Προϋπολογισμός 2025–2026: Η ελληνική εκδοχή της «δημοσιονομικής σταθερότητας μέσω πληθωρισμού»

Η κατάθεση του σχεδίου του Προϋπολογισμού 2025–2026 προσφέρει μια ευκαιρία να αποτυπωθεί η κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής για το επόμενο διάστημα. Μέσα από τους αριθμούς και τις προβλέψεις, διαφαίνεται με σαφήνεια η στρατηγική που ακολουθεί η κυβέρνηση για τη διατήρηση των δημοσιονομικών ισορροπιών: η διαχείριση μέσω πληθωρισμού.

Η μηχανική του «πλεονάσματος»

Τα τελευταία χρόνια, ο πληθωρισμός έχει μετατραπεί από μακροοικονομική απειλή σε βασικό εργαλείο δημοσιονομικής επίτευξης στόχων. Όσο οι τιμές αυξάνονται, τα έσοδα από ΦΠΑ και λοιπούς έμμεσους φόρους αυξάνονται ακόμη ταχύτερα, καθώς οι φόροι επιβάλλονται επί ονομαστικών αξιών. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος εμφανίζεται μειωμένο ως ποσοστό του ΑΕΠ, αφού το ΑΕΠ «διογκώνεται» ονομαστικά.

Αποτέλεσμα αυτής της δυναμικής είναι η επίτευξη υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικότητας ή της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας. Το 2024 το πρωτογενές πλεόνασμα ανήλθε σε 11,4 δισ. ευρώ, με πρόβλεψη περαιτέρω αύξησης για το 2025–2026.

Σύμφωνα με τον νέο Προϋπολογισμό, τα έσοδα από ΦΠΑ θα αυξηθούν κατά 5,81% το 2026, φτάνοντας τα 29,1 δισ. ευρώ από 27,5 δισ. το 2025. Η αύξηση αυτή υπερβαίνει κατά δυόμισι φορές τον προβλεπόμενο πληθωρισμό (2,2%). Από το 2021 έως σήμερα, τα έσοδα από ΦΠΑ έχουν αυξηθεί κατά 68% (11,8 δισ. ευρώ), ενώ τα συνολικά φορολογικά έσοδα ενισχύθηκαν κατά 52,5%, δηλαδή περισσότερο από 13% του ΑΕΠ.

Βασικά δημοσιονομικά μεγέθη 2021–2026

Πηγή: Προσχέδιο Κρατικού Προϋπολογισμού 2026, ΥΠΟΙΚ – επεξεργασία de-facto.gr

Η σιωπηλή φορολογική πίεση

Η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας και η τεκμαρτή φορολόγηση περίπου 400.000 αυτοαπασχολούμενων ενισχύουν περαιτέρω τη φορολογική απόδοση. Το 2026, τα τεκμαρτά εισοδήματα θα υπολογιστούν με βάση τον αυξημένο κατώτατο μισθό των 880 ευρώ, οδηγώντας σε υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση.

Παράλληλα, οι όποιες φοροελαφρύνσεις ή αυξήσεις μισθών εξανεμίζονται από τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την επίδραση του πληθωρισμού. Η μεταφορά πόρων από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις προς το κράτος πραγματοποιείται «σιωπηλά», μέσα από τους έμμεσους φόρους και τη στασιμότητα των πραγματικών εισοδημάτων.

Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί μόλις κατά 1,7% το 2026, ενώ οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις βλέπουν τα περιθώρια κέρδους τους να συρρικνώνονται, περιορίζοντας τις επενδύσεις και την καινοτομία.

Δημοσιονομική σταθερότητα χωρίς αναπτυξιακή βάση

Το υφιστάμενο μοντέλο προσφέρει τη βραχυπρόθεσμη εικόνα αξιοπιστίας που επιζητούν οι αγορές, χωρίς όμως να ενισχύει τα θεμελιώδη της οικονομίας. Πρόκειται για μια δημοσιονομική σταθερότητα “χωρίς βάθος”, που στηρίζεται στη διαρκή αναδιανομή μέσω πληθωρισμού.

Η εξάρτηση από ευρωπαϊκούς πόρους (Ταμείο Ανάκαμψης, ΕΣΠΑ) λειτουργεί ως αντιστάθμισμα, αλλά και ως ένδειξη αδυναμίας. Χωρίς αυτούς, οι εγχώριες επενδύσεις θα υποχωρούσαν σημαντικά, καθώς το κράτος απορροφά μεγάλο μέρος των διαθέσιμων κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση πλεονασμάτων αντί για παραγωγική ανάπτυξη.

Η διαρθρωτική αδυναμία της παραγωγικότητας

Τα στοιχεία της Eurostat και της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι η Ελλάδα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της Ε.Ε. σε όρους παραγωγικότητας ανά εργαζόμενο. Η δημοσιονομική «επιτυχία» μέσω πληθωρισμού λειτουργεί σαν προσωρινό καύσιμο: ενισχύει τους δείκτες, αλλά διαβρώνει τη μακροπρόθεσμη δυναμική της οικονομίας.

Αν δεν υπάρξει στροφή προς πολιτικές που αυξάνουν την παραγωγικότητα, επενδύουν στην καινοτομία και ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα, η χώρα κινδυνεύει να παραμείνει εγκλωβισμένη σε έναν κύκλο σταθερότητας χωρίς ανάπτυξη — με την οικονομία να «καίει τα έπιπλά της για να ζεσταθεί».

Tags: #Προϋπολογισμός2026 #Πληθωρισμός #Οικονομία #ΦΠΑ #Ανάπτυξη #ΔημόσιοΧρέος #Ελλάδα