Την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται με αμείωτη ένταση, οι πρόσφατες δηλώσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν περί ενός πιθανού «τέλους» της σύγκρουσης προκάλεσαν νέα ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις του Κρεμλίνου.
Παρά το γεγονός ότι η Ρωσία εξακολουθεί να διατηρεί σκληρή γραμμή στις διαπραγματεύσεις, μια σειρά στρατιωτικών, οικονομικών και γεωπολιτικών εξελίξεων φαίνεται να επηρεάζουν τη στρατηγική της Μόσχας.
Όπως εξηγεί o Guardian, πίσω από τη νέα ρητορική του Ρώσου προέδρου βρίσκονται πέντε βασικοί παράγοντες που αλλάζουν σταδιακά την εικόνα του πολέμου.
1. Η Ρωσία χάνει τη δυναμική της στο πεδίο της μάχης
Μετά την αποτυχημένη ουκρανική αντεπίθεση το καλοκαίρι του 2023, η Ρωσία είχε καταφέρει να προωθείται σταδιακά σε ουκρανικά εδάφη. Παρότι οι ρωσικές επιθέσεις χαρακτηρίζονταν αργές, εξαντλητικέςκαι ιδιαίτερα κοστοβόρες σε ανθρώπινες απώλειες, είχε διαμορφωθεί η αίσθηση ότι η Ουκρανία έχανε αργά, αλλά αναπόφευκτα.
Σύμφωνα με τον Guardian, αυτό φαίνεται πλέον να αλλάζει.
Η ανακατάληψη του Κουπιάνσκ από τις ουκρανικές δυνάμεις τον Δεκέμβριο αιφνιδίασε ακόμη και δυτικούς στρατιωτικούς αναλυτές, ενώ οι περιορισμοί στη χρήση του Starlink και του Telegram από τις ρωσικές δυνάμεις φαίνεται ότι επηρέασαν τον συντονισμό τους στο πεδίο των επιχειρήσεων, επιτρέποντας στην Ουκρανία να ανακτήσει εδάφη στη Ζαπορίζια.
Τον Απρίλιο, σύμφωνα με το Institute for the Study of War, η Ρωσία έχασε καθαρά εδάφη για πρώτη φορά μετά τον Αύγουστο του 2024, όταν η Ουκρανία είχε εξαπολύσει την αιφνιδιαστική επιχείρηση στην περιοχή του Κουρσκ. Παράλληλα, οι ρωσικές προελάσεις τους προηγούμενους μήνες ήταν περιορισμένες, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι μια αργή, αλλά βέβαιη ρωσική νίκη δεν θεωρείται πλέον δεδομένη.
2. Οι ρωσικές απώλειες ίσως ξεπερνούν τις νέες στρατολογήσεις
Την ίδια ώρα, η Ουκρανία υποστηρίζει ότι τους τελευταίους πέντε μήνες σκοτώνει ή τραυματίζει περισσότερους Ρώσους στρατιώτες απ’ όσους στρατολογούνται από τη Μόσχα. Αν και τα στοιχεία είναι δύσκολο να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα, το Κίεβο βασίζει τις εκτιμήσεις του σε υλικό από το πεδίο των συγκρούσεων. Σύμφωνα με τις ουκρανικές αναφορές, περίπου 35.000 Ρώσοι στρατιώτες σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν μόνο τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, κυρίως από επιθέσεις drones.
Την ίδια στιγμή, τα επίπεδα στρατολόγησης στη Ρωσία φαίνεται να έχουν μειωθεί. Ο οικονομολόγος Τζάνις Ν. Κλούγκε, επικαλούμενος στοιχεία από περιφερειακούς προϋπολογισμούς, εκτιμά ότι οι νέες κατατάξεις κυμαίνονται μεταξύ 24.000 και 30.000 τον μήνα.
Παράλληλα, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Πούτιν επιθυμεί να προχωρήσει σε νέο κύμα γενικής επιστράτευσης, μετά τις έντονες κοινωνικές αντιδράσεις που είχε προκαλέσει η κινητοποίηση του 2022.
3. Οι επιθέσεις σε διυλιστήρια απειλούν τα ρωσικά πετρελαϊκά έσοδα
Ένας τρίτος λόγος που εξηγεί τη νέα ρητορική Πούτιν είναι ότι η ρωσική οικονομία είχε αρχίσει να επιβραδύνεται στις αρχές του 2026, όμως η αύξηση των τιμών του πετρελαίου λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή προσέφερε προσωρινή οικονομική ανάσα στη Μόσχα.
Σύμφωνα με τη Σχολή Οικονομικών του Κιέβου, τα ρωσικά έσοδα από εξαγωγές πετρελαίου έφτασαν τα 19 δισεκατομμύρια δολάρια τον Μάρτιο, σχεδόν διπλάσια σε σχέση με τον Φεβρουάριο.
Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Guardian, οι πρόσφατες ουκρανικές επιθέσεις με drones και πυραύλους σε ρωσικά διυλιστήρια και πετρελαϊκούς τερματικούς σταθμούς στη Βαλτική έχουν μειώσει σημαντικά τις εξαγωγές πετρελαίου. Αναλυτές εκτιμούν ότι, αν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου υποχωρήσουν το επόμενο διάστημα, η πίεση στη ρωσική οικονομία μπορεί να αυξηθεί αισθητά.
4. Η Ουκρανία εξελίσσεται σε δύναμη drones και πυραυλικής τεχνολογίας
Στην αρχή της ρωσικής εισβολής, η Ουκρανία εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από δυτικό εξοπλισμό και στρατιωτική βοήθεια, επενδύοντας σημαντικές ελπίδες στα μαχητικά F-16 και στα αμερικανικά συστήματα Patriot.
Σταδιακά όμως έγινε σαφές ότι τα δυτικά αποθέματα περιορίζονται, γεγονός που οδήγησε το Κίεβο να επενδύσει περισσότερο στη δική του τεχνολογία και παραγωγή. Οι ουκρανικές επιθέσεις βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια, ακόμη και εκατοντάδες χιλιόμετρα από το μέτωπο, θεωρούνται ένδειξη αυτής της νέας επιχειρησιακής ικανότητας.
Παράλληλα, η Ουκρανία υποστηρίζει ότι τα νέα συστήματα αναχαίτισης drones που χρησιμοποιεί έχουν αυξήσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα της αεράμυνάς της, περιορίζοντας τις δυνατότητες των ρωσικών επιθέσεων.
5. Ο Πούτιν ίσως επιδιώκει να επαναφέρει το ενδιαφέρον του Λευκού Οίκου
Τέλος, σύμφωνα με την ανάλυση του Guardian, η βασική ρωσική προσπάθεια το τελευταίο διάστημα είναι διπλωματική.
Η Μόσχα εκτιμά ότι θα μπορούσε να πείσει τον Ντόναλντ Τραμπ να πιέσει τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αποδεχθεί εδαφικές παραχωρήσεις στο Ντονέτσκ, αντισταθμίζοντας έτσι τη στασιμότητα στο πεδίο των μαχών.
Παρά τις δηλώσεις περί πιθανού τέλους του πολέμου, πάντως, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ρωσία έχει εγκαταλείψει τις βασικές της απαιτήσεις, όπως αναφέρει το δημοσίευμα. Στενοί συνεργάτες του Κρεμλίνου εξακολουθούν να δηλώνουν ότι οποιεσδήποτε ειρηνευτικές συνομιλίες προϋποθέτουν την αποχώρηση της Ουκρανίας από το Ντονέτσκ.
Ο Guardian εκτιμά ότι ο Πούτιν ίσως επιχειρεί μέσω πιο ήπιας ρητορικής να επαναφέρει το ουκρανικό στο επίκεντρο της αμερικανικής πολιτικής, σε μια περίοδο που η προσοχή της Ουάσιγκτον έχει στραφεί κυρίως στην κρίση με το Ιράν.