Φανταστείτε να προσπαθείτε να δημιουργήσετε τον τέλειο «μπαμπούλα» που θα στοίχειωνε τη φαντασία των Ευρωπαίων. Αυτός ο φανταστικός εχθρός θα ήταν μια πολύ μεγάλη χώρα, ίσως προσκολλημένη στην ίδια κομμουνιστική ιδεολογία που για δεκαετίες ταλάνιζε την Ανατολική Ευρώπη. Ένας τέτοιος φανταστικός εχθρός θα είχε αξιοποιήσει το βάρος της κρατικά σχεδιασμένης οικονομίας του για να εξάγει ακριβώς τα ίδια προϊόντα που κάποτε πλούτιζαν την Ευρώπη, όπως, για παράδειγμα, αυτοκίνητα — κατασκευάζοντάς τα όμως καλύτερα και φθηνότερα. Για να αποτελέσει μια πειστική γεωπολιτική απειλή, αυτός ο αντίπαλος θα είχε υποστηρίξει τη Ρωσία κατά την επίθεσή της στην Ουκρανία και, ως εκ τούτου, θα μπορούσε να θεωρηθεί έμμεσα υπεύθυνος για την κρίση ασφάλειας που μαστίζει την ήπειρο. Για να συμπληρωθεί το σκηνικό, θα μπορούσε να κατηγορηθεί ότι δημιούργησε, υπό ακόμη ασαφείς συνθήκες, έναν ιό που μόλις πριν από λίγα χρόνια κράτησε τους Ευρωπαίους κλεισμένους στα σπίτια τους για μήνες ολόκληρους.
Για έναν λαϊκιστή πολιτικό, η ρητορική με την οποία θα κατακρίνει έναν τέτοιο εχθρό, αλλά και τους άχρηστους υπέρμαχους της παγκοσμιοποίησης πολιτικούς που τον αφήνουν να τη γλιτώσει, θα έπρεπε να γράφεται από μόνη της. Και όμως. Οι λαϊκιστές, που είναι ειδικοί στο να βρίσκουν κάποιον ξένο (ή μετανάστη) ένοχο για σχεδόν κάθε παράπονο, έχουν αναπτύξει κατά κάποιον τρόπο ένα τυφλό σημείο μεγέθους ίσο με την Κίνα. Είτε στην αριστερά είτε στη δεξιά, οι εμπρηστές της Ευρώπης παραμένουν παράξενα απρόθυμοι να παρουσιάσουν το Πεκίνο ως τον κακό της υπόθεσης. Το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) θεωρεί την Κίνα τόσο φανταστική που θέλει η Γερμανία να συμμετάσχει στην πρωτοβουλία υποδομών «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος». Στην Ουγγαρία, το κόμμα Fidesz του Viktor Orban, το οποίο ξεκίνησε κατακρίνοντας τους κομμουνιστές σοβιετικού τύπου, έγινε υποστηρικτής των Κινέζων συντρόφων τους. Στην αριστερά, η «Ανυπότακτη Γαλλία» (Unsubmissive France) έχει προειδοποιήσει ενάντια στην ευρωπαϊκή «εμπλοκή» σε περίπτωση που η Κίνα εισβάλει κάποτε στην Ταϊβάν.
Μια τέτοια επιείκεια δημιουργεί ακόμα περισσότερη έκπληξη, δεδομένου ότι η δυσφήμιση του Πεκίνου κάποτε έκανε πολιτικά θαύματα για έναν άλλο δημαγωγό. Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του ο Donald Trump δεν σταματούσε να μιλάει για το πως η Κίνα «εκμεταλλεύεται» την Αμερική, πριν την επιπλήξει για τον ιό «Kung flu» (κορονοϊό). Οι ίδιες οικονομικές δυνάμεις τις οποίες στιγμάτιζε ο κ.Trump —μεγάλες εμπορικές ανισορροπίες που προκαλούνται από τις φθηνές κινεζικές εξαγωγές και οι επακόλουθες απώλειες αμερικανικών θέσεων εργασίας— πλήττουν την Ευρώπη. Οι τεράστιες επιδοτήσεις προς τους βιομηχανικούς γίγαντες της Κίνας έχουν προκαλέσει ένα τεράστιο εμπορικό έλλειμμα αγαθών ύψους 1 δισ. ευρώ (1,15 δισ. δολάρια) την ημέρα υπέρ της Κίνας κι έχουν κατηγορηθεί για το κλείσιμο εργοστασίων στις βιομηχανικές καρδιές της Ευρώπης, ιδίως στη Γερμανία. Η Κίνα, κάποτε πελάτης των ευρωπαϊκών προϊόντων, η οποία αγόραζε τα αυτοκίνητα και τα χημικά της, έχει πλέον μετατραπεί σε προμηθευτή τους, ακόμα και προς την ίδια την Ευρώπη. Έχει μάλιστα απειλήσει να διακόψει την προμήθεια κρίσιμων ορυκτών ή μικροτσίπ που είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία των ευρωπαϊκών εργοστασίων.
Ως αποτέλεσμα, τόσο τα συνδικάτα όσο και οι εργοδότες στην Ευρώπη ανησυχούν για ένα νέο «China Shock». Οι περισσότεροι ψηφοφόροι σε ολόκληρη την ήπειρο έχουν αρνητική άποψη για τη χώρα. Αυτό θα έπρεπε να αποτελεί καθαρό δημαγωγικό χρυσάφι. Βεβαίως, για έναν λαϊκιστή που αναζητά τεχνητή οργή, ένας εργάτης εργοστασίου στη Σεντζέν που «κλέβει τις δουλειές μας» είναι λιγότερο απτός από έναν τοπικό μετανάστη που υποτίθεται ότι κλέβει την κοινωνική μας ασφάλιση. Βέβαια, μία χούφτα εθνικιστικών κομμάτων έχει ήδη ρίξει κάποιες σποραδικές βολές κατά της Κίνας. Η Giorgia Meloni, πρωθυπουργός της Ιταλίας, αποχώρησε από την πρωτοβουλία «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος». Ένας Ολλανδός βουλευτής της ακροδεξιάς προειδοποίησε κάποτε για έναν «Τρωικό δράκο» που πλησιάζει απειλητικά την Ευρώπη. Σε όλες τις σκανδιναβικές χώρες, οι ακροδεξιοί την κατηγορούν για κατασκοπεία, οικονομικό εκβιασμό και άλλες μορφές αθέμιτων πρακτικών. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά περισσότερα εδώ για να αξιοποιήσουν οι φιλόδοξοι δημεγέρτες. Οι έμποροι παραπόνων έχουν, ανεξήγητα, αγνοήσει μια πλούσια πηγή πιθανής αγωνίας.
Τι κρύβεται πίσω από αυτό το κενό λαϊκισμού έναντι της Κίνας; Στη Γερμανία μπορεί να είναι θέμα προσωπικού. Η ηγέτιδα του AfD, Άλις Alice Weidel, είναι από καιρό φιλοκινέζα, και λέγεται ότι μιλάει αρκετά καλά μανδαρινικά μετά από χρόνια εργασίας εκεί και αφού έγραψε τη διδακτορική της διατριβή για το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας. (Γιατί είναι τόσο επιεικής απέναντι στη Ρωσία, είναι ένα άλλο ζήτημα). Και σε χώρες όπου κυβερνούν λαϊκιστές, οι τεράστιες επενδύσεις από κινεζικές εταιρείες έχουν αποφέρει πλούσια οφέλη στα μέλη τους. Λίγες εβδομάδες μετά την απομάκρυνσή του από το αξίωμα, ο μακροχρόνιος υπουργός Εξωτερικών του κ. Orban επανεμφανίστηκε ως λομπίστας της κινεζικής αυτοκινητοβιομηχανίας BYD.
Επιπλέον, για πολλούς λαϊκιστές, η Κίνα αποτελεί λιγότερο «μαύρο πρόβατο» και περισσότερο πρότυπο. Ο αυταρχισμός «à la Πεκίνο» ασκεί μια κάποια γοητεία σε όσους επιθυμούν να γίνουν ισχυροί ηγέτες στην Ευρώπη. Η εμφανής μορφή εθνικισμού που ασκείται εκεί έρχεται σε αντίθεση με την ασαφή παγκοσμιοποίηση που χαρακτηρίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη δημαγωγική φαντασία, η Ευρώπη αυτοεμποδίζεται ακολουθώντας διεθνείς κανόνες —είτε σε θέματα περιβάλλοντος, εμπορίου ή ανθρωπίνων δικαιωμάτων— στους οποίους η Κίνα δίνει μόλις και μετά βίας προσοχή. Αυτή η κοσμοθεωρία απεικονίζει τους Ευρωπαίους ως τα θύματα μιας διεθνούς τάξης πραγμάτων που η Κίνα, και ίσως σήμερα και η Αμερική, έχουν βρει τον τρόπο να εκμεταλλευτούν. Αν δεν μπορείς να νικήσεις την Κίνα, μπορεί να σκέφτονται οι διακινητές της οργής, τουλάχιστον προσπάθησε να την μιμηθείς.
Όμως, το κύριο πρόβλημα για όσους στην Ευρώπη θέλουν να γίνουν αντίπαλοι της Κίνας είναι ότι το να προκαλέσουν διαμάχη με το Πεκίνο θα απαιτούσε ακριβώς αυτό που οι λαϊκιστές δηλώνουν ότι μισούν περισσότερο: περισσότερη Ευρώπη. Διότι μόνο ενεργώντας συλλογικά μέσω των Βρυξελλών οι Ευρωπαίοι έχουν κάποια ελπίδα να επηρεάσουν την πολιτική στο Πεκίνο. Η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα, αν και οι εισαγωγές συνεχίζουν να αυξάνονται. Στις 16 Σεπτεμβρίου, η Ursula von der Leyen, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χαρακτήρισε το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα ως «σημείο καμπής» και άφησε να εννοηθεί ότι θα ληφθούν περαιτέρω εμπορικά μέτρα, εάν συνεχίσει να υφίσταται.
Οι λαϊκιστές που αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη το εμπόριο θα έπρεπε να πανηγυρίζουν. Προς το παρόν παραμένουν σιωπηλοί, προσέχοντας να μην υπονοήσουν ότι η ΕΕ κάνει κάτι σωστό. Σύντομα, όμως, ίσως δεν θα έχουν άλλη επιλογή από το να ανοίξουν τα χαρτιά τους, υποστηρίζει η Janka Oertel του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, ενός κέντρου μελετών. Κάποτε η Κίνα αποτελούσε θέμα εξωτερικής πολιτικής, στο οποίο οι ψηφοφόροι δεν έδιναν μεγάλη προσοχή. Αν ξεσπάσει εμπορικός πόλεμος που θα αντιπαραθέτει την Κίνα με την Ευρώπη, όπως φαίνεται όλο και πιθανότερο, θα γίνει πολύ πιο δύσκολο για τους δημαγωγούς να παραμείνουν ουδέτεροι, πόσο μάλλον να υποστηρίξουν την αντιπολίτευση. Σύντομα οι λαϊκιστές της Ευρώπης θα πρέπει να αποφασίσουν αν η Κίνα αποτελεί πρότυπο προς μίμηση ή απειλή που πρέπει να καταγγείλουν.