Ευρώπη σε κρίση χρέους: Πολιτική αστάθεια, αμυντικές δαπάνες και η απειλή μιας χαμένης γενιάς

Πίνακας Περιεχομένων

Ευρώπη σε κρίση χρέους: Πολιτική αστάθεια, αμυντικές δαπάνες και η απειλή μιας χαμένης γενιάς

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Ευρώπη σε κρίση χρέους

Καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες διοχετεύουν δισεκατομμύρια ευρώ σε αμυντικές δαπάνες, το δημόσιο χρέος εκτοξεύεται και η δημοσιονομική σταθερότητα κλονίζεται. Το μοντέλο του «ευρωπαϊκού τρόπου ζωής» — με δωρεάν υγεία, προσιτή εκπαίδευση και γενναιόδωρες συντάξεις — φαίνεται ολοένα πιο δύσκολο να διατηρηθεί.

Η Γαλλία και η Γερμανία σε αδιέξοδο

Στη Γαλλία, το χρέος αυξάνεται ραγδαία, η πιστοληπτική αξιολόγηση υποβαθμίζεται και η πολιτική αστάθεια βαθαίνει. Η παραίτηση του πρωθυπουργού Σεμπαστιάν Λεκορνί, μόλις τέσσερις εβδομάδες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, βύθισε τη χώρα σε νέα κρίση. Ο προκάτοχός του, Φρανσουά Μπαϊρού, είχε προσπαθήσει να περάσει έναν σκληρό προϋπολογισμό με περικοπές 44 δισ. ευρώ, προκαλώντας μαζικές διαδηλώσεις.

Στη Γερμανία, η οικονομία παραμένει στάσιμη για δεύτερη συνεχή χρονιά, ενώ το αυξανόμενο κόστος των συντάξεων και της υγειονομικής περίθαλψης πιέζει τα δημόσια οικονομικά. Παρά το σχετικά χαμηλό χρέος της (62% του ΑΕΠ), η κυβέρνηση αναγκάζεται να επανεξετάσει το κοινωνικό της μοντέλο. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησε ότι «δεν μπορούμε πλέον να συντηρούμε το σύστημα όπως είναι σήμερα» και προανήγγειλε «επώδυνες αποφάσεις και περικοπές».

Ελλάδα και Ιταλία: Από τις “προβληματικές” στις σταθερές

Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ε.Ε. (153% του ΑΕΠ), αν και μειώνεται σταθερά από το 2022. Η Ιταλία βρίσκεται στη δεύτερη θέση με 138%, αλλά έχει περιορίσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα από 7,2% το 2023 σε 3,4% το 2024 — πρόοδος που της χάρισε πρόσφατη αναβάθμιση από τους οίκους αξιολόγησης.

Αντίθετα, η Γαλλία δανείζεται πλέον με επιτόκια υψηλότερα από της Ελλάδας — μια κάποτε αδιανόητη εξέλιξη.

Αμυντικές δαπάνες και νέα δημοσιονομική πίεση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προγραμματίζει τεράστια αύξηση των αμυντικών και διαστημικών κονδυλίων για την περίοδο 2028–2034, που θα φτάσουν τα 131 δισ. ευρώ — πέντε φορές περισσότερα από την προηγούμενη επταετία (26 δισ. ευρώ).

Η αύξηση αυτή, σε συνδυασμό με την πολιτική αβεβαιότητα και τη γήρανση του πληθυσμού, καθιστά δύσκολη τη διατήρηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους χωρίς νέα μέτρα λιτότητας.

Γεωπολιτικές πιέσεις: Ρωσία, ΗΠΑ και Κίνα

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν επικίνδυνο συνδυασμό απειλών:

Μια επιθετική Ρωσία στα ανατολικά,
Έναν απρόβλεπτο πρόεδρο των ΗΠΑ που πιέζει με δασμούς και αμφισβητεί τις συμμαχίες,
Και μια ανερχόμενη Κίνα που ανταγωνίζεται την ευρωπαϊκή βιομηχανία σε στρατηγικούς τομείς, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα και η πυρηνική ενέργεια.

Αυτή η νέα πραγματικότητα ωθεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες — συχνά εις βάρος των κοινωνικών πολιτικών ή με αυξημένη φορολογία.

«Μπορεί η Ευρώπη να πληρώσει το τίμημα;»

Η Washington Post σημειώνει ότι, στο παρελθόν, τα μεγάλα προβλήματα περιορίζονταν στην περιφέρεια της Ε.Ε. — στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία. Τώρα, όμως, το επίκεντρο μεταφέρεται στον ίδιο τον πυρήνα: Γαλλία και Γερμανία.

Ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Μισέλ Σαπέν θεωρεί ότι τα προβλήματα είναι διαχειρίσιμα, αλλά προειδοποιεί ότι η κυβέρνηση δαπάνησε υπερβολικά μετά την πανδημία και την ενεργειακή κρίση.

Παρά ταύτα, η ανησυχία παραμένει: θα μπορέσουν οι ευρωπαϊκές χώρες να στηρίξουν τα κοινωνικά τους συστήματα χωρίς να βυθιστούν σε νέα κρίση χρέους;

Η νέα γενιά στο σταυροδρόμι

Η δήλωση του Μερτς ίσως δίνει την απάντηση στο κρίσιμο ερώτημα:

«Θα ζήσουν οι millennials και οι νεότερες γενιές χειρότερα από τους γονείς και τους παππούδες τους;»

Με τα δημόσια οικονομικά υπό πίεση, τις κοινωνικές δαπάνες να μειώνονται και τις αμυντικές να αυξάνονται, το ευρωπαϊκό όνειρο δείχνει να δοκιμάζεται περισσότερο από ποτέ.