Ένα πολύ ιδιαίτερο κτίριο, που παρατηρεί ερειπωμένο δεκαετίες κάθε περαστικός και πιθανότατα συνδέεται άμεσα με την ίδια την ιστορία της δημιουργίας της Γλυφάδας.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!Το παράκτιο κομμάτι από τις σημερινές εγκαταστάσεις της πολιτικής αεροπορίας (πρώην κολέγιο, “παλιά δειλινά”) έως τον Άγιο Κωνσταντίνο της Γλυφάδας, είναι ίσως και το πρώτο κομμάτι μετά τη λεωφ. Αλίμου, όπου κτίστηκε αξιοσημείωτος αριθμός, αρχιτεκτονικά σημαντικών κτιρίων. Σε έναν από τους πρώτους χάρτες του προαστίου, εμπεριέχει τις συνοικίες “Δικηγορικά” στα δυτικά και “Κυψέλης” στο κέντρο και ανατολικά (θέση κτιρίου).
Εκεί κτίστηκαν λίγες επαύλεις (πύργοι), με «ευρωπαικού» τύπου και νεο-μεσαιωνικά στοιχεία, οι οποίες ήταν συνολικά ασυνήθιστες σε πολυτέλεια και σχεδίαση για τα δεδομένα του μεσοπολέμου και θύμιζαν Κηφισιά. Σήμερα σώζονται 5 τέτοια κτίρια, ίσως και τα περισσότερα από όσα υπήρξαν (4 στην Κυψέλη και 1 στα Δικηγορικά). Η έπαυλη κτίστηκε ταυτόχρονα με τη δημιουργία του προαστίου της Γλυφάδας και βρίσκεται Μερόπης 10 & λεωφόρο Ποσειδώνος – γωνία.
Πορεία στο χρόνο
Για το κτίριο δεν υπάρχουν ιστορικά στοιχεία και είναι αμφίβολο αν κάποιος γνωρίζει σήμερα σχετικά, καθώς ελάχιστοι Γλυφαδιώτες είναι απόγονοι των πρώτων μεσοπολεμικών οικογενειών.
Χρονολόγηση: Βάσει όλων των διαθέσιμων στοιχείων εκτιμάται οτι κτίστηκε περί το 1920-1925 (1925 στην αγγελία πώλησης).
Αρχιτέκτων: Άγνωστος. Τέτοια υψηλή αρχιτεκτονική και τρόπος δόμησης στο μεσοπόλεμο παραπέμπουν σε μεγάλο Έλληνα αρχιτέκτονα. (σημ. πολλά οδηγούν στον κορυφαίο Αλέξανδρο Νικολούδη βλ. 1 & 2. Έχτισε προσωπικό πύργο κοντά, συνεργάστηκε με την εταιρεία “Κέκρωψ” που έχτιζε τότε και στη Γλυφάδα, σχεδίαζε ευρωπαϊκού τύπου και κλασσικίζοντα κτίρια με σημαντικές τάσεις μοντερνισμού κ.α.)
Αρχικός ιδιοκτήτης: Βάσει και μιας καταγεγραμμένης αναφοράς περί “5 πύργων των πρώτων δημιουργών της πόλης”, είναι μεγάλη η πιθανότητα αρχικός ιδιοκτήτης – κατασκευαστής της επαύλεως να ήταν ένας από αυτούς. Εάν δεν ισχύει αυτό, τότε σίγουρα πρόκειται για άλλο ιστορικά σημαντικό άτομο της εποχής. Αυτά εντείνουν τη σοβαρότητα του ότι το κτίριο είναι σε αυτή την κατάσταση, με άγνωστη την ιστορία του και πιθανώς και μη χαρακτηρισμένο διατηρητέο.
Δεκαετία 1980: Tο κτίριο φιλοξενούσε επιχειρήσεις ψυχαγωγίας (θυμάμαι με φώτα και γεμάτο παρκαρισμένα αμάξια μπροστά προς τα τέλη του ’80, 8-10 ετών). Σύμφωνα με αναφορές στο retromaniax.gr βρέθηκε οτι στέγασε ένα από τα πιο ιστορικά rock bars εν Ελλάδι, ονόματι “EASYRIDER”. Δύο μαρτυρίες για το Easy Rider:
- 1η: “Ήταν το περιβόητο EasyRider. Εδώ «έσκασαν μύτη» οι πρώτες Ελληνικές μηχανές Chopper. Λένε ότι ήταν γραφεία της Gestapo κατά την διάρκεια της κατοχής.”
- 2η: “Είναι το δεύτερο Easy Rider. Το πρώτο Easy Rider (και σαφώς κατά πολύ ανώτερο) άνοιξε γύρω στα 1977-78 σε ένα νεοκλασικό σπίτι που βρισκόταν πάλι στην Γλυφάδα, Παπανδρέου & Ποσειδώνος γωνία, πάνω στην παραλιακή, έχει γκρεμιστεί πολλά χρόνια. Η δική μου εφηβεία με βρήκε εκεί, σε εκείνο το σπουδαίο κλαμπ με τα άπειρα δωματιάκια με διαφορετικά χρώματα το καθένα, (dream room, chill out room, blue room) κυριολεκτικά ξημεροβραδιαζόμουν εκεί, ήμουν δεν ήμουν 15-16…. Edgar Broughton Band άκουσα εκεί για πρώτη φορά στη ζωή μου και επίσης εκεί έκανα και την παρθενική μου εμφάνιση ως DJ και θυμάμαι ότι εκείνη τη βραδιά έπαιξα Eloy και Tangerine Dream, το Ricochet… Τα παιδιά που το είχαν αναλάβει ήταν στενοί μου φίλοι, τους έχασα δυο τρία χρόνια αργότερα οταν έκλεισε εκείνο το Easy Rider λόγω κατεδάφισης και αποφάσισαν να πανε στην Κρήτη στην Πρέβελη για μόνιμα.Απίθανο στέκι, σημάδεψε τη ζωή μου με ανεξίτηλο και πολύχρωμο τρόπο, όλα τόσο ζωντανά, φωτεινά, αγάπη παντού τότε, πολυ μπροστά για την εποχή του, με έμφαση στην ψυχεδέλεια και το progressive rock, ίσως ήταν το μοναδικό μαγαζί της Ελλάδας στο οποίο εν έτσι 1978 μπορούσες να ακούσεις Soft Machine, Kevin Ayers, Caravan και King Crimson τους οποίους μάλιστα είχαμε τιμήσει ιδιαίτερα μια Μεγάλη Παρασκευή, με τον Επιτάφιο να περνάει μπροστά από την τότε Αθηνών και εμείς στο λιγοστό φως του δειλινού, εγώ ο Κώστας και η Φέη, να ακούμε απο μέσα το Epitaph…απορώ πως μέσα στα χρόνια πως και δεν βρέθηκε κανείς να γράψει για εκείνες τις μαγικές βραδιές στο Easy, όλη η ροκ Αθήνα κατέβαινε να μας βρει, που είναι όλοι αυτοί; Χρόνια τους ψάχνω… “
Εικοσαετία 1990 – 2010: Το κτίριο εγκαταλείπεται και παραμένει προσβάσιμο. Υφίσταται τις γνωστές φθορές από το χρόνο και τους περιθωριακούς επισκέπτες.
~ 2010: Αναρτάται πανό πώλησης. Το κτίριο μαντρώνεται επαρκώς. Παρ’ όλο το μάντρωμα κάποιος διατηρεί μποστάνι στην πίσω πλευρά, ενώ κάποιος κατοικεί στο κτίριο και απλώνει και μπουγάδα!
~ 2017: Παραμένει απούλητο, έχει αναρτηθεί και δεύτερο πανό πώλησης και οι φθορές από το χρόνο έχουν αυξηθεί ιδιαίτερα σε σχέση με το 2010.
Αρχιτεκτονικά
Το κτίριο παρουσιάζει τεράστιο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον φέροντας σειρά στοιχείων που το καθιστούν πανελληνίως μοναδικό.
Τεχνικά: Όπως φαίνεται από φθαρμένα σημεία, το κτίριο είναι mix λιθοδομής, μαζί με διάτρητα τούβλα και οπλισμένο σκυρόδεμα (νέα υλικά – τρόπος δόμησης από το ~1920). Έτσι και τεχνικά το κτίριο “δείχνει” σημαίνοντα ιδιοκτήτη και διακεκριμένο αρχιτέκτονα.
Πανελληνίως μοναδικό στυλ – ρυθμός. Ασύλληπτοι συνδυασμοί: Θα μπορούσε κανείς να σταθεί μόνο στον σπανιότατο βυζαντινού τύπου πυργίσκο της σκάλας, που «κοντράρει μοντερνιστικά» με το ορθογώνιο μεσοπολεμικό δώμα. Όμως σε όλο το κτίριο είναι τόσα πολλά και επιτυχώς μπλεγμένα στοιχεία από διάφορες τάσεις, που κανείς δε θα μπορούσε να πει τι τελικά υπερισχύει! Στοιχεία μεσοπολεμικά, κλασσικά, εκλεκτικιστικά, νεο-βυζαντινά, νεο-μεσαιωνικά… Ακόμη και στον ίδιο το πυργίσκο της σκάλας μπλέκονται διάφορα… Δεν υπάρχει σημείο στο κτίριο χωρίς ιδιαιτερότητα. Το σίγουρο είναι πως το κτίριο αντικατοπτρίζει όπως ελάχιστα 3 αρχιτεκτονικές εποχές: Αυτή που κτίστηκε (του μεσοπόλεμου) και αυτές που προηγήθηκαν και ακολούθησαν (νεοκλασικισμό, μοντερνισμό).
Σημ.: Σε αυτό το κομμάτι συνήθως τονίζω κάποια πολύ ενδιαφέροντα σημεία των κτιρίων… Πραγματικά για αυτό δεν ξέρω τι να πρωτο-γράψω και πως. Αναφέρω επιγραμματικά και παρατηρήστε μόνοι σας κάθε σημείο του κτιρίου στις φωτογραφίες!
Διακοσμητικές κορνίζες με μεσαιωνικές και βυζαντινές τάσεις, που λιτές και μη αρχαιοπρεπείς παρπέμπουν στο μοντέρνο.
Ποικιλία εξωτερικών κιγκλιδωμάτων: Μια απόδειξη των μοντερνιστικών τάσεων και της γενικής ιδιαιτερότητας, είναι η ύπαρξη άνω των δύό τύπων & σχεδίων κιγκλιδωμάτων. Υπάρχουν τουλάχιστο 3 σχέδια μεταλλικών, 1 κτιστών και σπανιότατα τσιμεντένια μπαλούστρα. Δηλ. τουλάχιστο 5 διαφορετικά κιγκλιδώματα.
Εξωτερικά ανοίγματα: Αξιοσημείωτη ποικιλία υπάρχει και στα ανοίγματα: Έχουν διάφορες περιμετρικές επιτοίχιες διακοσμήσεις. Είναι ασυνήθιστα, πολλών σχημάτων και τύπων. Εντυπωσιακή είναι και η σπάνια, περίτεχνη, τοξωτή, κεντρική μεταλλική θύρα με τζάμι.
Είναι αξιοσημείωτο ότι το πίσω μέρος του κτιρίου είναι ασυνήθιστα προσεγμένο, τόσο που για τον γράφοντα, μπορεί να είναι και πιο όμορφο από την κύρια όψη.
Αριστουργηματικό το πολυσύνθετο επίπεδο της στέγης
Είναι πραγματικά δύσκολο να περιγραφεί και το δυνατότερο σημείο του κτιρίου.
Στο επίπεδο της στέγης συνυπάρχουν:
– 1 συνηθισμένο κεραμοσκεπές τμήμα.
– 1 μεγάλο ορθογώνιο δώμα.
– 1 επίπεδο τμήμα στέγης – βεράντα του δώματος.
– Περίτεχνη μεταλλική σκάλα πρόσβασης στην επίπεδη στέγη του ορθογώνιου δώματος.
– Πολυγωνικός πυργίσκος, που εξέχει κατά το ήμισυ στην πίσω πλευρά του κτιρίου και ξεπερνά σε ύψος το δώμα. Καλύπτεται από κεραμοσκεπή με βυζαντινά κεραμίδια, που θυμίζει τρούλο βυζαντινής – ορθόδοξης εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, κάτι άκρως σπάνιο σε κατοικία. Φέρει δευτερεύον περιμετρικό στέγαστρο με ξύλινα φουρούσια και βυζαντινά κεραμίδια.
Βοηθητικοί χώροι
Στην ανατολική πλευρά του κτιρίου σώζονται:
– Ένα παλιό πάρκινγκ. Πιθανότατα από τα πρώτα που φτιάχτηκαν και τα ελάχιστα που σώζονται.
– Ένα βοηθητικό απλό κεραμοσκεπές μονώροφο, 2 δωματίων, που βλέπει στον πίσω κήπο.
Το κτίριο διαθέτει και υπόγειο με πολλαπλή πρόσβαση, τουλάχιστο στο πίσω μισό του.
Χαμένα στοιχεία και αλλοιώσεις
– Έχει γκρεμιστεί όλη η παλιά μάντρα επί της λεωφ. Ποσειδώνος (πιθ. για να παρκάρουν τα πελατάκια της πρόσκαιρης επιχείρησης του ‘80).
– Ασφαλτόστρωσαν όλον τον μπροστινό κήπο (πιθ. χάθηκε η παλιά σχεδίαση του κήπου κ.λ.π.).
– Κότσαραν μια άκυρη εξωτερική τσιμεντόσκαλα από τη βεράντα του ισογείου προς τον όροφο, καταστρέφοντας τη μπροστινή βεράντα… (από την επιχείρηση του ‘80 ή και νωρίτερα, για διαχωρισμό διαμερισμάτων – ορόφων ή απλά για… ευκολία)
– Απο την επιχείρηση του ’80 είναι μεγάλη η πιθανότητα να καταστράφηκαν ανεύθυνα και πολλά γνήσια δάπεδα και γύψινες διακοσμήσεις.
Σε ότι αφορά “φυσιολογικότερα” χαμένα στοιχεία:
– Το κτίριο σίγουρα έφερε μεταλλικές διακοσμητικές καπνοδόχους, που αντικαταστάθηκαν με άσχετες νεότερες όταν εφθάρησαν.
– Ο βυζαντινός τρούλος πιθανώς να έφερε διακοσμητική κορυφή.
– Τέλος, μεγάλες είναι οι φθορές στην μπροστινή βεράντα και στο σπάνιο πάρκινγκ από το χρόνο.
Πληροφορίες και εικόνες από http://neoclassicalgreece.blogspot.com/2017/11/blog-post.html και ΠΑΛΗΑ ΓΛΥΦΑΔΑ στο Facebook.
Related posts:
Τα Αρχοντικά και οι Πύργοι των Νοτίων Προαστίων που έγραψαν τη δική τους Ιστορία
Olayan | Πώς επενδύουν οι Σαουδάραβες δισεκατομμυριούχοι σε Γλυφάδα – Βούλα – Ελληνικό
Γλυφάδα | Κόρη γνωστού πλαστικού χειρουργού η μία από τις δράστιδες
Ψηφιακός Βοηθός Τεχνητής Νοημοσύνης στην ιστοσελίδα του Δήμου Γλυφάδας
