Το αδιέξοδο του Φρίντριχ Μερτς στη Γερμανία έχει επιπτώσεις και στην ΕΕ, καθώς ο Καγκελάριος, σε μια προσπάθεια να διασωθεί πολιτικά, εμφανίζεται κάθετα αντίθετος με τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ύψους 2 τρισ. ευρώ που προωθείται από τις Βρυξέλλες και θα πρέπει να έχει ψηφιστεί έως το τέλος του χρόνου.
Ο επταετής προϋπολογισμός απαιτεί δύσκολες αποφάσεις για μια σειρά βασικών ζητημάτων, από την άμυνα μέχρι τις αγροτικές επιδοτήσεις. Χωρίς τη στήριξη της Γερμανίας, του μεγαλύτερου κράτους-μέλους της ΕΕ – και, ιδανικά, χωρίς τη συμβολή της στην καθοδήγηση των διαπραγματεύσεων – η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους καθίσταται ένα εξαιρετικά δύσκολο σενάριο.
Τέσσερις αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις συνομιλίες δήλωσαν στους Financial Times ότι οι βαριές απώλειες που υπέστησαν οι Χριστιανοδημοκράτες του Μερτς στις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές ανάγκασαν την ΕΕ να επανεκτιμήσει τι μπορεί να επιτύχει τους επόμενους μήνες.
Εξάλλου τα μηνύματα από το Βερολίνο είναι εξαιρετικά δυσοίωνα. Γερμανοί αξιωματούχοι – σε επίσημες δηλώσεις τους – χαρακτηρίζουν ως «μη ρεαλιστικό» τον προϋπολογισμό, απορρίπτοντας κατηγορηματικά το σχέδιο που έχει αναλάβει να προωθήσει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
«Το αδιέξοδο του Μερτς έχει σημαντικό αντίκτυπο»
Ο Μερτς «βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση και αυτό, προφανώς, έχει σημαντικό αντίκτυπο» σε όσα μπορούν να συμφωνήσουν οι ηγέτες της ΕΕ, δήλωσε υψηλόβαθμος Ευρωπαίος αξιωματούχος στους FT και πρόσθεσε: «Όταν βρίσκεσαι αντιμέτωπος με την επιλογή ανάμεσα σε έναν πολύ αδύναμο Γερμανό καγκελάριο και έναν εντελώς νέο Γερμανό καγκελάριο, δεν υπάρχουν καλές επιλογές».
Παρά τις πιέσεις που δέχεται για τα διαδοχικά εκλογικά «ναυάγια», τον κατήφορο της δημοφιλίας του, την εκτόξευση της ακροδεξιάς και την εν γένει αποτυχία του να αναθερμάνει τη γερμανική οικονομία – ο Μερτς επιμένει ότι θα παραμείνει Καγκελάριος, αλλά και αρχηγός των Χριστιανοδημοκρατών.
Οι ηγέτες της ΕΕ έχουν προειδοποιήσει ότι η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034 έως τα τέλη Δεκεμβρίου θα μπορούσε να αφήσει την Ένωση χωρίς συμφωνία πριν από την έναρξη των πληρωμών τον Ιανουάριο του 2028.
«Ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στην εξουσία [στη Γερμανία ή αλλού], εάν δεν καταλήξουμε σε συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, θα απογοητεύσουμε πραγματικά τους δικαιούχους [του προϋπολογισμού της ΕΕ] από την 1η Ιανουαρίου 2028, γεγονός που θα επηρεάσει σοβαρά την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιρλανδίας, Τόμας Μπερν.
Υψηλόβαθμος Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε ότι ο παραδοσιακός ρόλος της Γερμανίας ήταν να αντιλαμβάνεται «τη στιγμή κατά την οποία είναι σωστό να παρέμβουμε και να ξεμπλοκάρουμε τα γρανάζια της μηχανής όταν κολλούν», προσθέτοντας: «Και τώρα είναι σαφές ότι ο Μερτς δεν μπορεί να το κάνει αυτό».
Άλλος υψηλόβαθμος αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε ότι η «κατάρρευση του Μερτς ήταν τόσο γρήγορη» ώστε «κανείς δεν πιστεύει ότι μπορεί να ανατρέψει την κατάσταση». Στην πράξη, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, αυτό σημαίνει ότι ο Μερτς δεν μπορεί πλέον να «διαδραματίσει τον ρόλο που υποτίθεται ότι πρέπει να έχει ένας Γερμανός καγκελάριος».
Ψάχνει σανίδα σωτηρίας με μπλόκο στον προϋπολογισμό
Ο Γερμανός καγκελάριος ηγείται μιας ομάδας δημοσιονομικά συνετών χωρών, οι οποίες πιέζουν για περικοπές «αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ» από την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προϋπολογισμό ύψους 2 τρισ. ευρώ. Το Βερολίνο διαμηνύει πως το σχέδιο είναι εκτός πραγματικότητας, καθώς δεν είναι διατεθειμένο να καταβάλει τα κεφάλαια που απαιτούνται λόγω των οικονομικών αδιεξόδων που ήδη αντιμετωπίζει.
Αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι είτε ο Μερτς θα αποδυναμωθεί σοβαρά και, ως εκ τούτου, δεν θα είναι σε θέση να λάβει τολμηρές αποφάσεις, είτε ο αντικαταστάτης του θα αναλάβει μαζί με μια νέα ομάδα και μια νέα προσέγγιση και θα χρειαστεί μήνες για να προσαρμοστεί προτού μπορέσει να ασκήσει επιρροή. «Δεν πιστεύω ότι θα δούμε μεγαλύτερη ευελιξία από τη γερμανική πλευρά στο άμεσο μέλλον», δήλωσε τρίτος αξιωματούχος της ΕΕ, αναφερόμενος στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και σε άλλες οικονομικές πολιτικές.
Σε κάθε περίπτωση το μήνυμα του Βερολίνου είναι ξεκάθαρο: «Ο Αντόνιο Κόστα έχει πλέον χάσει εντελώς την επαφή με την πραγματικότητα», δήλωσε ο Γκούντερ Κρίχμπαουμ κατά την άφιξή του στη συνεδρίαση των υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες. Σε αυτό το πλαίσιο ο Γερμανός υπουργός ζήτησε «περισσότερο ρεαλισμό» όσον αφορά τον προϋπολογισμό.
Ο Αντόνιο Κόστα, στη συνέντευξη, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Δουβλίνο στο τέλος της περιοδείας του στις πρωτεύουσες της ΕΕ για τον προϋπολογισμό, υποστήριξε ότι η συμφωνία για την επιβολή νέων φόρων σε επίπεδο ΕΕ, οι οποίοι είναι γνωστοί και ως «ίδιοι πόροι», αποτελεί βασική προϋπόθεση για να αποφευχθούν μεγάλες περικοπές και να παραμείνουν υπό έλεγχο οι εθνικές συνεισφορές προς τις Βρυξέλλες. Πρόσθεσε ότι οι περικοπές στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για έναν προϋπολογισμό ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ κινδυνεύουν να προκαλέσουν την αντίδραση πολλών εθνικών κυβερνήσεων.
Ωστόσο, η Γερμανία και οι σύμμαχοί της στη Βόρεια Ευρώπη —οι συνεισφορές των οποίων στον προϋπολογισμό υπερβαίνουν τα κονδύλια που λαμβάνουν από την ΕΕ— κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση, επιμένοντας ότι η Ένωση πρέπει να μειώσει τον προϋπολογισμό της κατά εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ. Υποστηρίζουν ότι η θέσπιση νέων ευρωπαϊκών φόρων δεν αποτελεί εναλλακτική λύση στις μεγάλες περικοπές.
«Είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς εάν ο κ. Κόστα έχει πλέον χάσει εντελώς την επαφή με την πραγματικότητα. Οι εθνικοί προϋπολογισμοί βρίσκονται υπό τεράστια πίεση […] και όλοι γνωρίζουν ότι οι δυνατότητες δεν είναι απεριόριστες», σχολίασε χαρακτηριστικά ο Γκούντερ Κρίχμπαουμ.