
Στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας βρίσκεται η Σενζέν της Κίνας, όπου συναντώνται οι Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια σύναξη των ηγετών των μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του κόσμου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η υποδοχή που του επιφύλαξε η κινεζική πλευρά συνιστά ήδη «νίκη». Η τριμερής διπλωματική κίνηση πραγματοποιείται στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού, σε μια περίοδο έντονων διαφορών για το εμπόριο, την τεχνολογία, τα πυρηνικά όπλα, την Ουκρανία και την κινεζική στρατιωτική ενίσχυση.
Παρά το υψηλό συμβολικό βάρος της συνάντησης, αναλυτές εκτιμούν ότι είναι απίθανο να προκύψουν μεγάλες συμφωνίες. Την ίδια ώρα, μικρότερες χώρες εμφανίζονται ανήσυχες ότι τα δικά τους συμφέροντα μπορεί να περάσουν σε δεύτερο πλάνο μπροστά στη συνεννόηση των ισχυρών.
Η υποδοχή Τραμπ και το μήνυμα του Πεκίνου
Ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε τον Ντόναλντ Τραμπ στο αεροδρόμιο, κάτι που, σύμφωνα με το Reuters, συμβαίνει για πρώτη φορά με ξένο ηγέτη από τότε που ο Σι ανέλαβε την προεδρία. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε ανταπόδοση της υποδοχής που είχε κάνει ο Τραμπ στον Κινέζο πρόεδρο στη βάση Joint Base Andrews τον Σεπτέμβριο, όταν είχαν συναντηθεί τελευταία φορά.
Οι δύο ηγέτες αγκαλιάστηκαν και ο Τραμπ, σε συνέντευξή του στο Fox News, στάθηκε ιδιαίτερα στην τελετουργική διάσταση της άφιξής του. Μίλησε για «ομορφιά», «χιλιάδες ανθρώπους», παιδιά και στρατιώτες, λέγοντας ότι επρόκειτο για ένδειξη «μεγάλου σεβασμού».
«Είναι μεγάλη νίκη για εμάς. Είναι μεγάλη νίκη και για την Κίνα», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος, απαντώντας σε ερώτηση για το τι προσδοκά από την τριμερή συνάντηση.
Η υποδοχή του Τραμπ ξεχώρισε σε σχέση με άλλους ηγέτες. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έτυχε πιο διακριτικής υποδοχής, ενώ η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, προσγειώθηκε χωρίς τελετή καλωσορίσματος.
Σκληρά μηνύματα από Σι και Πούτιν στην APEC
Πριν από την άφιξη του Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχαν απευθύνει ομιλίες στη σύνοδο της APEC στη Σενζέν, καταγγέλλοντας τον δυτικό εμπορικό «προστατευτισμό» και τις κυρώσεις.
Ο Κινέζος πρόεδρος επανέλαβε την υποστήριξή του σε αυτό που περιέγραψε ως «ελεύθερο και ανοιχτό» εμπόριο. Δυτικοί ηγέτες, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι το κινεζικό μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο ευνοεί τη βιομηχανική ισχύ έναντι των καταναλωτών, είναι άδικο και δημιουργεί αποσταθεροποιητικές παγκόσμιες εμπορικές ανισορροπίες.
Ο Ρώσος πρόεδρος, μετά από πλήγμα στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας λόγω της καταστροφής σημαντικής γέφυρας που συνδέει την Κριμαία με τη Ρωσία, δήλωσε ότι η Ρωσία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της επισιτιστικής και ενεργειακής ασφάλειας της περιοχής Ασίας – Ειρηνικού.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ είπε στους συμμετέχοντες ότι οι ΗΠΑ είναι δύναμη του Ειρηνικού εδώ και εκατοντάδες χρόνια και πρόβαλε την ισχύ της αμερικανικής οικονομίας.
Πυρηνικά, εμπόριο και τεχνολογία στο παρασκήνιο
Ο Τραμπ έχει επιμείνει ότι ο έλεγχος των πυρηνικών όπλων πρέπει να αποτελέσει κεντρικό θέμα της συνόδου, παρά τις επανειλημμένες αντιρρήσεις της Κίνας να συμμετάσχει σε συνομιλίες με την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα, οι οποίες διαθέτουν πολύ μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια.
Αναφερόμενος στην Κίνα, είπε ότι «προχωρούν πολύ έντονα στην κατασκευή πυρηνικών όπλων» και πρόσθεσε ότι θα ήθελε να μην το κάνουν. Αναγνώρισε, πάντως, πως το ζήτημα της μείωσης των πυρηνικών οπλοστασίων είναι δύσκολο και για τις δύο πλευρές.
Στην ατζέντα βρίσκεται και το εμπόριο. Οι συνομιλίες Τραμπ – Σι θεωρούνται ευκαιρία για να αξιολογηθεί η αντοχή της πρόσφατης εμπορικής εκεχειρίας. Το θέμα της τεχνολογίας παραμένει επίσης φορτισμένο, μετά από αναφορές για διοχέτευση τσιπ της Nvidia στην Κίνα μέσω της Νοτιοανατολικής Ασίας, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών περιορισμών στις εξαγωγές και για τη μελλοντική πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένη τεχνολογία.
Ο Τραμπ αναφέρθηκε και στην τεχνητή νοημοσύνη, λέγοντας ότι είναι «σχεδόν απολύτως καλή», αλλά έχει και «κακά στοιχεία» που απαιτούν προσοχή. Τάχθηκε, ωστόσο, κατά μιας ρύθμισης που θα μπορούσε να «πνίξει» τον κλάδο.
Χαμηλές προσδοκίες για ουσιαστικές συμφωνίες
Πριν από τις τριμερείς συνομιλίες, ο Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί με τον Σι και να έχει μαζί του γεύμα εργασίας. Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι θα υπάρξει και κατ’ ιδίαν συνάντηση Τραμπ – Πούτιν, ενώ αξιωματούχοι της Μόσχας σημείωσαν ότι δεν έχουν προγραμματιστεί πλήρους κλίμακας συνομιλίες για αυτή τη συνάντηση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκφράσει επίσης ενδιαφέρον να συναντήσει τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν, όμως δεν υπάρχει επιβεβαίωση για επικείμενη επαφή. Ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Λι Τζάε Μιουνγκ, δήλωσε ότι ελπίζει η επανέναρξη διαλόγου με τη Βόρεια Κορέα να οικοδομήσει μόνιμη ειρήνη.
Ο Κρεγκ Σίνγκλετον, του Foundation for Defense of Democracies, εκτίμησε ότι οι τρεις ηγέτες έχουν πολλούς λόγους να εμφανιστούν μαζί, αλλά πολύ λιγότερους για να συμφωνήσουν επί της ουσίας, λόγω των διαφορών σε Ουκρανία, Ιράν, πυρηνικά όπλα, εμπόριο και κινεζική στρατιωτική ενίσχυση.
«Μια φωτογραφία θα μπορούσε να εξυπηρετήσει και τους τρεις», είπε, προσθέτοντας ότι η ατζέντα είναι πολύ πιο δύσκολο να συμφωνηθεί.
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου έχουν αναφέρει ότι δεν αναμένεται ο Τραμπ να θέσει το ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία, αν και ο ίδιος έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο να το κάνει. Η τελευταία του συνάντηση με τον Πούτιν είχε γίνει στην Αλάσκα το 2025, σε συνομιλίες που δεν οδήγησαν στον τερματισμό του πολέμου.
Ο Τραμπ είπε ακόμη στη συνέντευξή του ότι δεν θα ζητήσει βοήθεια από τη Ρωσία και την Κίνα για να κλείσει η σύγκρουση με το Ιράν.
Η περιοδεία του Αμερικανού προέδρου στην Ασία προσφέρει την ευκαιρία προβολής της αμερικανικής επιρροής, ενίσχυσης των δεσμών με περιφερειακούς συμμάχους και μιας υψηλού προφίλ διπλωματικής επαφής με τον Σι και τον Πούτιν.
Ωστόσο, ο Τραμπ αναμένεται να επιστρέψει στις ΗΠΑ αντιμέτωπος με πολιτικές και άλλες προκλήσεις, μεταξύ των οποίων οι επιπτώσεις των ενδιάμεσων εκλογών, το σκάνδαλο κατασκοπείας της Nvidia και προβλήματα σε τεχνολογία και αερομεταφορές που έχουν προκαλέσει ανησυχία στους Αμερικανούς.