Μπόρις Τζόνσον | Πάντα μπερδεμένος

Μπόρις Τζόνσον | Πάντα μπερδεμένος

Ο Μπόρις Τζόνσον ίσα που κατάφερε να επιζήσει.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Οι 148 συντηρητικοί βουλευτές που ψήφισαν υπέρ της πρότασης δυσπιστίας στον βρετανό πρωθυπουργό στις 6 Ιουνίου αντιπροσώπευαν το 41 τοις εκατό του κόμματος στο Κοινοβούλιο και το 58 τοις εκατό του βρετανικού λαού.

Οι Τόρις ψήφισαν για να γλιτώσουν έναν αγώνα για την ηγεσία, όχι μόνο επειδή δεν υπάρχει εναλλακτικός ηγέτης, αλλά επειδή όλοι οι πιθανοί ηγέτες αντιπροσωπεύουν αντίπαλες φατρίες, με σοβαρές πολιτικές διαφορές.

«Χοντροκομένη» παραβίαση του νόμου

Πρώτα, υπάρχουν οι «σκληροί» Brexiters, που θέλουν να σχίσουν το πρωτόκολλο για τη Βόρεια Ιρλανδία, να ξεκινήσουν έναν εμπορικό πόλεμο με την Ευρώπη και τη ριζική απορρύθμιση της βρετανικής οικονομίας. Η πιο εμβληματική ηγέτης τους είναι η πρώην υπουργός Άμυνας Πένι Μόρντοντ.

Στη συνέχεια, υπάρχουν οι «συντηρητικοί της κοινωνικής πρόνοιας», σύμφωνα με την παράδοση του «ενός έθνους» του ηγέτη του κόμματος και πρωθυπουργού του 19ου αιώνα, Μπέντζαμιν Ντισραέλι. Η άποψή τους συνοψίστηκε από τον βουλευτή Τζέσε Νόρμαν, ο οποίος είπε στον Τζόνσον ότι η προσπάθειά του να δικαιολογηθεί μέσω επίσημης έκθεσης για τα απανωτά σουαρέ στο Νο 10 της Ντάουνινγκ Στριτ ήταν «χοντροκομένη».

Ο Νόρμαν παραπονέθηκε ότι οι πολιτικές και οι πρακτικές της κυβέρνησης του Τζόνσον ήταν «σε αντίθεση με έναν αξιοπρεπή, σωστό συντηρητισμό: με αποτελεσματική ομαδική εργασία, προσεκτική μεταρρύθμιση, αίσθημα ακεραιότητας, σεβασμό για το κράτος δικαίου και μακροπρόθεσμη εστίαση στο δημόσιο καλό».

Μια τρίτη φατρία περιέχει τα απομεινάρια των «μετριοπαθών» υποστηρικτών του Brexit. Ένα από τα εξέχοντα μέλη τους, την παραμονή της ψηφοφορίας, ζήτησε ανοιχτά επιστροφή στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά—πιθανότατα αφήνοντας ορισμένους αντάρτες πίσω στον Τζόνσον.

Επειδή καμία από αυτές τις ομάδες δεν μπορεί να αποκτήσει πλειοψηφία, ούτε να περιγράψει οποιοδήποτε είδος κοινού σχεδιασμού, ο Τζόνσον παραμένει στην εξουσία. Αλλά η επιστολή του Νόρμαν συνόψιζε το κατηγορητήριο:

Η κυβέρνηση φαίνεται να μην έχει αίσθηση αποστολής. Έχει μεγάλη πλειοψηφία, αλλά όχι μακροπρόθεσμο σχέδιο. Αντιθέτως, επιδιώκετε απλώς να κάνετε καμπάνιες, να συνεχίσετε να αλλάζετε θέμα και να δημιουργείτε πολιτικές και πολιτιστικές διαχωριστικές γραμμές κυρίως προς όφελός σας, σε μια εποχή που η οικονομία δοκιμάζεται, ο πληθωρισμός εκτινάσσεται και η ανάπτυξη είναι στην καλύτερη περίπτωση αναιμική.

Την επομένη της ψηφοφορίας, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης επιβεβαίωσε ότι αναμένει από την οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου να παραμείνει σταθερή το επόμενο έτος.

vretania britain brexit
Μπόρις Τζόνσον | Πάντα μπερδεμένος

Τα παρεπόμενα του Brexit

Αυτό είναι το πρόβλημα του Τζόνσον. Η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου υποφέρει από τις σωρευτικές επιπτώσεις του Brexit—διατάραξη του εμπορίου, ελλείψεις εργατικού δυναμικού και εμπορευμάτων, πληθωρισμός στο 9% —εν μέσω οικονομικής στασιμότητας.

Οι μεγάλες ουρές στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια για τους ταξιδιώτες που επιστρέφουν στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι η οπτική απόδειξη της κακοτοπιάς. Εν τω μεταξύ, το χάος στο αεροδρόμιο, που προκαλείται από την απουσία Ανατολικοευρωπαίων και άλλων μεταναστών εργαζομένων, λέει την ιστορία που κανείς στο Συντηρητικό Κόμμα δεν θέλει να ακούσει: το Brexit αποτυγχάνει.

Μακριά από το να λύσει τα προβλήματα που υποτίθεται ότι θα μετρίαζε -χαμηλή ανάπτυξη, χαμηλοί μισθοί, χαμηλές δεξιότητες – τα έχει επιδεινώσει ή, στην περίπτωση των δεξιοτήτων, έχει αποκαλύψει τα διαρθρωτικά ελαττώματα.

Η Βρετανία κατασκεύασε την πιο νεοφιλελεύθερη οικονομία στον προηγμένο κόσμο, ενισχύοντας το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν προσθέτοντας εργάτες —όπως συνήθιζαν οι Σοβιετικοί μάνατζερ όταν τους ζητούσαν να αυξήσουν την παραγωγή. Κατέστρεψε οικειοθελώς τη βιομηχανική της βάση υπό τη Μάργκαρετ Θάτσερ τη δεκαετία του 1980 και, ακόμη και τώρα, επιτρέπει στον χρηματοοικονομικό τομέα να απομακρύνει ταλαντούχους πτυχιούχους στους υπολογιστές, τα μαθηματικά και τις σκληρές επιστήμες.

Οι μεταφορές και οι υποδομές παραμένουν ουσιαστικά μη εκσυγχρονισμένες. Και ακόμη και αν διατεθούν οι δημόσιες επενδύσεις, δεν υπάρχουν αρκετοί ειδικευμένοι εργαζόμενοι –από τότε που η Θάτσερ κατάργησε ένα θεσμοθετημένο σύστημα κλαδικής εκπαίδευσης, βασισμένο στην κοινωνική εταιρική σχέση– για να φέρει εις πέρας το έργο.

Μπόρις Τζόνσον | Πάντα μπερδεμένος
Μπόρις Τζόνσον | Πάντα μπερδεμένος

Υποσχέσεις και συνθήματα

Εν ολίγοις, παρ’ όλη τη φασαρία του Τζόνσον, ελάχιστα συμβαίνουν. Τα πρώτα του δυόμισι χρόνια ήταν δεσμεύσεις και συνθήματα.

Υποσχέθηκε να «ανεβάσει επίπεδο» τις καταθλιπτικές πρώην βιομηχανικές πόλεις της βόρειας Αγγλίας. Αλλά το πιο ορατό σημαίνον αυτού είναι η ανέγερση ψηλών, οπορτουνιστικών πολυκατοικιών στις μεγάλες πόλεις. Υποσχέθηκε να κάνει τη Βρετανία υπερδύναμη της επιστήμης και της τεχνολογίας – αλλά χρειάστηκε να παρέμβει τον περασμένο μήνα απλώς για να αποτρέψει να περάσει σε κινεζική ιδιοκτησία η τελευταία μεγάλη βιομηχανία παραγωγής πυριτίου.

Και παρόλο που ο Τζόνσον και οι υπουργοί του είναι πάντα έτοιμοι να παρουσιαστούν ως σωτήρες της Ουκρανίας, το πρόγραμμα Ajax -ένα κρίσιμο σχέδιο για τον εκσυγχρονισμό των τεχνολογιών αναγνώρισης του στρατού με εξοπλισμό του 21ου αιώνα -έχει ξοδέψει 5 δισεκατομμύρια λίρες σε 12 χρόνια χωρίς να τοποθετηθεί ούτε ένα όχημα σε υπηρεσία, λόγω τεχνικών ελαττωμάτων που προκάλεσαν προβλήματα υγείας στους στρατιώτες.

Στη ρίζα όλων αυτών βρίσκεται ένα κενό στην πολιτική φιλοσοφία του σύγχρονου συντηρητισμού. Το ένστικτό του είναι να προτιμά το μικρό κράτος. Αργή, προσεκτική και συνετή αλλαγή. Αφήνοντας την αγορά και την «οργανική κοινωνία» να επιτύχει πρόοδο, ενώ αρνείται να προσδιορίσει οποιονδήποτε «ουτοπικό» στόχο. Στην πράξη, οι Συντηρητικοί έχουν δημιουργήσει ένα δημοσιονομικά διογκωμένο κράτος—συγκεντρώνοντας χρέη 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, με την απάντηση σε όλες τις κρίσεις να είναι κι άλλα χρήματα στο πρόβλημα.

Δεν προχωράει

Ο καγκελάριος, Ρίσι Σούνακ, ανταποκρίθηκε στο αυξανόμενο κόστος ζωής με μια φορολογική έκπτωση 10 δισεκατομμυρίων λιρών τον Μάρτιο και μια επιπλέον 15 δισεκατομμυρίων λιρών τον Μάιο. Είναι σαν να βάζεις βενζίνη σε ένα χαλασμένο αυτοκίνητο και να ανεβάζεις στροφές στον κινητήρα. Τελικά δεν υπάρχει πλέον χώρος στο ρεζερβουάρ και ενώ ο κινητήρας καπνίζει,  το αυτοκίνητο δεν κινείται. Εδώ ακριβώς έχει καταλήξει η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου, λιγότερο από δύο χρόνια μετά το Brexit.

Εν τω μεταξύ, οι χρηματοπιστωτικές αγορές αρχίζουν να ποσοτικοποιούν τη δυσλειτουργία. Η στερλίνα υποχώρησε 13 τοις εκατό έναντι του δολαρίου τους τελευταίους 12 μήνες. Και παρόλο που όλες οι κεντρικές τράπεζες αναγκάζονται να αυξήσουν τα επιτόκια εν μέσω επιβράδυνσης της ανάπτυξης, ο στρατηγικός αναλυτής της Bank of America, Καμάλ Σάρμα, σημείωσε:

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Τράπεζα της Αγγλίας είναι μοναδικές, μαζί με μια δυναμική που παραμένει παντελώς απρόθυμη να συζητήσει: το Brexit. Αυτό οδήγησε σε μια μπερδεμένη επικοινωνιακή στρατηγική: η αύξηση των επιτοκίων έναντι μιας απότομης επιβράδυνσης της οικονομίας δεν είναι ποτέ καλή για οποιοδήποτε νόμισμα.

Η άρνηση να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που δημιούργησε το Brexit για το εμπόριο και τη στερλίνα και η αποφασιστικότητα να συνεχίσει να ρίχνει δημοσιονομική δύναμη σε βραχυπρόθεσμα διορθωτικά μέτρα οδήγησαν τον Σάρμα να προειδοποιήσει ότι η στερλίνα έγινε αντιληπτή ως νόμισμα με «χαρακτηριστικά αναδυόμενης αγοράς».

Πίσω από τις μάσκες

Με την πανδημία, την ενεργειακή κρίση και την αργή συνειδητοποίηση ότι το κλιματικό χάος πλησιάζει, οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο έχουν αναλάβει έναν νέο δημόσιο σκοπό. Και ενώ όλες οι μορφές συντηρητισμού έχουν δυσκολευτεί να προσαρμοστούν, ο βρετανικός συντηρητισμός θα μπορούσε να ήταν επικεφαλής.

Ο Τζόνσον, ενστικτωδώς, είναι ο σκηνοθέτης ενός μεγάλου κράτους. Αλλά έχει αγωνιστεί να κάνει τον κρατικό μηχανισμό και την αναιμική οικονομία της αγοράς να λειτουργούν αποτελεσματικά για να αποφέρουν αποτελέσματα—εν μέρει επειδή απορρίπτει τους ίδιους τους θεσμούς που το κάνουν αυτό να συμβεί στις επιτυχημένες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης: φορείς κοινωνικής εταιρικής σχέσης, βιομηχανικός σχεδιασμός σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, κρατικά κίνητρα για επενδύσεις.

Ακόμη και στα ηλεκτρικά οχήματα, όπου ο Τζόνσον σάλπισε τη δημιουργία «γιγαντοεργοστασίων» για την παραγωγή συστοιχιών μπαταριών, οι επενδύσεις στην αυτοσυναρμολόγηση ρέουν στην ηπειρωτική Ευρώπη, όπου η Βρετανία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τα 6 δισεκατομμύρια ευρώ των επιδοτήσεων που υποσχέθηκαν για να δώσουν ώθηση στη βιομηχανία.

Το να είσαι σκηνοθέτης που δεν μπορεί να σκηνοθετήσει είναι κακό. Το να είσαι έτσι δίπλα σε μια ηπειρωτική οικονομία της οποίας οι θεσμοί είναι προσανατολισμένοι στην σκηνοθεσία είναι διπλά κακό. Το να αποκοπείς από αυτήν την ήπειρο χωρίς κανένα εφικτό σχέδιο είναι τριπλά κακό.

Αυτό, τελικά, είναι που θα οδηγήσει στην εκδίωξη του Τζόνσον. Οι ψηφοφόροι αρχίζουν να βλέπουν -κάτω από τη φασαρία και το θέατρο- την έλλειψη σχεδίου και κυριότητας.

One thought on “Μπόρις Τζόνσον | Πάντα μπερδεμένος

  1. Παράθεμα: Boris Johnson | H απερίσκεπτη αδιαφορία του | De-Facto

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.