Η Ευρώπη αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη στεγαστική κρίση της ιστορίας της

Η Ευρώπη αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη στεγαστική κρίση της ιστορίας της

Μία από τις μακροχρόνιες απογοητεύσεις πολιτικών της Ευρώπης ξαφνικά έρχεται ξανά στο προσκήνιο.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Από τους Aitor Hernandez-Morales και Giovanna Coi/POLITICO

Από τη Λισαβόνα μέχρι το Λοντζ, οι Ευρωπαίοι ψηφοφόροι είναι οργισμένοι για την έλλειψη οικονομικά προσιτών κατοικιών. Ήδη, εξεγέρσεις κατά των μεταναστών ξέσπασαν στο Δουβλίνο το περασμένο φθινόπωρο, οι οποίες τροφοδοτήθηκαν εν μέρει από τους ισχυρισμούς ότι η περιορισμένη δημόσια στέγαση της ιρλανδικής πρωτεύουσας παραχωρήθηκε σε αλλοδαπούς. Εν τω μεταξύ, σε πόλεις όπως η Λισαβόνα, το Άμστερνταμ και το Μιλάνο, χιλιάδες διαδηλωτές έχουν βγει στους δρόμους για να καταγγείλουν την έλλειψη οικονομικών κατοικιών.

Σε μια δημοσκόπηση ενόψει της ακροδεξιάς έκρηξης της περασμένης εβδομάδας στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δήμαρχοι της ηπείρου ανέφεραν τη στέγαση ως ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι εκλογικές τους περιφέρειες.

«Φτάσαμε στο οριακό σημείο μιας κατάστασης που βρισκόταν σε αργή ύφεση εδώ και χρόνια», δήλωσε ο Sorcha Edwards, ο γενικός γραμματέας της Housing Europe, η οποία εκπροσωπεί δημόσιους, συνεταιριστικούς και κοινωνικούς παρόχους στέγασης. «Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι πολιτικοί αγνοούσαν επιδεικτικά το θέμα επειδή επηρέαζε ομάδες χαμηλού εισοδήματος που δεν πήγαιναν εύκολα στις κάλπες, αλλά τώρα επηρεάζει όλους σχεδόν τους ανθρώπους, κυρίως τους απογόνους της μεσαίας τάξης και ακόμη και την ίδια τη μεσαία τάξη».

Οι Ευρωπαίοι ξοδεύουν κατά μέσο όρο σχεδόν το 20 τοις εκατό του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών τους για στέγαση και υπάρχει η αντίληψη ότι η διαθεσιμότητα γίνεται όλο και πιο σπάνια.

Ο Edwards είπε στο POLITICO ότι οι ευρωπαϊκές χώρες είχαν επενδύσει σε οικονομικά προσιτή στέγαση στη μεταπολεμική περίοδο, αλλά εγκατέλειψαν το θέμα τη δεκαετία του 1980. Καθώς οι μικρές κυβερνητικές νεοφιλελεύθερες διοικήσεις ήρθαν στην εξουσία, μείωσαν σε γενικές γραμμές τις δαπάνες. Τα -σε δύσκολη οικονομική θέση- δημοτικά συμβούλια που είχαν προηγουμένως κατασκευάσει κατοικίες εγκατέλειψαν τις νέες κατασκευές και πούλησαν τα υπάρχοντα αποθέματα -αλλά ο ιδιωτικός τομέας δεν κατάφερε να καλύψει τη μείωση των κατοικιών.

«Προειδοποιούσαμε για αυτό το θέμα για τουλάχιστον 10 χρόνια, αλλά οι πολιτικοί ήταν ευτυχείς να το αγνοούν μέχρι πρόσφατα, όταν επανήλθε στην ημερήσια διάταξη», είπε ο Edwards. «Τα χρόνια αδράνειας έχουν πλέον επιδεινωθεί από μια πληθωριστική ατμόσφαιρα και [μια] αύξηση των τιμών των στεγαστικών δανείων που οδήγησε τις κατασκευές του ιδιωτικού τομέα σε στασιμότητα».

Ο Edwards είπε ότι τα χαρακτηριστικά της στεγαστικής κρίσης διαφέρουν από πόλη σε πόλη.

«Σε τουριστικές τοποθεσίες, για παράδειγμα, έχουμε την πρόσθετη πίεση που προκαλεί η Airbnb και άλλες πλατφόρμες βραχυπρόθεσμης ενοικίασης, αλλά το βασικό ζήτημα παραμένει το ίδιο», είπε. «Η απόφαση των τοπικών και εθνικών αρχών να υποχωρήσουν και να μην δράσουν για τη στέγαση μας οδήγησε σε αυτό το σημείο».

Ορισμένα μέρη της ευρωπαϊκής ηπείρου είναι καλύτερα εξοπλισμένα για να χειριστούν την κρίση από άλλα.

Στη Δανία, η διαχείριση της δημόσιας κατοικίας γίνεται σύμφωνα με ένα εθνικό μοντέλο. Οι οικιστικοί σύλλογοι δεν λειτουργούν έχοντας σαν σκοό το κέρδος και τα δύο τρίτα του ενοικίου που συγκεντρώνεται πηγαίνει σε ένα εθνικό ταμείο κτιρίων, το οποίο χρησιμοποιείται από το 1967 για τη χρηματοδότηση της κατασκευής νέων κατοικιών και την ανακαίνιση των υπαρχόντων αποθεμάτων.

Το ταμείο υποστηρίζει επίσης πρωτοβουλίες για την υγεία, την απασχόληση και τις κοινωνικές πρωτοβουλίες σε μειονεκτούσες περιοχές σε όλη τη χώρα.

Όπως το μοντέλο που έγινε διάσημο από τη Βιέννη, το εθνικό πρόγραμμα στέγασης της Δανίας βασίζεται στην αρχή ότι η δημόσια στέγαση πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας και ευρέως διαθέσιμη. Ο Bent Madsen, Διευθύνων Σύμβουλος της Δανικής Ομοσπονδίας Μη Κερδοσκοπικών Παρόχων Στέγασης, είπε ότι παρόλο που περίπου το ένα τέταρτο των κατοικιών έχουν εκχωρηθεί σε ευάλωτες ομάδες -όπως μονογονεϊκές οικογένειες ή πρόσφυγες- ο καθένας μπορεί να υποβάλει αίτηση για στέγαση, ανεξαρτήτως εισοδήματος.

Περίπου 965.000 άτομα, ή το ένα έκτο του πληθυσμού της Δανίας, ζούσαν σε κοινωνικές κατοικίες έως το 2022. Ο τομέας της δημόσιας στέγασης είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος πάροχος στη χώρα, με σχεδόν 600.000 σπίτια, που ισοδυναμεί με το ένα πέμπτο του εθνικού κτιριακού αποθέματος.

Το γεγονός ότι το σύστημα είναι σχεδιασμένο να είναι μη κερδοσκοπικό καθιστά την κοινωνική στέγαση πολύ πιο προσιτή από την αντίστοιχη στον ιδιωτικό τομέα. Για δημόσιες κατοικίες που χτίστηκαν μετά το 2000, το ενοίκιο ανά άτομο ανά τετραγωνικό μέτρο είναι 40 τοις εκατό φθηνότερο από τις τιμές της αγοράς, σύμφωνα με στοιχεία που αναλύθηκαν από τη Δανική Ομοσπονδία Μη Κερδοσκοπικών Παρόχων Στέγασης.

Το σύστημα δημόσιας στέγασης της Δανίας φιλοξενεί τα πιο ευάλωτα και ευρύτερα τμήματα του πληθυσμού, διασφαλίζοντας μια ποικιλόμορφη σύνθεση ενοικιαστών στο σύνολό της και σε μεμονωμένες περιοχές στέγασης.

Καθώς οι συνεισφορές στο εθνικό ταμείο κτιρίων προέρχονται από τον ίδιο τον τομέα της στέγασης, «ο τομέας της δημόσιας στέγασης δεν επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά», κατέληξε ο Madsen.

Την ίδια στιγμή, στην Ελβετία, πολλές πόλεις αντιμετωπίζουν καλύτερα τη μεγαλύτερη οικιστικά καταιγίδα της Ευρώπης χάρη στις μη κερδοσκοπικές συνεταιριστικές κατοικίες Genossenschaften.

Ο στόχος των ελβετικών οικιστικών συνεταιρισμών είναι να παρέχουν οικονομικά προσιτή, βιώσιμη και κοινοτική διαβίωση. Επειδή είναι μη κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, προσφέρουν στέγαση που είναι, σε εθνικό επίπεδο, κατά μέσο όρο 15 τοις εκατό φθηνότερη από συγκρίσιμα ενοίκια και μπορεί να είναι ακόμη φθηνότερη από ισοδύναμα ακίνητα σε περιοχές με δυσεύρετες κατοικίες.

Η Rebecca Omoregie, αντιπρόεδρος του Wohnbaugenossenschaften Schweiz, μιας ένωσης μη κερδοσκοπικών κατασκευαστών κατοικιών, είπε ότι οι συνεταιρισμοί είναι δημοκρατικά οργανωμένοι, με όλους τους κατοίκους να έχουν τα ίδια δικαιώματα όσον αφορά τη διαχείριση των κτιρίων.

«Δεν είναι κοινωνικές κατοικίες με κρατική επιδότηση, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχουν υποχρεωτικές απαιτήσεις εισοδήματος και περιουσίας», εξήγησε, προσθέτοντας ότι τα ακίνητα είναι ανοιχτά σε όλους. «Ωστόσο, οι [συνεταιρισμοί] διασφαλίζουν ένα καλό κοινωνικό μείγμα και η πλειοψηφία εφαρμόζει κανονισμούς πληρότητας».

Στη Ζυρίχη, περίπου το 7 τοις εκατό των κατοικιών ανήκουν πλέον σε δημοτική ιδιοκτησία -αλλά σχεδόν το 18 τοις εκατό των διαμερισμάτων στην πόλη είναι Genossenschaften, προσφέροντας τιμές ενοικίασης κατά μέσο όρο 45 τοις εκατό φθηνότερες από τις αντίστοιχες των κερδοσκοπικών. Το μείγμα βοηθά στη διατήρηση προσιτών κατοικιών σε μία από τις πιο ακριβές πόλεις της Ευρώπης.

Κάθε συνεταιρισμός έχει τη δική του διαδικασία για να στρατολογήσει υποψήφιους ενοικιαστές, είτε μέσω λιστών αναμονής είτε μέσω διαφήμισης κενών ακινήτων στην ιστοσελίδα του. Ενώ κατ’ αρχήν, η συμμετοχή σε ένα Gennossenschaft είναι ανοιχτή σε όλους, μεμονωμένοι οργανισμοί μπορούν να θέσουν πρόσθετα κριτήρια για τη συμμετοχή —όπως το εισόδημα— και οι σημερινοί ενοικιαστές έχουν τον τελευταίο λόγο για το ποιος θα εισέλθει.

Η Omoregie είπε ότι η κυβέρνηση της Ζυρίχης έχει βοηθήσει το μοντέλο συνεταιριστικής στέγασης να γίνει επιτυχημένο αγοράζοντας γη για τέτοιες κατοικίες κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα και επιπλέον υποστηρίζοντας το μοντέλο με μειωμένες κεφαλαιακές απαιτήσεις.

«Το μεγαλύτερο μέρος των συνεταιριστικών κατοικιών της Ζυρίχης κατασκευάστηκε μεταξύ 1919 και 1960, αλλά μια στεγαστική κρίση στα τέλη της δεκαετίας του 1990 οδήγησε σε αναβίωση των συνεταιρισμών στη Ζυρίχη», είπε η Omoregie. Οι ντόπιοι ψηφοφόροι ενέκριναν το μοντέλο το 2011, ψηφίζοντας υπέρ της δέσμευσης για μη κερδοσκοπικό λογαριασμό στέγασης για το ένα τρίτο όλων των ενοικιαζόμενων μονάδων στην πόλη μέχρι το 2050.

Genossenschaften

Παρά το μοντέλο Genossenschaften, η Ζυρίχη έχει πληγεί από την στεγαστική κρίση. Η κατασκευή νέων κατοικιών δεν συμβαδίζει με την άφιξη μεταναστών από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα ενοίκια για νέους ενοικιαστές έχουν αυξηθεί κατά 30 τοις εκατό από το 2016. Η Omoregie είπε ότι οι κάτοικοι συνεταιρισμών έχουν γλιτώσει από τις αυξήσεις των τιμών, αλλά ότι το συνολικό σύστημα δεν είναι σε θέση —προς το παρόν— να ανταποκριθεί στην ευρύτερη ζήτηση.

«Οι συνεταιρισμοί αγωνίζονται να επεκταθούν επειδή δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου γη στην αγορά και οι τιμές της υπόλοιπης γης έχουν αυξηθεί σε επίπεδα που καθιστούν αδύνατη την κατασκευή προσιτών κατοικιών», είπε. «Ως αποτέλεσμα, το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης του συνεταιριστικού αποθέματος κατοικιών της Ζυρίχης να οφείλεται στην αντικατάσταση των υπαρχόντων κατοικιών με μεγαλύτερα κτίρια».

Ο Edwards της Housing Europe είπε ότι οι πολιτικοί επιτέλους έχουν αφυπνιστεί όσον αφορά την κρίση και ότι, σε ορισμένες χώρες, θεσπίστηκαν ουσιαστικά μέτρα.

«Στο Δουβλίνο, για παράδειγμα, επενδύουν έως και 5 δισεκατομμύρια ευρώ, αλλά αυτό δεν έχει φτάσει ακόμα να καλύψει το όριο της κρίσης», είπε. «Μπορούν να διατίθενται τα χρήματα, αλλά, τελικά, τα σπίτια χρειάζονται χρόνο για να χτιστούν».

You May Also Like

More From Author

+ There are no comments

Add yours