Η ανάπτυξη της κυβέρνησης Μητσοτάκη και τα όρια του οικονομικού αφηγήματος

Η ανάπτυξη της κυβέρνησης Μητσοτάκη και τα όρια του οικονομικού αφηγήματος

Η κυβέρνηση επενδύει πολιτικά στο αφήγημά της περί «σταθερής και διαρκούς ανάπτυξης». Υποστηρίζει ότι, χάρη στις επιλογές της, η ελληνική οικονομία κινείται σε ρυθμούς ταχύτερους από τον μέσο όρο της Ευρώπης. Αυτό το αφήγημα παρουσιάζεται ως απόδειξη επιτυχίας και επιχείρημα για την ανάγκη πολιτικής συνέχειας της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Ωστόσο, αυτή η εικόνα αποκρύπτει κρίσιμες πλευρές: την αύξηση του πληθωρισμού, την ακρίβεια που πιέζει τα νοικοκυριά και την ενίσχυση κοινωνικών ανισοτήτων.

Η κυβερνητική απάντηση είναι πως η ανάπτυξη θα «θεραπεύσει» τα προβλήματα αυτά, διαχέοντας τα οφέλη της στα χαμηλότερα στρώματα και μειώνοντας την ανεργία. Το ερώτημα όμως παραμένει: τι θα γίνει αν η αναπτυξιακή πορεία επιβραδυνθεί;

Ένα αβέβαιο διεθνές περιβάλλον

Το παγκόσμιο οικονομικό πλαίσιο είναι ρευστό και γεμάτο αβεβαιότητες. Οι εμπορικοί πόλεμοι, οι δασμοί και οι γεωπολιτικές εντάσεις δημιουργούν κινδύνους για την παγκόσμια ανάπτυξη. Ήδη εκτιμάται ότι μετά το 2027 η ευρωπαϊκή οικονομία μπορεί να μπει σε φάση επιβράδυνσης.

Το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι το κλείσιμο του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο, σε αντίθεση με τα ΕΣΠΑ, δεν επιδέχεται παρατάσεις. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σχεδιασμός για μια επόμενη φάση χρηματοδοτήσεων, καθώς η Ε.Ε. στρέφει το ενδιαφέρον της προς την άμυνα και την ασφάλεια.

Τουρισμός και νέα ρίσκα

Ο τουρισμός, βασικός πυλώνας της ελληνικής οικονομίας, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διεθνή συγκυρία. Ένα γεωπολιτικό επεισόδιο ή μια παγκόσμια ύφεση θα μπορούσαν εύκολα να ανατρέψουν τη θετική του πορεία.

Αντίθετα, ο τομέας της ενέργειας —από τις ανανεώσιμες πηγές έως το LNG— φαίνεται να έχει προοπτικές ανάπτυξης, αλλά ακόμη δεν εντάσσεται σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική.

Έλλειψη συνολικού σχεδίου

Παρά την αύξηση των επενδύσεων, η Ελλάδα εξακολουθεί να μην έχει μια καθαρή, βιώσιμη αναπτυξιακή στρατηγική. Το real estate έχει υπερβολική βαρύτητα, ενώ οι επενδύσεις σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας παραμένουν περιορισμένες. Η εγκατάσταση data centers είναι θετική εξέλιξη, αλλά η χώρα απέχει πολύ από το να αποτελέσει βιομηχανικό κόμβο για την πράσινη τεχνολογία ή τα ηλεκτρικά οχήματα.

Μεταρρυθμίσεις ή απορρύθμιση;

Η κυβέρνηση προβάλλει τις μεταρρυθμίσεις ως κλειδί για την ανάπτυξη, όμως συχνά πρόκειται περισσότερο για απελευθέρωση αγορών και απορρύθμιση παρά για στρατηγική ενίσχυση της παραγωγής. Η μείωση της γραφειοκρατίας είναι θετική, αλλά δεν αρκεί. Οι σοβαρές επενδύσεις χρειάζονται υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό υψηλών δεξιοτήτων και συνέργειες μεταξύ επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων.

Η απουσία ενεργητικής οικονομικής πολιτικής

Η Ελλάδα διαχρονικά υστερεί στον σχεδιασμό κλαδικών πολιτικών. Τα Μνημόνια έφεραν έμφαση στις περικοπές και στις «μεταρρυθμίσεις» κόστους, παραμερίζοντας τη δημιουργία στρατηγικών για την παραγωγή. Η εξάρτηση από τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις δημιούργησε νοοτροπία «απορροφησιμότητας» και όχι πραγματικού σχεδιασμού.

Ευρωπαϊκό έλλειμμα στρατηγικής

Ακόμη και σε επίπεδο Ε.Ε., ο σχεδιασμός για την ανάπτυξη παραμένει αποσπασματικός. Παρότι ανακοινώνονται σχέδια για την τεχνολογία και την καινοτομία, σπανίως συνοδεύονται από συνεκτική χρηματοδότηση ή κοινό ευρωπαϊκό όραμα.

Χρειάζεται εθνικός διάλογος για το παραγωγικό μοντέλο

Στην Ελλάδα, η δημόσια συζήτηση παραμένει επιφανειακή. Η κυβέρνηση εστιάζει σε δείκτες ΑΕΠ και επενδύσεων, ενώ η αντιπολίτευση περιορίζεται σε κοινωνικά αιτήματα χωρίς στρατηγικές προτάσεις. Θέματα όπως η ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, η αναβάθμιση του τουρισμού, η ανάπτυξη της τεχνολογίας και η ενεργειακή αυτάρκεια δεν έχουν τη θέση που τους αξίζει στο δημόσιο διάλογο.

Η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης προχωρά ραγδαία, όμως η Ελλάδα παραμένει θεατής. Αντί για ουσιαστική στρατηγική ένταξης της καινοτομίας στο παραγωγικό μοντέλο, περιοριζόμαστε σε ρητορικές περί «αξιοποίησης».

Ώρα για ουσιαστική συζήτηση

Ο διάλογος για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας είναι πιο επείγων από ποτέ. Πρέπει να γίνει πριν οι σημερινές προειδοποιήσεις μετατραπούν σε κρίση. Και πρέπει να περιλαμβάνει όλους: τον κόσμο της εργασίας, της γνώσης και της επιχειρηματικότητας. Μόνο έτσι μπορεί η χώρα να χαράξει μια διαφορετική και πραγματικά βιώσιμη πορεία.