«Ιθάκη» – 2015: Το αθέατο τρίγωνο Αθήνας–Βερολίνου–Μόσχας και η αλήθεια που κανείς δεν έλεγε δημόσια

«Ιθάκη» – 2015: Το αθέατο τρίγωνο Αθήνας–Βερολίνου–Μόσχας και η αλήθεια που κανείς δεν έλεγε δημόσια

Αν κανείς συγκρίνει τις αφηγήσεις Τσίπρα (στην Ιθάκη) και Μέρκελ για το 2015 θα διαπιστώσει με μεγάλη ευκολία ότι συμπίπτουν. Όσο κι αν οι πολιτικές εντάσεις της εποχής θόλωναν τη δημόσια εικόνα, οι περιγραφές τους κινούνται στην ίδια πραγματικότητα. Τα γεγονότα, παρουσιάζονται πάνω κάτω με τον ίδιο τρόπο και ο Αλέξης Τσίπρας στο βιβλίο του καθιστά σαφές ότι η αύρα στη σχέση του με την πρώην Γερμανίδα Καγκελάριο ήταν κάτι παραπάνω από θετική. Επιβεβαιώνεται σήμερα, ότι παρά την εντύπωση που είχε καλλιεργηθεί εκείνη την περίοδο, οι σχέσεις Αθήνας-Βερολίνου (όχι… Φρανκφούρτης) ήταν διαφορετικές και όχι συμβατές με τον διάχυτο αντιγερμανισμό στους δρόμους της ελληνικής πρωτεύουσας.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Η συνομιλία Τσίπρα–Πούτιν, όπως την παρουσιάζει ο πρώην πρωθυπουργός, ενισχύει αυτή την πραγματικότητα, περιγράφοντας μία τριγωνική σχέση, η οποία είναι αποκαλυπτική για τους συσχετισμούς εκείνη την περίοδο. Ο Ρώσος πρόεδρος απορρίπτει χωρίς περιστροφές οποιαδήποτε ιδέα οικονομικής βοήθειας, υπογραμμίζοντας ότι τα ποσά που ζητούσε η Αθήνα δεν είχαν ουσιαστικό αντίκρισμα απέναντι στο μέγεθος του ελληνικού χρέους. Η Μόσχα, είπε, δεν μπορούσε – ούτε επιθυμούσε – να εμπλακεί σε μια ευρωπαϊκή σύγκρουση.

Το πιο αποκαλυπτικό όμως ήταν το πολιτικό μήνυμα. «Να τα βρείτε με τη Μέρκελ», ήταν η καθαρή οδηγία, όπως την περιγράφει ο Αλέξης Τσίπρας, με τον Πούτιν να εξηγεί ότι Ρωσία και Γερμανία διατηρούσαν στενή σχέση και κοινά συμφέροντα. Και τότε πέφτει η φράση που σημάδεψε τη συζήτηση: η Ελλάδα «ανήκει στη γερμανική σφαίρα επιρροής».

Σήμερα, με το βλέμμα πίσω και τα δεδομένα στο τραπέζι το ερώτημα επανέρχεται επιτακτικά: Τελικά η χώρα ανήκε στη γερμανική σφαίρα επιρροής;

Η σκληρή αντίδραση Τσούνη για το τηλεφώνημα του 2015

Η «Ιθάκη» δημιούργησε θόρυβο γύρω από έναν διάλογο που –σύμφωνα με τον Αλέξη Τσίπρα– είχε τότε με τη Φώφη Γεννηματά. Η περιγραφή του πρώην πρωθυπουργού ότι πρότεινε τη συμμετοχή του ΠΑΣΟΚ σε κυβέρνηση ευρείας αποδοχής, μόνο και μόνο για να εισπράξει άρνηση λόγω των ΑΝΕΛ, προκάλεσε άμεση αντίδραση. Η πρώτη διάψευση ήρθε από τον στενό συνεργάτη της αείμνηστης προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Μανώλη Όθωνα. Η πιο σκληρή ήρθε από τον σύζυγο της.

Ο Ανδρέας Τσούνης, απάντησε με σκληρό τρόπο, διαψεύδοντας κατηγορηματικά ότι έγινε ποτέ τέτοια πρόταση. Με αιχμηρή γλώσσα χαρακτήρισε τον Τσίπρα «καθ’ έξιν ψεύτη» και υποστήριξε πως η Φώφη Γεννηματά είχε προεξοφλήσει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα άνοιγε ποτέ τέτοιο παράθυρο συνεργασίας. Κατά τον ίδιο, ο λόγος ήταν απλός: ο φόβος του πρώην πρωθυπουργού απέναντι σε ένα ισχυρό ΠΑΣΟΚ, ικανό να αλλοιώσει πολιτικούς συσχετισμούς.

Η συζήτηση, δέκα χρόνια μετά, δεν αφορά μόνο σε μια τηλεφωνική συνομιλία. Φωτίζει τις υπόγειες εντάσεις ανάμεσα στους δύο χώρους και τις ανεκπλήρωτες δυνατότητες συνεργασίας που δεν δοκιμάστηκαν ποτέ. Σαν να έρχεται να κουμπώσει στο σήμερα…

Θα απαντήσει σε όλα στις 3 Δεκεμβρίου

Αμείωτος ο κακός χαμός με το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα. Και δεν μπορούσα παρά να επανενεργοποιήσω τις επαφές μου στο περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού για να πάρω κλίμα αντιδράσεων για τα όσα έχουν ειπωθεί για το βιβλίο του μέσα στις πρώτες 48 ώρες από την κυκλοφορία του. «Θα απαντήσει σε όλα ο ίδιος ο Τσίπρας στις 3 Δεκεμβρίου, στην παρουσίαση βιβλίου» μου είπαν. «Σε όλα;» ξαναρώτησα. «Σε όλα» μου ξεκαθάρισαν. Και για το «καράβι που έριξε στα βράχια», και για το αν έκανε αυτοκριτική; Για όλα, με διαβεβαίωσαν. Είπα λοιπόν να κάνω υπομονή μέχρι την άλλη Τετάρτη.

Το πάνελ ακόμα αναζητείται

Έχω πάντως να σας πληροφορήσω πως το πάνελ της παρουσίασης του βιβλίου του Τσίπρα δεν έχει ακόμα «κλείσει». Το μόνο βέβαιο είναι πως ξένος προσκεκλημένος και ομιλητής δεν θα υπάρχει στην εκδήλωση. Το βιβλίο άλλωστε δεν έχει κυκλοφορήσει στα αγγλικά. Και έτσι κι αλλιώς, προσθέτω εγώ, τα γραπτά του πρώην πρωθυπουργού δεν έχουν στόχο να συγκινήσουν τους «έξω» αλλά τους «μέσα».

Αναζητείται ενιαία και σοβαρή γραμμή

Δυο μέρες συμπληρώνονται από την κυκλοφορία της «Ιθάκης» και οφείλω να παρατηρήσω πως από την κυβέρνηση ενιαία «γραμμή» για το βιβλίο δεν έχει. Και δεν μπορώ να πάρω στα σοβαρά τα ευφυολογήματα του Παύλου Μαρινάκη για την «Ρίγα της Εσθονίας» που ανακάλυψε σε μια από τις 762 σελίδες του βιβλίου. Ούτε τις επαναλαμβανόμενες παρλάτες του Άδωνι Γεωργιάδη για τα «δεινά που έφερε ο Τσίπρας». Και ξέρετε, είναι προβληματική η αμηχανία, ιδίως όταν καλύπτεται από εξυπνακισμό. Δείχνει πως δεν έχεις διαμορφώσει τακτική απέναντι στον «προαιώνιο εχθρό» και πως δεν μπορείς να προβλέψεις τους όποιους ελιγμούς του.

Ένα ντοκιμαντέρ, μέρες που είναι

Διάβασα την πληροφορία πως ο ΣΚΑΙ, τώρα που το 2015 έγινε ξανά της μόδας λόγω του βιβλίου Τσίπρα, σχεδιάζει να προβάλει μια σειρά ντοκιμαντέρ που βασίζεται στο βιβλίο των Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτωρίας Δενδρινού υπό τον τίτλο «Η Τελευταία Μπλόφα». Το βιβλίο, επειδή το έχω διαβάσει, παρουσιάζει ουσιαστικά την εκδοχή των ευρωπαίων αξιωματούχων και τεχνοκρατών της εποχής για το πρώτο διάστημα των διαπραγματεύσεων με την ελληνική κυβέρνηση δηλαδή την περίοδο Ιανουάριος – Ιούλιος 2015. Σαν να μιλάει δηλαδή ο Ντάισελμπλουμ και να παρουσιάζεται η εκδοχή των σκληρών δανειστών, γραμμένη μέσα από τα μάτια των «Μενουμευρωπαίων» της εποχής. Έχει ιστορικό ενδιαφέρον και αυτή η οπτική; Προφανώς. Έχει πολιτική χρησιμότητα; Αμφιβάλλω. Γιατί το εν λόγω βιβλίο είναι πλέον αρκετά παλιό, και βασικός στόχος του ήταν να πληγεί ο Τσίπρας με εργαλείο τον Βαρουφάκη. Αλλά αυτοί οι δυο ακολουθούν εδώ και δέκα χρόνια τελείως διαφορετικές πορείες.

Το παράπονο του Παπαδημούλη

Μετά την έκδοση του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα είχαμε δύο ειδών «συριζαίους» που πορεύτηκαν μαζί του. Από τη μία ήταν εκείνοι που διάβασαν απαξιωτικές αναφορές του πρώην πρωθυπουργού στο πρόσωπό τους και τον κατακεραύνωσαν. Από την άλλη, κάποιοι φάνηκαν ικανοποιημένοι από την ήπια κριτική ή το «συγχωροχάρτι» που τους έδωσε ο Τσίπρας. Προέκυψε όμως και μια τρίτη κατηγορία: Ο Δημήτρης Παπαδημούλης, σχολιάζοντας μια επαινετική ανάρτηση του Γιώργου Κύρτσου, μοιράστηκε στα social media την πικρία του επειδή «ο Αλέξης Τσίπρας δεν έκρινε σκόπιμο να γράψει ούτε μία λέξη στις 762 σελίδες της “Ιθάκης”» για την συνεισφορά του στην Ευρωβουλή την εποχή της σκληρής διαπραγμάτευσης με τους δανειστές.

Ο Παπαδημούλης λίγο αργότερα έσβησε την αναφορά αυτή, αλλά τα γραπτά μένουν…