Το χτύπημα του Ισραήλ στο στρατιωτικό συγκρότημα Parchin του Ιράν, περίπου 35 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Τεχεράνης, στα τέλη Οκτωβρίου (25 Οκτωβρίου) θα καταστήσει πολύ πιο δύσκολο πλέον για το Ιράν να αναπτύξει πυρηνικούς εκρηκτικούς μηχανισμούς εάν το επιλέξει, είπαν δύο Ισραηλινοί αξιωματούχοι στον Axios.
Από τον Barak Ravid/AXIOS
Ο εξελιγμένος εξοπλισμός που καταστράφηκε είναι απαραίτητος για το σχεδιασμό και τη δοκιμή πλαστικών εκρηκτικών που περιβάλλουν το ουράνιο σε μια πυρηνική συσκευή και χρειάζεται για να τα πυροδοτήσουν. Η κατασκευή των εγκαταστάσεων χρονολογείται πριν η χώρα τερματίσει το στρατιωτικό πυρηνικό του πρόγραμμα το 2003.
Το Ιράν επανέλαβε την ευαίσθητη πυρηνική έρευνα τον περασμένο χρόνο, είπαν στον Axios αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αλλά δεν έχει λάβει μέτρα για την κατασκευή ενός πραγματικού πυρηνικού όπλου.
Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι εάν το Ιράν αποφασίσει να επιδιώξει την κατασκευή ενός πυρηνικού όπλου, θα πρέπει να αντικαταστήσει τον εξοπλισμό που καταστράφηκε -και εάν το Ιράν προσπαθήσει να τον προμηθευτεί, πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να τον παρακολουθήσουν.
«Αυτός ο εξοπλισμός αποτελεί σημείο μπλοκαρίσματος. Χωρίς αυτόν οι Ιρανοί θα μένουν κολλημένοι», δήλωσε στον Axios ένας ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος με άμεση γνώση του θέματος.
Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι περιέγραψαν τη γενικότερη εικόνα των πληροφοριών όπως την αντιλαμβάνονται, αν και δεν είναι δυνατόν να μιλήσουν με απόλυτη σαφήνεια για τα πυρηνικά σχέδια και τις δυνατότητες του Ιράν.
Η εγκατάσταση Taleghan 2 στο στρατιωτικό συγκρότημα Parchin που καταστράφηκε στο ισραηλινό χτύπημα χρησιμοποιήθηκε πριν από το 2003 για τη δοκιμή εκρηκτικών που απαιτούνταν για την πυροδότηση πυρηνικού μηχανισμού, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας. Ο εξοπλισμός αναπτύχθηκε ως μέρος του πλέον κλειστού στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και είχε αποθηκευτεί σε εγκαταστάσεις για τουλάχιστον δύο δεκαετίες, είπαν Ισραηλινοί αξιωματούχοι.
Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν στον Axios ότι το Ιράν συνέχισε την έρευνα τον περασμένο χρόνο, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, αλλά θα μπορούσε επίσης να δικαιολογηθεί ως έρευνα για μη στρατιωτικούς σκοπούς.
«Διεξήγαγαν επιστημονική δραστηριότητα που θα μπορούσε να λειάνει το έδαφος για την παραγωγή πυρηνικού όπλου. Ήταν ένα άκρως απόρρητο σχέδιο. Ένα μικρό μέρος της ιρανικής κυβέρνησης το γνώριζε αυτό, αλλά το μεγαλύτερο της όχι», ανέφερε ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ.
Μια δορυφορική εικόνα του 2004 του στρατιωτικού συγκροτήματος Parchin του Ιράν
Ο εξοπλισμός στις εγκαταστάσεις Taleghan 2 δεν είχε χρησιμοποιηθεί σε αυτή την έρευνα, αλλά θα μπορούσε να αποτελέσει κρίσιμος κρίκος στα τελευταία στάδια εάν το Ιράν αποφάσιζε να κινηθεί προς μια πυρηνική βόμβα.
«Αυτός είναι ο εξοπλισμός που θα χρειάζονταν οι Ιρανοί στο μέλλον εάν θέλουν να σημειώσουν πρόοδο προς μια πυρηνική βόμβα. Τώρα δεν τον έχουν πια και δεν είναι κάτι ασήμαντο. Θα χρειαστεί να βρουν άλλη λύση και θα το δούμε», είπε ένας Ισραηλινός αξιωματούχος.
Όταν το Ισραήλ προετοίμαζε τα αντίποινά του για τη μαζική επίθεση με πυραύλους του Ιράν την 1η Οκτωβρίου, η εγκατάσταση Taleghan 2 επιλέχθηκε ως στόχος.
Ο πρόεδρος Biden ζήτησε από τον Iσραηλινό πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu να μην επιτεθεί στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις για να μην πυροδοτήσει πόλεμο με το Ιράν, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι.
Αλλά το Taleghan 2 δεν ήταν μέρος του δηλωμένου πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, έτσι οι Ιρανοί δεν θα μπορούσαν να αναγνωρίσουν τη σημασία της επίθεσης χωρίς να παραδεχτούν ότι παραβίασαν τη συνθήκη μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
«Το χτύπημα ήταν ένα όχι και τόσο λεπτό μήνυμα ότι οι Ισραηλινοί έχουν σημαντική εικόνα για το ιρανικό σύστημα, ακόμη και όταν πρόκειται για πράγματα που κρατήθηκαν άκρως μυστικά και γνωστά σε μια πολύ μικρή ομάδα ανθρώπων στην ιρανική κυβέρνηση», είπε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.
Τον περασμένο Ιούνιο, αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου προειδοποίησαν ιδιωτικά τους Ιρανούς, σε απευθείας συνομιλίες, για τις ύποπτες ερευνητικές δραστηριότητες, ανέφερε ο Axios. Οι ΗΠΑ ήλπιζαν ότι η προειδοποίηση θα τους έκανε να σταματήσουν την πυρηνική τους δραστηριότητα, αλλά συνέχισαν, δήλωσαν οι αξιωματούχοι.
Άλλος Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι τους μήνες πριν από την ισραηλινή επίθεση «υπήρξε ανησυχία σε γενικές γραμμές» για την ιρανική δραστηριότητα στις εγκαταστάσεις Taleghan 2. Η έρευνα για τα πυρηνικά όπλα του Ιράν οδήγησε μάλιστα τον Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ (DNI) να αλλάξει την εκτίμησή του για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η Wall Street Journal ανέφερε τον Αύγουστο ότι μια έκθεση του DNI προς το Κογκρέσο δεν περιελάμβανε μια πρόταση που είχε εμφανιστεί σε εκτιμήσεις της υπηρεσίας τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με την οποία το Ιράν «δεν αναλαμβάνει επί του παρόντος βασικές δραστηριότητες ανάπτυξης πυρηνικών όπλων που είναι απαραίτητες για την παραγωγή μίας δόκιμης πυρηνικής συσκευής».
Το συμβούλιο των διοικητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) θα συνεδριάσει την επόμενη εβδομάδα και αναμένεται να ψηφίσει ψήφισμα μομφής κατά του Ιράν για την έλλειψη συνεργασίας του με την πυρηνική εποπτική αρχή του ΟΗΕ. Το Ιράν είπε ότι θα μπορούσε να απαντήσει περιορίζοντας τη συνεργασία του με τον ΔΟΑΕ.