Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να υποδεχθεί τον φετινό χειμώνα με τα χαμηλότερα αποθέματα φυσικού αερίου από το 2011, εξέλιξη που ενδέχεται να προκαλέσει νέα πίεση στις τιμές της ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι αναλυτές της Wood Mackenzie εκτιμούν ότι, όταν ολοκληρωθεί η περίοδος αναπλήρωσης των αποθηκών, που εκτείνεται συνήθως από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο, η πληρότητα θα φτάσει μόλις στο 76%. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό της τελευταίας 15ετίας, σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.
Η εικόνα αυτή αποδίδεται κυρίως στις αναταράξεις που προκάλεσε ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στην παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η κρίση επηρέασε τις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG, ενώ παράλληλα καταγράφηκε μείωση της παραγωγής στο Κατάρ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπως επισημαίνουν οι Financial Times.
Χαμηλή αφετηρία και ανησυχία για τις τιμές
Η Ευρώπη ξεκίνησε τη φετινή περίοδο αναπλήρωσης με τις αποθήκες φυσικού αερίου γεμάτες μόλις κατά 28%, ύστερα από έναν ιδιαίτερα βαρύ χειμώνα. Σήμερα η πληρότητα διαμορφώνεται περίπου στο 48%, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από τον μέσο όρο των προηγούμενων ετών.
Η αναλύτρια της Argus Media, Νατάσα Φίλντινγκ, προειδοποιεί ότι η αγορά βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, τονίζοντας πως όσο παραμένουν οι περιορισμοί στην προσφορά LNG τόσο μειώνονται οι πιθανότητες να εισέλθει η Ευρώπη στον χειμώνα με επαρκή αποθέματα, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο νέας ανόδου των τιμών.
Σήμερα οι τιμές αναφοράς του φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινούνται κοντά στα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh), ελαφρώς υψηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ και Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Παρά την άνοδο που καταγράφηκε κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, οι τιμές παραμένουν πολύ χαμηλότερες από το ιστορικό υψηλό των 342 ευρώ/MWh που είχε καταγραφεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Η Κομισιόν εμφανίζεται καθησυχαστική
Παρά τις προβλέψεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ενεργειακή ασφάλεια της Ένωσης.
Όπως υποστηρίζει, αποθέματα της τάξης του 80% θεωρούνται επαρκή για την κάλυψη των αναγκών κατά τη χειμερινή περίοδο, ενώ υπενθυμίζει ότι η κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ έχει υποχωρήσει περίπου κατά 17% τα τελευταία χρόνια.
Για τον λόγο αυτό έχει προτείνει στα κράτη-μέλη να κινηθούν σε επίπεδα πλήρωσης μεταξύ 75% και 80%, εγκαταλείποντας ουσιαστικά τον προηγούμενο στόχο του 90%, προκειμένου να αποφευχθεί υπερβολική πίεση στις αγορές.
«Χρειαζόμαστε υψηλά επίπεδα αποθεμάτων για να είμαστε έτοιμοι για τον επόμενο χειμώνα, αλλά θέλουμε να το πετύχουμε χωρίς να προκαλέσουμε βραχυπρόθεσμες αυξήσεις τιμών», δήλωσε ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν.
Το Κατάρ και τα Στενά του Ορμούζ θα κρίνουν τις εξελίξεις
Κομβικό ρόλο για την πορεία της αγοράς αναμένεται να διαδραματίσει η επαναφορά της παραγωγής LNG στο Κατάρ.
Μετά την προκαταρκτική συμφωνία ειρήνευσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου άρχισαν να επιστρέφουν στον Περσικό Κόλπο. Ο πρωθυπουργός του Κατάρ, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ Θάνι, διαβεβαίωσε ότι σχεδόν όλες οι μονάδες παραγωγής θα επανέλθουν σε πλήρη λειτουργία μέσα στις επόμενες εβδομάδες, με εξαίρεση δύο εγκαταστάσεις που υπέστησαν ζημιές από ιρανικά πλήγματα.
Ωστόσο, οι αναλυτές εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Η Samantha Dart της Goldman Sachs εκτιμά ότι ακόμη και αν το συγκρότημα LNG του Ras Laffan αποκαταστήσει πλήρως τη λειτουργία του έως τα τέλη Ιουλίου, οι ευρωπαϊκές αποθήκες δύσκολα θα ξεπεράσουν το 74% πληρότητας. Αν η αποκατάσταση μετατεθεί για τα τέλη Αυγούστου, το ποσοστό ενδέχεται να περιοριστεί ακόμη και στο 70%.
Αβεβαιότητα και για το 2027
Το κλίμα επιβαρύνεται και από τη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, όπου την περασμένη εβδομάδα σημειώθηκε νέο περιστατικό με πλοίο, προκαλώντας ανησυχία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Την ίδια ώρα, η αγορά παρακολουθεί στενά και τη λήξη της 60ήμερης εκεχειρίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, καθώς οποιαδήποτε νέα ένταση θα μπορούσε να επηρεάσει εκ νέου την παγκόσμια προσφορά LNG.
Η Energy Aspects επισημαίνει ότι οι επενδυτές αυξάνουν ήδη τις τοποθετήσεις τους υπέρ υψηλότερων τιμών φυσικού αερίου τον χειμώνα, ενώ ο διευθυντής Ευρωπαϊκού Φυσικού Αερίου και LNG της Wood Mackenzie, Tom Marzec-Manser, εκτιμά ότι αν και οι τιμές μπορεί να υποχωρήσουν προσωρινά τους επόμενους μήνες, όσο πλησιάζει ο χειμώνας αναμένεται να κινηθούν και πάλι ανοδικά, ιδιαίτερα αν οι καιρικές συνθήκες στις αρχές του 2027 αποδειχθούν πιο ψυχρές από το αναμενόμενο.