Ο πόλεμος στο Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει σοβαρές οικονομικές πιέσεις σε πολλές χώρες και έχουν οδηγήσει ορισμένους κλάδους σε αναταραχή, καθώς αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές στην ενέργεια, τα λιπάσματα και τα χημικά προϊόντα.
Μπορεί όμως να έχουν δώσει και στην Κίνα ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Ενώ οι ενεργειακές αναταράξεις και οι προκλήσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες που προέκυψαν από τον πόλεμο έχουν δημιουργήσει ορισμένα προβλήματα στην Κίνα, η χώρα έχει σε μεγάλο βαθμό αποφύγει το είδος της εκτόξευσης του πληθωρισμού και των αλυσιδωτών οικονομικών και πολιτικών επιπτώσεων που έχουν πλήξει πολλά άλλα κράτη.
Ο λόγος, σύμφωνα με ανάλυση που δημοσίευσε τη Δευτέρα η The Asia Group, εταιρεία συμβούλων με έδρα την Ουάσιγκτον, είναι ότι τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της Κίνας, καθώς και οι υποδομές καθαρής ενέργειας, της επέτρεψαν να αποφύγει τις χειρότερες συνέπειες. Αυτό ενισχύει τη θέση της χώρας ως ανταγωνιστικού κέντρου παραγωγής.
Η εταιρεία εξέτασε τις επιπτώσεις των διαταραχών στα Στενά του Ορμούζ και τον αντίκτυπό τους στις ασιατικές οικονομίες και πολιτικές εξελίξεις. Ένα βασικό συμπέρασμα είναι ότι η κρίση ανέδειξε την ικανότητα του Πεκίνου να χρησιμοποιεί τις τιμές, τους ελέγχους εξαγωγών, τις επιδοτήσεις και τη διαχείριση του νομίσματός του για να απορροφά οικονομικούς κραδασμούς.
Οι αναταράξεις που προκλήθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επίσης βοηθήσει το Πεκίνο να παρουσιάσει τον εαυτό του σε άλλες χώρες ως τον σταθερό εταίρο επιλογής, ενώ έχουν επιταχύνει την παγκόσμια ζήτηση για τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, όπως ηλιακά πάνελ, μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα — κλάδους στους οποίους κυριαρχεί η Κίνα.
«Είναι δύσκολο να μην καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι η Κίνα είναι κερδισμένη εδώ», δήλωσε ο Kurt Campbell, πρόεδρος και συνιδρυτής της The Asia Group και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ στην κυβέρνηση Joe Biden.
Οι διαταραχές στην παραγωγή ενέργειας και στις μεταφορές που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στο Ιράν έχουν αυξήσει το κόστος πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως τους τελευταίους τρεις μήνες. Η Ασία, το μεγαλύτερο βιομηχανικό κέντρο του κόσμου, εξαρτάται ιδιαίτερα από τη Μέση Ανατολή για ενέργεια και βιομηχανικά προϊόντα. Η Ασία προμηθεύεται το 80% του πετρελαίου της και το 90% του φυσικού αερίου της μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις ξεπερνούν κατά πολύ την αγορά ενέργειας. Ο πόλεμος έχει επίσης εμποδίσει την παραγωγή και τη μεταφορά ορισμένων κρίσιμων προϊόντων — όπως η νάφθα, που χρησιμοποιείται για την παραγωγή πλαστικών και χημικών· το ήλιο, που χρησιμοποιείται σε εργοστάσια ημιαγωγών και μηχανήματα μαγνητικής τομογραφίας· και το θείο, το οποίο απαιτείται για την επεξεργασία χαλκού, νικελίου και κρίσιμων ορυκτών που χρειάζονται στις μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων και στα ηλεκτρικά συστήματα.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι έχει επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία και η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ είχε αρχίσει να αυξάνεται. Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντάλλαξαν νέες επιθέσεις και απειλές. Ακόμη και αν η εκεχειρία επανέλθει σε ισχύ, πολλοί αναλυτές αναμένουν ότι οι συνέπειες του πολέμου θα παραμείνουν. Η απειλή μελλοντικών κλεισιμάτων ή ζημιών σε πλοία που διασχίζουν τα στενά θα αυξήσει το κόστος ασφάλισης για τους μεταφορείς και θα ωθήσει τις εταιρείες να αναζητήσουν μακρύτερες και ακριβότερες διαδρομές για να τα αποφύγουν.
Στην Κίνα, εργοστάσια που παράγουν προϊόντα όπως χημικά, μέταλλα και συνθετικές ίνες εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ξένες πηγές θείου, ηλίου και νάφθας που φτάνουν μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η Κίνα απέφυγε τις μεγαλύτερες επιπτώσεις
Ωστόσο, η Κίνα κατάφερε να αποφύγει το μεγαλύτερο μέρος των επιπτώσεων από τις υψηλότερες παγκόσμιες τιμές ενέργειας, χρησιμοποιώντας τα ενεργειακά της αποθέματα και επιβάλλοντας περιορισμούς και ποσοστώσεις στις εξαγωγές των διυλιστηρίων πετρελαίου της. Οι εισαγωγές πετρελαίου της Κίνας μειώθηκαν περισσότερο από 30% σε ετήσια βάση τον Μάιο, αφήνοντας μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά για άλλες χώρες.
Οι πρόσφατες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες δημιουργούν πολύ σημαντικότερες προκλήσεις για άλλες ασιατικές χώρες, σύμφωνα με την έκθεση, η οποία χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη για να μοντελοποιήσει πολυάριθμα σενάρια σχετικά με το πώς κυβερνήσεις, εταιρείες και άλλοι παράγοντες θα αντιδρούσαν σε διαφορετικές εξελίξεις στα στενά.
Στην Ινδία, οι αυξανόμενες τιμές λιπασμάτων, καυσίμων και τροφίμων έχουν ενισχύσει την πολιτική αντιπολίτευση προς την κυβέρνηση. Το υψηλότερο κόστος λιπασμάτων, σε συνδυασμό με τις πιθανότητες μιας αδύναμης περιόδου μουσώνων, θα μπορούσε να επηρεάσει πάνω από το 40% του εργατικού δυναμικού της Ινδίας που απασχολείται στη γεωργία.
Στην Ιαπωνία, όπου οι επιδοτήσεις καυσίμων ήδη αντιστοιχούν περίπου στο μισό του αμυντικού προϋπολογισμού, οι υψηλότερες τιμές ενέργειας θα μπορούσαν επίσης να αυξήσουν τις δημοσιονομικές πιέσεις στην κυβέρνηση. Η άνοδος των τιμών και οι ελλείψεις αλουμινίου και νάφθας, που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή εξαρτημάτων αυτοκινήτων, έχουν οδηγήσει σε μειώσεις παραγωγής και καθυστερήσεις για τις ιαπωνικές αυτοκινητοβιομηχανίες.
Οι επιπτώσεις στην Νοτιοανατολική Ασία
Οι πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις είναι ακόμη πιο έντονες στη Νοτιοανατολική Ασία, όπου πολλές χώρες είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας και οι κυβερνήσεις έχουν καταφύγει σε έκτακτο δανεισμό και επέκταση επιδοτήσεων για να προστατεύσουν τις οικονομίες τους.
Οι Φιλιππίνες έχουν αντιμετωπίσει απεργίες εργαζομένων και κήρυξαν εθνική ενεργειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Στην Ινδονησία, παραγωγοί νικελίου που αντιμετωπίζουν έλλειψη θειικού οξέος μείωσαν την παραγωγή τους, ενώ ο τουρισμός στο Μπαλί έχει υποχωρήσει λόγω των υψηλότερων αεροπορικών ναύλων.
Εν μέσω της ενεργειακής κρίσης, πολλές χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας στρέφονται στην Κίνα για την προμήθεια ηλιακών πάνελ, συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες και ηλεκτρικών οχημάτων, και οι κινεζικές εξαγωγές αυτών των προϊόντων έχουν εκτοξευθεί.
Η ενεργειακή κρίση θα μπορούσε επίσης να υπονομεύσει την αντίληψη για την ανταγωνιστικότητα της Νοτιοανατολικής Ασίας ως παραγωγικού κέντρου, επιβραδύνοντας μια τάση κατά την οποία εταιρείες προσπαθούν να μεταφέρουν εργοστάσιά τους εκτός Κίνας και να εγκατασταθούν σε άλλες αγορές, ανέφεραν οι αναλυτές της ομάδας.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει πολύ πιο περιορισμένες επιπτώσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεδομένης της δικής τους ενεργειακής παραγωγής. Ωστόσο, θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Η κρίση του Ορμούζ έχει επιβαρύνει τις ασιατικές αλυσίδες εφοδιασμού που παράγουν ημιαγωγούς, μετασχηματιστές, ενεργειακά συστήματα, χαλκό και άλλα υλικά, τα οποία χρησιμοποιούνται για την κατασκευή κέντρων δεδομένων στις ΗΠΑ, αναφέρει η έκθεση.
Το μεγαλύτερο ερώτημα τώρα είναι πόσο θα διαρκέσει η κρίση.
Ο κ. Κάμπελ δήλωσε ότι ο αντίκτυπος σε πολλές χώρες και εφοδιαστικές αλυσίδες ήταν «βαθύς και σημαντικός» και θα μπορούσε να επιδεινωθεί αν η κρίση συνεχιστεί. Η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και άλλες χώρες έχουν ήδη καταναλώσει μεγάλο μέρος των αποθεμάτων που μέχρι τώρα τις προστάτευαν από τις οικονομικές επιπτώσεις.
«Σε πολλούς τομείς, από τα καύσιμα αεροσκαφών έως πολλά είδη ντίζελ, ουσιαστικά σχεδόν έχουμε ξεμείνει», είπε.