Η μαύρη τρύπα της χρηματοδότησης των κομμάτων | H δυσκολία του να βγάλει κανείς άκρη

Η κατάσταση στον ΣΥΡΙΖΑ μετά το κλείσιμο του πρωινού φύλλου της ΑΥΓΗΣ και οι δηλώσεις Αποστολάκη για μαύρο χρήμα στα κόμματα (παρά την ανασκευή – διευκρίνηση που έκανε) μονοπωλούν την πολιτική επικαιρότητα.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Δεν είναι άλλωστε και μικρό θέμα το να μην γίνεται δημόσιο το πλήθος των προσώπων που χρηματοδοτούν τα κόμματα και με τι ποσά. Στο πλαίσιο αυτό διαβάσαμε το ερευνητικό άρθρο των Reporters United με τίτλο Ευρωεκλογές: Η μαύρη τρύπα της χρηματοδότησης των κομμάτων σε Ελλάδα και ΕΕ , από το οποίο και συλλέξαμε κάποια στοιχεία που παρουσιάζουμε.

Στο δημόσιο χρήμα στηρίζονται τα κόμματα

Οι ετήσιες οικονομικές δηλώσεις των κομμάτων συνήθως εμφανίζονται… αθόρυβα και με μεγάλη καθυστέρηση στις ιστοσελίδες τους και στην ιστοσελίδα της αρμόδιας Επιτροπής Ελέγχου Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης της Βουλής.

Η αλήθεια είναι πως αν θέλει κάποιος να ψάξει να βρει στοιχεία θα δυσκολευτεί. Κακά τα ψέμματα όταν κάτι ειναι τόσο δυσκολο κι αφορά χρήματα μάλλον είναι επίτηδες δύσκολο, αλλά αυτό είναι γνώμη κι όχι γεγονός.

Σημειώνεται πως για το 2022 δεν έχουν δημοσιευθεί ακόμη οι κομματικές λίστες εισφορών, ενώ για τα έτη 2023-2024 δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί οποιαδήποτε άλλα οικονομικά στοιχεία, πλην αποφάσεων κρατικής χρηματοδότησης και βρισκόμαστε στα μέσα του 2024.

Ως έσοδα των πολιτικών κομμάτων ορίζονται βάσει του ν. 4954/2022: «Τα ποσά που συγκεντρώνουν τα πολιτικά κόμματα και οι συνασπισμοί κομμάτων από πάσης φύσης οικονομική ενίσχυση από κάθε πηγή και ιδίως από τακτικές και έκτακτες εισφορές μελών, βουλευτών, υποστηρικτών, ψηφοφόρων και φίλων, οικονομικές εξορμήσεις, δωρεές, δάνεια, μερίσματα, τόκους, την εκμετάλλευση της κινητής ή ακίνητης περιουσίας τους ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα σχετίζεται με τη λειτουργία του κόμματος ή του συνασπισμού κομμάτων, κατά τη διάρκεια της βουλευτικής περιόδου και της περιόδου ελέγχου των προεκλογικών δαπανών και εσόδων».

Ας δούμε τα συγκεντρωτικά στοιχεία:

Βάσει των στοιχείων που συλλέξαμε: 

  • Από το 2019 ως το 2022 τα κόμματα, σύμφωνα με τους ετήσιους απολογισμούς τους, έλαβαν 100,319 εκατ. ευρώ από την τακτική, επιμορφωτική και εκλογική κρατική χρηματοδότηση και 38,276 εκατ. ευρώ ως χρηματοδότηση από φυσικά πρόσωπα.
  • Αν συνυπολογίσουμε και την κρατική χρηματοδότηση για το 2023 και 2024 (μέχρι στιγμής), τα κόμματα έχουν λάβει ως τώρα σχεδόν 157 εκατ. ευρώ.
  • Ως νικήτρια των εκλογών του 2019 και του 2023, η ΝΔ συγκεντρώνει το μεγαλύτερο συνολικά μέρος κρατικής χρηματοδότησης, έχοντας λάβει από το 2019 ως τώρα 59,6 εκατ. ευρώ. Ακολουθεί ο ΣΥΡΙΖΑ με 49,5 εκατ. ευρώ, το ΚΚΕ με 12,48 εκατ. ευρώ, ο συνασπισμός ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής με 10,46 εκατ. ευρώ, ενώ χρηματοδότηση 4,27 εκατ. ευρώ έχει λάβει και το ΠΑΣΟΚ ως ξεχωριστό κόμμα. Ακολουθούν η Ελληνική Λύση με 8 εκατ. ευρώ, το ΜέΡΑ25 με 5,79 εκατ. ευρώ και η Πλεύση Ελευθερίας με 1,28 εκατ. ευρώ. Τα ακροδεξιά κόμματα Νίκη και Σπαρτιάτες που μπήκαν στη Βουλή το 2023 έχουν μέχρι σήμερα λάβει 593.779 ευρώ και 688.544 ευρώ αντίστοιχα.
  • Το Ποτάμι εξακολουθεί να λαμβάνει σήμερα χρηματοδότηση και έχει εισπράξει από το 2019 2,72 εκατ. ευρώ. Δεν συμμετέχει πια σε εκλογικές διαδικασίες.
  • Συνυπολογίζοντας στην κρατική χρηματοδότηση την ιδιωτική και τα δηλωθέντα λοιπά έσοδα, προκύπτει από τους κομματικούς ισολογισμούς ότι το σύνολο των εσόδων για τα κόμματα είναι από το 2019 ως και το 2024 τα παρακάτω: ΝΔ έσοδα 68,5 εκατ. ευρώ, ΣΥΡΙΖΑ 56 εκατ. ευρώ, ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑλ 12,1 εκατ. ευρώ, ΠΑΣΟΚ 4,4 εκατ. ευρώ, ΚΚΕ 36,5 εκατ. ευρώ, Ελληνική Λύση 8,5 εκατ. ευρώ, ΜέΡΑ25 6,1 εκατ. ευρώ και Πλεύση Ελευθερίας 1,4 εκατ. ευρώ.

Να τονιστεί πως από τους ισολογισμούς των κομμάτων δεν είναι σαφές που διοχετεύεται η δημόσια χρηματοδότηση.

Τι συμβαίνει με τη μη κρατική χρηματοδότηση; 

Μέρος των κομματικών εσόδων προέρχεται από τη λεγόμενη «Ονομαστική χρηματοδότηση», που στους απολογισμούς χωρίζεται σε «εισφορές από Βουλευτές, Ευρωβουλευτές, Μέλη» και «εισφορές από λοιπούς τρίτους», αλλά και την «Ανώνυμη Χρηματοδότηση» και τα «Λοιπά Έσοδα». Δεν γνωρίζουμε πολλά για τα τελευταία, πέρα από το ότι δεν συνδέονται με απευθείας χρηματοδότηση προς τα κόμματα και ενδέχεται να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων «δάνεια, μερίσματα, τόκους, την εκμετάλλευση της κινητής ή ακίνητης περιουσίας τους».

Ο νόμος στην Ελλάδα είναι γενικά αυστηρός στο μέτωπο της ιδιωτικής χρηματοδότησης, αφού ορίζει πως απαγορεύονται κάθε είδους παροχές προς τα κόμματα ή τους συνασπισμούς από φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν την ελληνική ιθαγένεια, νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης κάθε βαθμού και φυσικά πρόσωπα, τα οποία είναι ιδιοκτήτες/εκδότες μέσων ενημέρωσης (ή σύζυγοι/τέκνα αυτών). Η ιδιωτική χρηματοδότηση περιορίζεται έτσι σε φυσικά πρόσωπα, που δεν επιτρέπεται να χρηματοδοτήσουν με ποσό μεγαλύτερο των 20.000 ευρώ μέσα στο ίδιο έτος ένα πολιτικό κόμμα. 

Το «ταβάνι» των 20.000 ευρώ δεν ισχύει, όμως, για τους εκλεγμένους βουλευτές/Ευρωβουλευτές, που μπορούν να συνεισφέρουν οικονομικά στο ίδιο τους το κόμμα. Και αυτό πράττουν, όπως δείχνουν οι απολογισμοί «Χρηματοδότησης από φυσικά πρόσωπα άνω των €5.000» που αυτά στέλνουν προς δημοσίευση στην Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής.

Ο έλεγχος αυτών των λιστών για τα διαθέσιμα έτη 2019-2021 αποκαλύπτει πως η πλειοψηφία των ονομαστικών εισφορών προέρχεται από νυν και συνταξιούχους βουλευτές και ευρωβουλευτές των κομμάτων που σε πολλές περιπτώσεις επιστρέφουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ από τη βουλευτική τους αποζημίωση πίσω στα κομματικά ταμεία. 

Από την πρακτική αυτή αποδεικνύεται αφενός πως υπάρχει ανακύκλωση της ροής του δημοσίου χρήματος προς τα κομματικά ταμεία, αφετέρου πως δεν γνωστοποιούνται δημόσια στοιχεία για τη χρηματοδότηση των ελληνικών κομμάτων από ιδιώτες ή άλλους φορείς.

Τα στοιχεία των ιδιωτών χρηματοδοτών, όμως, είναι στη διάθεση των κομμάτων και πρέπει να γνωστοποιούνται στην Επιτροπή Ελέγχου, αφού η νομοθεσία ορίζει πως «η ονομαστική χρηματοδότηση γίνεται με ονομαστικές καταθέσεις στους τραπεζικούς λογαριασμούς» ή «με όποια άλλη μέθοδο επιτρέπει τη σύνδεση του προσφερόμενου ποσού με κάποιο φυσικό πρόσωπο το οποίο μπορεί να ταυτοποιηθεί», καθώς και ότι «κάθε ιδιωτική χρηματοδότηση σε πολιτικό κόμμα και συνασπισμό κομμάτων που υπερβαίνει το ποσό των 500 ευρώ, διενεργείται υποχρεωτικά μόνο μέσω των τραπεζικών λογαριασμών τους οποίους τηρούν τα κόμματα και οι συνασπισμοί κομμάτων με υποχρεωτική αναγραφή των στοιχείων της ταυτότητας του χρηματοδότη».

Κατακλείδα

Είναι σαφές πως το κρατικό χρήμα είναι ο βασικός «αιμοδότης» των κομμάτων κι αν συνυπολογίσουμε και τις εισφορές που ακούγεται ότι κάνουν και οι μετακλητοί υπαλληλοι (ουδείς μπορεί να πει πως ΔΕΝ το έχει ξανακούσει) τότε μιλάμε για υπέρογκα ποσά που διακινούνται.

Επίσης έχει ακουστεί πως εθελοντές των κομμάτων λαμβάνουν χρήματα κάτω από το τραπέζι , χρήματα που προέρχονται από το κόμμα μεν, κανείς δεν ξέρει ακριβώς από πού δε.

Φυσικά το ότι κάτι ακούγεται δεν σημαίνει και ότι ισχύει…

Τελικά είναι μήπως πιο καθαρά στις ΗΠΑ όπου η ιδιωτική χρηματοδότηση των κομμάτων είναι νόμιμη;

Τροφή για σκέψη…

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *