Οι παγκόσμιες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις με κύρια σημεία αναφοράς την εκλογή του κ. Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία , τον νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, και την μεγάλη οικονομική άνοδο της Κίνας, δείχνουν με ανάγλυφο τρόπο τις εγγενείς αδυναμίες και τα οντολογικά προβλήματα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Σηματοδοτούν με σαφήνεια την αδυναμία και την σαστιμάρα των ευρωπαϊκών αρχηγεσιών μπροστά σε εξελίξεις που ούτε στους χειρότερους εφιάλτες τους δεν είχαν ονειρευτεί.
Η ηγεσία της ΕΕ πρωτίστως αλλά και οι ηγέτες των μεγάλων Ευρωπαϊκών χωρών, έχοντας να αντιμετωπίσουν μια ολοένα και πιο εχθρική κυβέρνηση Τραμπ προβαίνουν σε βαρύγδουπες ρητορικές δηλώσεις τύπου : «διαρθρωτική επιταγή» για την Ευρώπη να «οικοδομήσει μια νέα μορφή ανεξαρτησίας»!!!
Όμως οι δεσμοί εξάρτησης της ΕΕ από τις ΗΠΑ τα τελευταία έτη, με σαφή ευθύνη των ισχυρών χωρών της και πρωτίστως της Γερμανίας έχουν αυξηθεί.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία –με την καθοδήγηση των Δημοκρατικών του Μπάϊντεν – είναι η αφορμή για την περαιτέρω αύξηση της εξάρτησης από τις ΗΠΑ τόσο στις εγγυήσεις ασφαλείας οι οποίες πλέον κοστίζουν για τις ευρωπαϊκές χώρες – αύξηση των αμυντικών δαπανών μεσοπρόθεσμα στο 5,0% του ΑΕΠ με ότι αυτό συνεπάγεται για τις υπόλοιπες δαπάνες οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης- όσο και στο μέτωπο της ενεργειακής ασφάλειας (πλήρης εξάρτηση από το πανάκριβο αμερικανικό LNG).
Παράλληλα η εμπορική πολιτική Τραμπ με την επιβολή δασμών έχει προκαλέσει μεγάλα προβλήματα στις χώρες της ΕΕ, χωρίς καμία αντίδραση από τις Ευρωπαϊκές αρχηγεσίες.
Στο πλαίσιο της εμπορικής πολιτικής εμφανίζεται με πλήρη μεγαλοπρέπεια η πλήρης σχεδόν τεχνολογική εξάρτηση της ΕΕ από τις αμερικάνικες επιχειρήσεις. Η κλίμακα της εξάρτησης της ΕE από την τεχνολογία των ΗΠΑ δεν ήταν ποτέ τόσο μεγάλη, ιδιαίτερα για υπηρεσίες cloud-computing. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δαπανά περίπου 265 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε υπηρεσίες cloud– computing και λογισμικού με έδρα τις ΗΠΑ, με τις αμερικανικές εταιρείες να καταλαμβάνουν περίπου το 80% της αγοράς επαγγελματικού cloud της ΕΕ, κυρίως μέσω των Amazon Web Services (AWS), Google και Microsoft Azure. Αυτή η εξάρτηση είναι συγκρίσιμη σε κλίμακα με την ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ.
Η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί πλέον μόνο πολιτική απειλή, αλλά μετατρέπεται ταχύτατα σε οικονομική απειλή για την παγκόσμια, αλλά κυρίως για την ευρωπαϊκή οικονομία. Για το 2026, αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς παράγοντες αβεβαιότητας, επηρεάζοντας άμεσα το κόστος της ενέργειας, τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες, τον πληθωρισμό και την οικονομική δραστηριότητα.
Η ΕΕ είναι από τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από την κρίση, κυρίως λόγω της εξάρτησής της από εισαγόμενη ενέργεια. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι η ανάπτυξη στην ευρωζώνη θα περιοριστεί περίπου στο 1,1% το 2026, με σαφή επιβράδυνση σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις.
Οι βασικοί μηχανισμοί μέσω των οποίων επηρεάζεται η ευρωπαϊκή οικονομία είναι η επιδείνωση των όρων εμπορίου, καθώς αυξάνονται το κόστος εισαγόμενης ενέργειας, η
πτώση της βιομηχανικής παραγωγής, λόγω υψηλότερου ενεργειακού κόστους, και ο περιορισμός της κατανάλωσης, εξαιτίας της μείωσης του πραγματικού εισοδήματος. Παράλληλα, η άνοδος του πληθωρισμού περιορίζει τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική. Αντίθετα, ενδέχεται να οδηγήσει σε παρατεταμένα υψηλά επιτόκια, επιβαρύνοντας την οικονομική δραστηριότητα.
Η ευρωπαϊκή οικονομία, επομένως, βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν συνδυασμό χαμηλής ανάπτυξης και επίμονου πληθωρισμού, δηλαδή με συνθήκες που πλησιάζουν σε μια μορφή «ήπιου στασιμοπληθωρισμού».