Απόστημα
Το απόστημα έσπασε; Ή θα κλείσει γρήγορα η πληγή και, σε λίγο καιρό, θα τα έχουμε ξεχάσει όλα, όπως συμβαίνει συχνά στο… γαλατικό χωριό η Ελλάς;
Η υπόθεση της κλινικής στο Κολωνάκι, όπου είχε μεταβεί ο Γιώργος Μαζωνάκης για θεραπεία πριν από τον θάνατό του, άνοιξε μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για το πώς ελέγχονται οι ιδιωτικές δομές υγείας, τι θεραπείες προσφέρονται και κυρίως ποιος ελέγχει ποιον. Για το συγκεκριμένο ιατρείο έχουν ήδη διατυπωθεί ερωτήματα σχετικά με την άδεια λειτουργίας, τον εξοπλισμό και τις θεραπείες που παρουσιάζονταν ότι παρέχονταν εκεί.
Και το ερώτημα πλέον είναι απλό: πόσα ακόμη τέτοια περιστατικά υπήρχαν γύρω μας χωρίς να τα βλέπει κανείς;
Γιατί, αν η απάντηση είναι ότι υπήρχαν και απλώς δεν τα είχαμε εντοπίσει, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι συγκεκριμένες δομές. Είναι ολόκληρος ο μηχανισμός ελέγχου.
197 στο κόκκινο
Το MedWatch, το ψηφιακό εργαλείο που τέθηκε σε λειτουργία από το υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τους Ιατρικούς Συλλόγους, μέσα στις πρώτες δέκα ημέρες εντόπισε 197 «κόκκινα» ευρήματα σε ιατρεία, ενώ συνολικά η πλατφόρμα είχε καταγράψει 231 ευρήματα και 2.606 «κίτρινα». Η κάλυψη, σύμφωνα με το υπουργείο, είχε φτάσει περίπου στο 70% των ιδιωτικών ιατρείων σε Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη.
Προσοχή όμως: «κόκκινο» δεν σημαίνει αυτομάτως ενοχή ή παράβαση. Πρόκειται για εύρημα που χρειάζεται έλεγχο από τον αρμόδιο Ιατρικό Σύλλογο. Η τελική αξιολόγηση δεν γίνεται αυτοματοποιημένα από την τεχνητή νοημοσύνη ούτε επιβάλλεται κάποια κύρωση από την πλατφόρμα.
Αυτό ακριβώς, όμως, είναι και το ενδιαφέρον.
Γιατί ένα ψηφιακό εργαλείο κατάφερε μέσα σε λίγες ημέρες να φωτίσει έναν χώρο στον οποίο οι έλεγχοι θα έπρεπε να είναι συνεχείς και συστηματικοί.
Και αν το MedWatch είναι πλέον σε θέση να εντοπίζει διαδικτυακές διαφημίσεις και πρακτικές που χρήζουν ελέγχου, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν ξέρει πού πρέπει να κοιτάξει.
Λουκέτο εκεί που πρέπει
Η εμπειρία του παρελθόντος έχει δείξει ότι όπου υπάρχουν γκρίζες ζώνες, καθυστερήσεις και αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων, το σύστημα αφήνει χώρο για να δημιουργούνται νέες τρύπες.
Γι’ αυτό και το κρίσιμο δεν είναι να δημιουργηθεί ακόμη μία ηλεκτρονική πλατφόρμα. Είναι τι θα γίνει μετά το «κόκκινο».
Ποιος θα ελέγξει; Πόσο γρήγορα; Με ποια διαδικασία; Ποιος θα αποφασίσει για τις κυρώσεις; Και ποιος θα λογοδοτήσει εάν ένας έλεγχος καθυστερήσει;
Στην υπόθεση της ιδιωτικής κλινικής στη Θεσσαλονίκη, για παράδειγμα, η Ματίνα Παγώνη ανέφερε ότι δύο επιτροπές είχαν εισηγηθεί το κλείσιμό της, ενώ έχουν τεθεί και ζητήματα σχετικά με γιατρούς που συνταγογραφούσαν και πρέπει να ελεγχθούν πειθαρχικά.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα του MedWatch: να μη μείνει το «κόκκινο» στην οθόνη.
Ωχαδελφισμός ή συγκάλυψη;
Το ερώτημα είναι ακόμη πιο σκληρό: λειτουργούσε σωστά η αλυσίδα ελέγχου πριν εμφανιστεί το MedWatch;
Αν ναι, γιατί χρειάστηκε ένα ψηφιακό εργαλείο για να αναδειχθούν τόσο γρήγορα τόσα ευρήματα;
Και αν όχι, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη;
Δεν χρειάζεται να υιοθετήσει κανείς θεωρίες περί συγκάλυψης για να διαπιστώσει ότι ένα σύστημα μπορεί να πάσχει από αδράνεια, καθυστερήσεις ή σύγκρουση ρόλων.
Το υπουργείο Υγείας έχει ήδη ζητήσει από τους εμπλεκόμενους φορείς προτάσεις για να γίνουν οι έλεγχοι ταχύτεροι και αποτελεσματικότεροι.
Εδώ βρίσκεται και το δύσκολο σημείο: οι έλεγχοι πρέπει να προστατεύουν και τους ασθενείς αλλά και τους γιατρούς που λειτουργούν νόμιμα. Χρειάζονται ανεξαρτησία, διαφάνεια και κανόνες που να εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλους.
Όχι επιτροπές που θα μπορούσαν να δημιουργούν την παραμικρή υπόνοια ότι κάποιος ελέγχει τον… συνάδελφό του.
Στο κόκκινο
Στο ίδιο πλαίσιο έχουν τεθεί και καταγγελίες που αφορούν επιχειρηματικές και ιατρικές δραστηριότητες του Γιώργου Πατούλη.
Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, σχετικός φάκελος διαβιβάστηκε από τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο στον υπουργό Υγείας και από εκεί στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
Εδώ, όπως και σε κάθε υπόθεση που βρίσκεται υπό διερεύνηση, το ζητούμενο είναι ένα: έλεγχος με κανόνες και τελικό πόρισμα.
Ούτε προκαταβολική καταδίκη ούτε προκαταβολική αθώωση.
Στο κίτρινο
Στο MedWatch βρέθηκε και το όνομα της Μαρίας Καρυστιανού, με αφορμή αναφορές στην επαγγελματική της ιστοσελίδα για «κβαντική ιατρική» και τη χρήση συσκευής βιοανάδρασης.
Η ίδια έχει αμφισβητήσει ότι υπάρχει παρανομία.
Η Ματίνα Παγώνη, από την άλλη πλευρά, υποστήριξε δημόσια ότι η συγκεκριμένη συσκευή πρέπει να δηλώνεται και να υπάρχει η προβλεπόμενη άδεια για τη χρήση της, θέτοντας επιπλέον ερωτήματα για τη χρήση της σε παιδιά.
Άρα και εδώ υπάρχει ένα βασικό σημείο που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στον θόρυβο:
άλλο αν ένα μηχάνημα είναι πιστοποιημένο και άλλο αν η συγκεκριμένη χρήση του από συγκεκριμένο επαγγελματία υγείας γίνεται με τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Αυτό είναι θέμα ελέγχου.
Και πάλι στο κόκκινο
Η ίδια η Παγώνη δήλωσε ότι το MedWatch «χτύπησε κόκκινο» στο ιατρείο της Καρυστιανού και ότι χρειάζεται να ελεγχθεί για ποιον λόγο.
Αυτό όμως δεν είναι καταδικαστική απόφαση. Είναι ακριβώς αυτό που λέει η ονομασία του εργαλείου: ένα εύρημα που πρέπει να διερευνηθεί.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης.
Αν υπάρχει παράβαση, πρέπει να επιβεβαιωθεί και να επιβληθεί η προβλεπόμενη κύρωση.
Αν δεν υπάρχει, πρέπει επίσης να ειπωθεί καθαρά ότι δεν υπάρχει.
Η ισονομία δεν σημαίνει να ελέγχονται κάποιοι και να αφήνονται άλλοι στην άκρη. Σημαίνει να ελέγχονται όλοι με τους ίδιους κανόνες.
Ισονομία
Αυτό είναι τελικά το μεγάλο στοίχημα.
Το MedWatch μπορεί να γίνει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο. Μπορεί όμως να γίνει πραγματικά αποτελεσματικό μόνο εάν το «κόκκινο» οδηγεί σε έλεγχο, ο έλεγχος σε πόρισμα και το πόρισμα σε πράξη.
Χωρίς εξαιρέσεις.
Χωρίς πολιτικές ή κοινωνικές γνωριμίες.
Χωρίς «δικούς μας» και «δικούς τους».
Και χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά να συμβεί μια μεγάλη τραγωδία για να αρχίσει το κράτος να κοιτάζει εκεί όπου, όπως αποδεικνύεται εκ των υστέρων, θα έπρεπε να κοιτάζει από την πρώτη ημέρα.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν το MedWatch μπορεί να βρει τα προβλήματα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν το κράτος θα έχει το θάρρος να τα αντιμετωπίσει όταν τα βρει.