Τα δάνεια… στα χαρτιά: η εικόνα των τραπεζών δεν συναντά την πραγματικότητα των μικρομεσαίων
Σε συνέντευξή του ο Διευθύνων Σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, παρουσίασε ένα τραπεζικό σύστημα που χρηματοδοτεί δυναμικά την οικονομία, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα είχε το 2024 έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης στην Ευρώπη. Αναφέρθηκε ακόμη σε 500 επενδυτικά έργα του Ταμείου Ανάκαμψης –εκ των οποίων 300 αφορούν μεσαίες επιχειρήσεις– και σε συνολικές επενδύσεις 18 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, πίσω από τους αριθμούς υπάρχει μια διαφορετική πραγματικότητα που βιώνει η πλειονότητα των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων:
η πρόσβαση σε δανεισμό παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.
Οι τράπεζες επιμένουν σε υψηλές εξασφαλίσεις, αυστηρά κριτήρια αξιολόγησης και επιχειρηματικά σχέδια που λίγες ΜμΕ μπορούν να υποστηρίξουν. Τα προϊόντα του Ταμείου Ανάκαμψης, παρότι θεαματικά στα μεγέθη τους, δεν είναι σχεδιασμένα για μικρές επιχειρήσεις· απαιτούν κεφάλαια συμμετοχής, λογιστικές δομές και χρηματοοικονομική ωριμότητα που η μέση ελληνική επιχείρηση δεν διαθέτει.
Το αποτέλεσμα είναι ένα χρηματοδοτικό χάσμα: οι πιστώσεις αυξάνονται στα χαρτιά, αλλά η τσέπη της πραγματικής οικονομίας παραμένει άδεια.
Όσο αυτό δεν αλλάζει, η συζήτηση περί «στήριξης των επιχειρήσεων» θα μένει θεωρητική, ενώ οι μικρομεσαίοι – η ραχοκοκαλιά της οικονομίας – εξακολουθούν να αναζητούν ρευστότητα που δεν φτάνει ποτέ στα ταμεία τους.
Η «σιωπηλή κρίση» των ΜμΕ: κέρδη στα χαρτιά, λουκέτα στην πραγματικότητα
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν το 80% της απασχόλησης στην Ελλάδα, όμως βρίσκονται αντιμέτωπες με μια αόρατη, αλλά βαθιά κρίση ρευστότητας. Η εικόνα κερδοφορίας που εμφανίζουν οι ισολογισμοί είναι συχνά πλασματική: τα λογιστικά κέρδη δεν συνοδεύονται από πραγματικό χρήμα στα ταμεία. Ενισχύσεις, αποτιμήσεις αποθεμάτων και λογιστικές εγγραφές δημιουργούν ψευδαίσθηση υγείας, ενώ στην πραγματικότητα οι επιχειρήσεις αδυνατούν να πληρώσουν ακόμη και βασικές υποχρεώσεις.
Η απότομη άνοδος των επιτοκίων αποκάλυψε τη γύμνια του συστήματος. Οι μικρομεσαίοι δανείζονται με διπλάσιο κόστος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, συχνά χωρίς ουσιαστική πρόσβαση σε κεφάλαιο κίνησης. Τα εργαλεία του Ταμείου Ανάκαμψης λειτουργούν για λίγους· η πλειονότητα μένει εκτός.
Ταυτόχρονα, οι προμηθευτές αλλάζουν όρους: απαιτούν προκαταβολές, μειώνουν τις ημέρες πίστωσης, αυστηροποιούν τις συναλλαγές. Το εμπορικό κύκλωμα λειτουργεί πια με όρους καχυποψίας, όχι ανάπτυξης.
Πάνω σε αυτό έρχεται και το φορολογικό μοντέλο με τεκμαρτούς φόρους που πλήττει όσους έχουν μεν τζίρο, αλλά όχι ρευστό. Επιχειρήσεις με μηδενικό ταμείο καλούνται να πληρώσουν σαν να ευημερούν.
Το αποτέλεσμα είναι μια εκτεταμένη υποβόσκουσα κρίση, που αν δεν αντιμετωπιστεί, θα μετατραπεί σε ντόμινο για μισθούς, απασχόληση, επενδύσεις και ανάπτυξη.
Η λύση δεν είναι άλλη μια επιδότηση. Είναι μηχανισμοί πραγματικής ρευστότητας:
– Προθεσμίες πληρωμών ευρωπαϊκού τύπου.
– Μείωση κόστους χρήματος για ΜμΕ.
– Φορολόγηση στο πραγματικό αποτέλεσμα, όχι σε τεκμαρτά.
– Factoring και εγγυημένα τιμολόγια.
Αν δεν διορθωθούν αυτά, το «μαύρο» στους ισολογισμούς θα συνεχίσει να κρύβει μια επιχειρηματική Ελλάδα που μαραίνεται ενώ φαίνεται υγιής.