγάλο έλλειμμα: ανθρώπινο κεφάλαιο
Η εικόνα επιβαρύνεται περαιτέρω από την επίδοση της χώρας στον δείκτη ετοιμότητας για την ΤΝ (AIPI). Η Ελλάδα υστερεί σε κρίσιμους τομείς όπως η καινοτομία, οι ψηφιακές υποδομές και – κυρίως – το ανθρώπινο κεφάλαιο.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η πραγματική ώθηση στην ανάπτυξη προκύπτει όταν συνδυάζονται υψηλή κλαδική έκθεση στην ΤΝ και ισχυρή εθνική ετοιμότητα. Στο συγκεκριμένο «δίπολο», η Ελλάδα εμφανίζει αδυναμίες και στα δύο σκέλη.
⏳ Ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί
Αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα μένει εκτός του τεχνολογικού κύματος. Η ΤΝ αναμένεται να ενισχύσει την παραγωγικότητα σε επιμέρους τομείς – κυρίως στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, στις επαγγελματικές δραστηριότητες και υπό προϋποθέσεις στην εκπαίδευση και τον τουρισμό.
Όμως, όπως επισημαίνει η BIS, το συνολικό αποτύπωμα θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα με την οποία θα ενισχυθούν οι ψηφιακές υποδομές και θα αναβαθμιστούν οι δεξιότητες του εργατικού δυναμικού.
Το 2026 αναμένεται διεθνώς να αποτελέσει έτος-ορόσημο για την ευρύτερη ενσωμάτωση της ΤΝ στην οικονομία. Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι υπαρκτή αλλά δεν φαίνεται να αποτυπώνεται με την απαιτούμενη ένταση στα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη και τις προβλέψεις του πρόσφατα ψηφισμένου Προϋπολογισμού.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν «έρχεται μόνη της». Και για να μετατραπεί από ευκαιρία σε πραγματική αναπτυξιακή δύναμη, απαιτείται κάτι περισσότερο από διακηρύξεις.