Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η παρατήρηση του Ισπανού πρώην Κεντρικού Τραπεζίτη, Πάμπλο Χερνάντεζ ντε Κος, σε πρόσφατη μελέτη του για λογαριασμό της BIS με τίτλο «Fiscal threats in a changing global financial system», σχετικά με τη στενή σχέση μεταξύ δημόσιου χρέους και επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη (AI). Με άλλα λόγια, αναδεικνύεται η αλληλεξάρτηση μεταξύ δημοσιονομικής σταθερότητας και της χρηματιστηριακής αγοράς.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, που έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση και έχει ήδη σχολιαστεί στα Οικονοκλαστικά, ο κ. Ντε Κος καλεί τις ρυθμιστικές αρχές, όπως οι Κεντρικές Τράπεζες, να περιορίσουν άμεσα τη δυνατότητα των hedge funds να χρησιμοποιούν κρατικά ομόλογα ως εγγύηση για δανεισμό, ιδίως για τις τεράστιες επενδύσεις στην AI.
Η προειδοποίηση είναι σαφής: το σκιώδες χρηματοπιστωτικό σύστημα, που περιλαμβάνει επενδυτικά funds και ιδιωτικά κεφάλαια εκτός εποπτείας, κινεί πλέον κεφάλαια σε επίπεδα τρισεκατομμυρίων δολαρίων μέσω ενός πλέγματος μόχλευσης, δανειζόμενο από τράπεζες και επενδύοντας σε τομείς υψηλής κερδοφορίας, όπως η AI, χρησιμοποιώντας κρατικά ομόλογα ως εγγύηση μέσω συμφωνιών repo.
Όσο οι συναλλαγές αυτές φαίνονται «κερδοφόρες», όλοι οι εμπλεκόμενοι ωφελούνται: το κράτος που εκδίδει ομόλογα για να καλύψει τα ελλείμματά του, οι τράπεζες που μεγιστοποιούν τις αποδόσεις τους μετακυλώντας τον κίνδυνο στα hedge funds, και το χρηματιστήριο που λειτουργεί ως μηχανισμός συνεχούς διόγκωσης των προσδοκιών κερδοφορίας. Όλα αυτά βασίζονται στην προσδοκία ότι θα υπάρξει τελικά επαρκής κερδοφορία για να καλυφθούν οι υποχρεώσεις όλων των μερών.
Η πίεση του κ. Ντε Κος προς τις Κεντρικές Τράπεζες απορρέει από δύο βασικούς κινδύνους: πρώτον, την πρωτοφανή αύξηση των επενδύσεων στην AI χωρίς εγγυημένα αποτελέσματα, η οποία έχει ήδη προκαλέσει κινήσεις σορταρίσματος από γνωστούς επενδυτές και προειδοποιήσεις από μεγάλες τράπεζες όπως η JP Morgan για ενδεχόμενη φούσκα. Δεύτερον, τον ανεξέλεγκτο ρυθμό αύξησης του δημόσιου χρέους σε ΗΠΑ και Ευρώπη, ο οποίος ενισχύει την ευαλωτότητα του συστήματος.
Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης εξωτερικοί παράγοντες, όπως οι αλλαγές επιτοκίων από τις Κεντρικές Τράπεζες και οι συναλλαγματικές αναταράξεις, που μπορούν να θέσουν σε αμφισβήτηση τις μεγάλες μόχλευσεις που στηρίζονται σε κρατικά ομόλογα ως εγγυήσεις.
Η προσοχή του κ. Ντε Κος και της BIS επικεντρώνεται ακριβώς σε αυτό το κρίσιμο σημείο: η επενδυτική φούσκα που συνδέει χρηματιστήριο και δημόσιο χρέος βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με πρωτοφανείς πιέσεις διεθνώς και η διαχείρισή της απαιτεί αυξημένη ρυθμιστική παρέμβαση.