Η Μελόνι «βάζει μπουρλότο» στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας…
Το σχέδιο της ιταλικής κυβέρνησης,Τζόρτζια Μελόνι για έναν μόνιμο μηχανισμό «carbon clawback», που σημαίνει δηλαδή υποχρεωτική ανάκτηση από το Δημόσιο, των «υπερκερδών» από παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας όταν οι τιμές ρεύματος και διοξειδίου άνθρακα (CO₂) εκτοξεύονται, ανοίγει νέο κύκλο κρατικών παρεμβάσεων στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.
Αν τελικά υιοθετηθεί σε επίπεδο ΕΕ, πράγμα πολύ αμφίβολο, θα αυξήσει σημαντικά το ρυθμιστικό ρίσκο για ευρωπαϊκές (και φυσικά για τις ελληνικές) εταιρείες ενέργειας. Προφανώς και σε επίπεδο ΕΕ θα μειώσει τις μελλοντικές ταμειακές ροές και τις αποτιμήσεις τους.
Η ελληνική αγορά έχει ήδη εμπειρία από αντίστοιχες παρεμβάσεις (clawback 2022, έκτακτη φορολόγηση διυλιστηρίων), αλλά ένας μόνιμος ευρωπαϊκός μηχανισμός θα είχε βαθύτερες και πιο δομικές επιπτώσεις.
…Η ιταλική αντίληψη του carbon clawback
Το μεγάλο ζητούμενο είναι ο σχεδιασμός: ένας στοχευμένος μηχανισμός ίσως γίνει αποδεκτός, αλλά ένα μόνιμο «υποχρεωτικό ταβάνι» στα κέρδη θα μπορούσε να αλλάξει το επενδυτικό μοντέλο του κλάδου και να επηρεάσει την πράσινη μετάβαση.
Ουσιαστικά η λεγόμενη «ιταλική αντίληψη» λειτουργεί ως στοχευμένη φορολόγηση των «ουρανοκατέβατων» κερδών που προκύπτουν σε περιόδους ενεργειακής έντασης.
Η κυβέρνηση Μελόνι επαναφέρει στο προσκήνιο έναν μηχανισμό τύπου «carbon clawback», ο οποίος επιτρέπει στο κράτος να ανακτά υπερκέρδη παραγωγών όταν οι τιμές ηλεκτρισμού και CO₂αυξάνονται υπερβολικά.
Ο μηχανισμός και οι επιπτώσεις του στην ΕΕ…
Όταν η χονδρική τιμή ρεύματος εκτοξεύεται λόγω υψηλού κόστους καυσίμων και δικαιωμάτων CO₂, οι παραγωγοί με χαμηλό κόστος (ΑΠΕ, υδροηλεκτρικά) αποκομίζουν μεγάλα περιθώρια. Ο μηχανισμός επιτρέπει στο κράτος να ανακτά μέρος αυτής της διαφοράς, ώστε να μην επιβαρύνεται ο καταναλωτής.
Αν ο μηχανισμός υιοθετηθεί ευρύτερα στην ΕΕ, θα αυξήσει το ρυθμιστικό ρίσκο για τις ενεργειακές εταιρείες. Οι επενδυτές θα γνωρίζουν ότι σε περιόδους υψηλών τιμών ενεργοποιείται «κόφτης» κερδών, μειώνοντας την προβλεψιμότητα των ταμειακών ροών και αυξάνοντας το κόστος κεφαλαίου. Αυτό μπορεί να πιέσει τις αποτιμήσεις, ιδίως εταιρειών με μεγάλο χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ.
Τι θα σήμαινε για την Ελλάδα
Η ελληνική αγορά έχει ήδη εμπειρία από παρεμβάσεις, όπως το clawback του 2022 και η έκτακτη εισφορά 33% στα διυλιστήρια.
Η ιταλική πρόταση συναντά σφοδρές αντιδράσεις στις Βρυξέλλες αλλά και αλλού.
Για τις μεγάλες εταιρίες θα σήμαινε περιορισμό της κερδοφορίας σε περιόδους υψηλών τιμών, αν και η σταθεροποίηση της αγοράς μπορεί να μειώσει το πολιτικό ρίσκο.
Ωστόσο, ένας μόνιμος ευρωπαϊκός μηχανισμός θα είχε πιο βαθιές επιπτώσεις: Η ανάπτυξη ΑΠΕ μπορεί να επηρεαστεί από περιορισμό περιθωρίων, αλλά ένα σταθερό πλαίσιο ίσως εξισορροπήσει τις επιπτώσεις. Για πολλούς ομίλους, η επέκταση στις ΑΠΕ σημαίνει ότι θα επηρεαστεί στο πράσινο σκέλος του χαρτοφυλακίου της.
Οι αγορές συνήθως αντιδρούν αρνητικά σε παρεμβάσεις που περιορίζουν τις δυναμικές ανοδικές τάσεις («upside»). Αν θεωρήσουμε ότι μειώνονται τα κίνητρα για επενδύσεις σε ΑΠΕ, οι αποτιμήσεις μπορεί να πιεστούν, ειδικά για εταιρείες με μεγάλο pipeline έργων.
Θεωρητικά, χωρίς να είναι οτιδήποτε βέβαιο, στα καθ’ ημάς θα μπορούσαν να επηρεαστούν θετικά αλλά και αρνητικά οι HelleniQ Energy, Motor Oil, Metlen και ΔΕΗ.
Προφανώς δεν χρειάζεται κανένας πανικός αφού η Κομισιόν ήδη επικρίνει με σφοδρότητα το σχέδιο Μελόνι.
Η πολιτική βούληση ως νέα μεταβλητή
Η ουσία δεν είναι αν θα υπάρξει παρέμβαση, αλλά πώς θα σχεδιαστεί. Ένας στοχευμένος μηχανισμός, που ενεργοποιείται μόνο σε ακραίες συνθήκες, μπορεί να γίνει αποδεκτός. Ένα μόνιμο ταβάνι στα κέρδη θα άλλαζε το επενδυτικό μοντέλο του κλάδου και θα επηρέαζε την πράσινη μετάβαση.
Αν το ιταλικό μοντέλο γίνει ευρωπαϊκό πρότυπο, τότε ο καθοριστικός παράγοντας για τις ενεργειακές μετοχές δεν θα είναι πλέον η τιμή του φυσικού αερίου, αλλά η πολιτική βούληση και το ρυθμιστικό πλαίσιο.
«Σχεδόν αδύνατο να περάσει της ταλίδας»…
«Είναι σχεδόν αδύνατο να εγκριθεί από την Ε.Ε. η θολή πρόταση της κυβέρνησης Μελόνι για τον ηλεκτρισμό» μου έλεγε παράγοντας του ενεργειακού χώρου από τις Βρυξέλλες, «ήδη όμως έχει προπαρασκευαστικές επιπτώσεις, αφού αλλάζει τις συνθήκες στα τα προθεσμιακά συμβόλαια ρεύματος, που έχουν σημειώσει σημαντική πτώση τις τελευταίες ημέρες» συνέχιζε.
-Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Τον ρώτησα.
-Φτιάχνεται μια προοπτική «προθεσμιακής αρπαχτής» για τους traders. Αγοράζουν σήμερα φθηνό ρεύμα με συμβόλαιο του 2027 και το πουλάνε αργότερα σε υψηλότερη τιμή εφόσον οι τιμές εξομαλυνθούν με την πολιτική παρέμβαση του clowback.
-Όντως μπορεί να γίνει αυτό;
-Εσύ δεν το ασπάζεσαι; Οι παίκτες της αγοράς θα αρπάξουν από τα μαλλιά την ευκαιρία για παραπάνω κέρδη. Άρα η διαβόητη πρόταση Μελόνι ξεκινάει με μια μεγάλη στρέβλωση..