Πρόσφατα η Τράπεζα της Ελλάδος έδωσε τα στοιχεία της περιόδου Ιανουαρίου – Μαΐου 2024 για το Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών και Κεφαλαίων. Τα «νέα» δεν είναι καλά.
Το Ισοζύγιο αυτό, που είναι χονδρικά το αποτέλεσμα (συν – πλην) της αξίας αυτών «μπαίνουν» και αυτών που «βγαίνουν» από την χώρα είναι ελλειμματικό, πολύ ελλειμματικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία του πενταμήνου Ιανουαρίου-Μαΐου, το έλλειμμα του συνολικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων, αυξήθηκε σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023, και ξεπέρασε τα 9,7 δισ. ευρώ.
Με άλλα λόγια, η οικονομία της χώρας με αυτά τα δεδομένα χρειάζεται να «δανεισθεί» από το εξωτερικό το ποσό αυτό για να καλύψει αυτό το χρηματοδοτικό κενό. Αυτό το ποσό δεν είναι μικρό, είναι περίπου το 5% του ΑΕΠ, δηλαδή της συνολικής «αξίας» εισοδημάτων που παράγεται μέσα στην χρονιά στην οικονομίας της Ελλάδας.
Αναλυτικά στο πεντάμηνο αυτό του Ιανουαρίου – Μαΐου, το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών φτάνει τα 14,99 δισ. ευρώ, το οποίο είναι σχεδόν τετραπλάσιο από τις εισροές στο πλέον δυναμικό κομμάτι της οικονομίας, τον τουρισμό (εισπράξεις 3,81 δισ. ευρώ) και από το συνολικό πλεόνασμα του ισοζυγίου των υπηρεσιών (4,4 δισ. ευρώ).
Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει, πως «καλή ώρα» όπως την δεκαετία που ακολούθησε το 2000, κάποια στιγμή «αυτοί» που σε δανείζουν για να καλύψεις το έλλειμμα αυτό αρχίζουν να αναρωτιούνται πως θα τους πληρώσεις στο μέλλον, αφού για να καλυφθεί το έλλειμμα ανάμεσα σ’ αυτά που χρειάζεσαι και σ’ αυτά που παράγεις σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα πρέπει να μεσολαβήσει δανεισμός από το εξωτερικό.
Την προηγούμενη φορά που οι «δανειστές» …πρόσεξαν αυτή την διαρκή αδυναμία της οικονομίας να παράγει «αξίες» τόσες που να μπορούν να ισοσκελίζουν τις αναγκαστικά εισαγόμενες, συνέπεσε με την κρίση του χρέους και ακολούθησαν …τρία μνημόνια και μια χωρίς προηγούμενο καταστροφική περίοδος που οδήγησε σε απώλεια του 25% του ΑΕΠ για να ρυθμιστεί το χρέος και να εξασφαλιστούν οι δανειστές.
Ναι αυτοί που τους χρωστάμε τώρα το 162% του ΑΕΠ για τα επόμενα 40 χρόνια και θα πρέπει να παράγουμε ένα πλεόνασμα περίπου 2% του ΑΕΠ και να το βάζουμε στην άκρη για να τους πληρώνουμε και να μην ανησυχούν. Μέχρι σήμερα και με το γνωστό ήδη υψηλό κοινωνικό κόστος των τελευταίων 13 – 14 ετών, «δείχνουμε» ότι θα σφίγγουμε το ζωνάρι για να βάζουμε στην άκρη αυτό το 2% του ΑΕΠ.
Αλλά αυτό που δείχνει το επίμονα αυξανόμενο έλλειμμα στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών «φωνάζει» προς όλες τις κατευθύνσεις ότι αυτό δεν θα μπορεί να γίνεται για πολύ ακόμα…
Το ενδιαφέρον είναι ότι ενώ αναδεικνύεται με κάθε ευκαιρία κάθε «διόρθωση» που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια όσο αφορά την διαχείριση του χρέους έτσι ώστε να μπορούν να εξασφαλίζονται οι δανειακές καλύψεις αυτού του ελλείμματος στην οικονομία.
Υπάρχει «σιωπή» για το γεγονός ότι δεν γίνεται τίποτα αντίστοιχα σημαντικό στο πεδίο των προϋποθέσεων για την μείωση αυτής της σταθερής ετήσιας αιμορραγίας.
Πρέπει να γίνουν αλλαγές
Τι αλλαγές; Αυτές που θα μπορούσαν π.χ. να χρηματοδοτηθούν από τους τεράστιους πόρους των 37 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης ή των δεκάδων δισ. ευρώ των ΕΣΠΑ, προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγική δυναμική «αξιών» και εισοδημάτων από το εσωτερικό της οικονομίας, με άλλα λόγια να ενισχυθεί η παραγωγική δραστηριότητα προϊόντων (βιομηχανικών, αγροτικών, κ.λ.π.) και όχι μόνο υπηρεσιών (τουριστικών) που σε κάθε περίπτωση παραμένουν ευάλωτες στις ασταθείς διεθνείς συνθήκες.
Αυτό το έλλειμμα στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών, όπως έλεγε ο Γιώργος Προβόπουλος, αλλά και ο αδικοχαμένος πρόσφατα Βασίλης Κάβαλος και οι δύο εξαιρετικοί γνώστες σε βάθος του προβλήματος, είναι «μια καμπάνα που δεν σταματάει να χτυπάει και αλίμονο σε όσους δεν την ακούνε…».
Συγκεκριμένα:
● Τον Μάιο του 2024 οι εξαγωγές ήταν οριακά αυξημένες σε σχέση με τον Μάιο του 2023 κατά 106,6 εκατ. ευρώ (4.096,5 από 3.989,9 εκατ. ευρώ). Στο 5μηνο Ιανουαρίου-Μαΐου όμως οι εξαγωγές ήταν σημαντικά μειωμένες σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2023: 20.518,2 εκατ. ευρώ, από 21.395,8 εκατ. ευρώ.
● Αντίθετα, οι εισαγωγές αυξήθηκαν σημαντικά. Τον Μάιο ανήλθαν σε 7.549,2 εκατ. ευρώ, έναντι 7.008,6 εκατ. ευρώ τον Μάιο του 2023. Και στο 5μηνο, από 34.032,8 εκατ. ευρώ σε 35.507,6 εκατ. ευρώ.
Η ανατροπή στη σχέση εισαγωγών-εξαγωγών διευρύνει το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών, που τον Μάιο ανήλθε σε 3.452,7 εκατ. ευρώ, από 3.018,7 εκατ. ευρώ τον Μάιο του 2023.
Αν ληφθεί υπόψη ότι τον Ιανουάριο είχαμε ένα «παρά φύση» και κατ’ εξαίρεση πλεόνασμα στο ισοζύγιο πληρωμών λόγω συγκυριακών παραγόντων, τότε η δυναμική του ελλείμματος είναι υψηλότερη κατά περίπου 2 δισ. ευρώ και επομένως φτάνει στα επίπεδα του 2022. Γεγονός που δεν θα περάσει απαρατήρητο –πρώτα απ’ όλα από τους οίκους αξιολόγησης…
Αγαθά
Το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών διευρύνθηκε, καθώς η αύξηση των εισαγωγών υπερέβη εκείνη των εξαγωγών. Σε τρέχουσες τιμές, οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 2,7% (-3,2% σε σταθερές τιμές) και οι εισαγωγές αγαθών κατά 7,7% (2,3% σε σταθερές τιμές). Ειδικότερα, σε τρέχουσες τιμές οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα παρουσίασαν μείωση κατά 6,6% (-10,4% σε σταθερές τιμές), ενώ οι εισαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα μειώθηκαν κατά 4,7% (-4,8% σε σταθερές τιμές).
Το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών κατέγραψε αύξηση λόγω της βελτίωσης πρωτίστως του ισοζυγίου λοιπών υπηρεσιών και δευτερευόντως του ισοζυγίου ταξιδιωτικών υπηρεσιών, η οποία αντισταθμίστηκε μερικώς από τη μείωση του πλεονάσματος του ισοζυγίου μεταφορών. Σε σχέση με το Μάιο του 2023, οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 21,3% και οι σχετικές εισπράξεις κατά 6,8%.
Το έλλειμμα του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων αυξήθηκε σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2023, αντανακλώντας τη μείωση των καθαρών εισπράξεων από λοιπά πρωτογενή εισοδήματα και την παράλληλη αύξηση των καθαρών πληρωμών για τόκους, μερίσματα και κέρδη. Το έλλειμμα του ισοζυγίου δευτερογενών εισοδημάτων κατέγραψε επιδείνωση σε σχέση με το Μάιο του 2023, ως αποτέλεσμα της αύξησης των καθαρών πληρωμών στον τομέα της γενικής κυβέρνησης.
Η εικόνα του 5μηνου
Την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2024, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε κατά 1,7 δισεκ. ευρώ σε σχέση με το πρώτο πεντάμηνο του 2023 και διαμορφώθηκε σε 9,1 δισεκ. ευρώ.
Το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών αυξήθηκε λόγω της ταυτόχρονης μείωσης των εξαγωγών και αύξησης των εισαγωγών. Σε τρέχουσες τιμές, οι εξαγωγές αγαθών μειώθηκαν κατά 4,1% (‑6,6% σε σταθερές τιμές) και οι εισαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 4,3% (5,3% σε σταθερές τιμές). Ειδικότερα, σε τρέχουσες τιμές οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα παρουσίασαν μείωση κατά 4,1%, ενώ οι αντίστοιχες εισαγωγές αύξηση κατά 5,1% (‑6,9% και 5,7% σε σταθερές τιμές αντίστοιχα).
Το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών διευρύνθηκε, κυρίως λόγω της βελτίωσης του ταξιδιωτικού ισοζυγίου και σε, μικρότερο βαθμό, του ισοζυγίου λοιπών υπηρεσιών, που αντισταθμίστηκε μερικώς από τη μείωση του πλεονάσματος του ισοζυγίου μεταφορών. Σε σχέση με το πρώτο πεντάμηνο του 2023, οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 20,6% και οι σχετικές εισπράξεις κατά 16,2%.
Το έλλειμμα του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων αυξήθηκε σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023, κυρίως λόγω της μείωσης των καθαρών εισπράξεων από λοιπά πρωτογενή εισοδήματα. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου δευτερογενών εισοδημάτων αυξήθηκε έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2023, λόγω της αύξησης των καθαρών εισπράξεων στους λοιπούς, εκτός της γενικής κυβέρνησης, τομείς της οικονομίας.
Ισοζύγιο Κεφαλαίων
Το Μάιο του 2024, το έλλειμμα του ισοζυγίου κεφαλαίων αυξήθηκε σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2023 και διαμορφώθηκε σε 102,0 εκατ. ευρώ, αντανακλώντας κυρίως τη μείωση των καθαρών εισπράξεων στον τομέα της γενικής κυβέρνησης.
Την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2024, το ισοζύγιο κεφαλαίων εμφάνισε έλλειμμα, έναντι πλεονάσματος το πρώτο πεντάμηνο του 2023, το οποίο διαμορφώθηκε σε 642,2 εκατ. ευρώ, αφενός λόγω της μείωσης των καθαρών εισπράξεων στον τομέα της γενικής κυβέρνησης και αφετέρου λόγω της καταγραφής καθαρών πληρωμών, έναντι καθαρών εισπράξεων, στους λοιπούς, εκτός γενικής κυβέρνησης, τομείς της οικονομίας.
Συνολικό Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών και Κεφαλαίων
Το Μάιο του 2024, το έλλειμμα του συνολικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων (το οποίο αντιστοιχεί στις ανάγκες της οικονομίας για χρηματοδότηση από το εξωτερικό) αυξήθηκε σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2023 και διαμορφώθηκε σε 2,5 δισεκ. ευρώ.
Την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2024, το έλλειμμα του συνολικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων διευρύνθηκε, σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023, και διαμορφώθηκε σε 9,7 δισεκ. ευρώ.
Ισοζύγιο Χρηματοοικονομικών Συναλλαγών
Το Μάιο του 2024, στην κατηγορία των άμεσων επενδύσεων, στις απαιτήσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού καταγράφηκαν καθαρές ροές ύψους 58,5 εκατ. ευρώ και στις υποχρεώσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού καθαρές ροές ύψους 103,6 εκατ. ευρώ, χωρίς αξιοσημείωτες συναλλαγές.
Στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, η αύξηση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού αντανακλά κυρίως την αύξηση κατά 1,4 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεών τους σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του εξωτερικού. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους οφείλεται στο μεγαλύτερο βαθμό στην άνοδο κατά 2,6 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε ελληνικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια.
Στην κατηγορία των λοιπών επενδύσεων, καταγράφηκε μείωση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού, λόγω της μείωσης κατά 1,1 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε καταθέσεις και repos στο εξωτερικό, η οποία αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη στατιστική προσαρμογή που συνδέεται με την έκδοση τραπεζογραμματίων (κατά 752,0 εκατ. ευρώ) και την αύξηση κατά 93,7 εκατ. ευρώ της χορήγησης δανείων σε μη κατοίκους από εγχώρια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους προέρχεται κυρίως από τη στατιστική προσαρμογή που συνδέεται με την έκδοση τραπεζογραμματίων (κατά 752,0 εκατ. ευρώ) και, σε μικρότερο βαθμό, την άνοδο κατά 278,0 εκατ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε καταθέσεις και repos στην Ελλάδα (περιλαμβάνεται και ο λογαριασμός TARGET), οι οποίες αντισταθμίστηκαν, έως ένα βαθμό, από τη μείωση κατά 441,3 εκατ. ευρώ των δανειακών υποχρεώσεών τους προς μη κατοίκους.
Άμεσες επενδύσεις
Την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2024, στην κατηγορία των άμεσων επενδύσεων, στις απαιτήσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού καταγράφηκαν καθαρές ροές ύψους 562,2 εκατ. ευρώ και στις υποχρεώσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού, που αντιστοιχούν σε άμεσες επενδύσεις μη κατοίκων στην Ελλάδα, καταγράφηκαν καθαρές ροές ύψους 1,6 δισεκ. ευρώ.
Στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, η αύξηση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται στο μεγαλύτερο μέρος της στην άνοδο κατά 5,2 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του εξωτερικού. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους αντανακλά κυρίως την άνοδο κατά 6,4 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε ελληνικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια και την αύξηση κατά 1,7 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε μετοχές εγχώριων επιχειρήσεων.
Στην κατηγορία των λοιπών επενδύσεων, η μείωση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται κυρίως στη μείωση κατά 5,2 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε καταθέσεις και repos στο εξωτερικό, η οποία αντισταθμίστηκε μερικώς από την αύξηση κατά 410,0 εκατ. ευρώ της χορήγησης δανείων σε μη κατοίκους. Η μείωση των υποχρεώσεών τους συνδέεται με τη μείωση κατά 2,8 δισεκ. ευρώ των δανειακών υποχρεώσεών τους προς μη κατοίκους, που αντισταθμίστηκε ως ένα βαθμό από την αύξηση κατά 2,5 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε καταθέσεις και repos στην Ελλάδα (περιλαμβάνεται και ο λογαριασμός TARGET).
Στο τέλος Μαΐου του 2024, τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας διαμορφώθηκαν σε 13,4 δισεκ. ευρώ, έναντι 12,5 δισεκ. ευρώ στο τέλος Μαΐου του 2023.
Πληροφορίες από newsit