Γαλλία: Γιατί ενημέρωσε Τουρκία και Αίγυπτο για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου χωρίς να ζητήσει άδεια
Η Γαλλία επέλεξε να κινηθεί με βάση την καθιερωμένη διπλωματική πρακτική για την πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων, αποστέλλοντας ενημέρωση τόσο στην Τουρκία όσο και στην Αίγυπτο, χωρίς να ζητήσει την έγκρισή τους για τις εργασίες της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Η κίνηση του Παρισιού αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το έργο Ελλάδας – Κύπρου, καθώς η Άγκυρα επιχείρησε να μετατρέψει την ενημέρωση σε διαδικασία προηγούμενης αδειοδότησης.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Χρήστου Μαζανίτη στο enikos.gr, τις οποίες επικαλούνται διπλωματικοί κύκλοι εκτός Αθηνών, το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών απέστειλε ρηματική διακοίνωση και προς τις δύο παράκτιες χώρες. Η εξέλιξη αυτή ακολούθησε την έκδοση ελληνικής NAVTEX για τις εργασίες που συνδέονται με το έργο, επιβεβαιώνοντας ότι το Παρίσι επέλεξε να κινηθεί στο πλαίσιο της προβλεπόμενης διεθνούς πρακτικής.
Η γαλλική απάντηση στις τουρκικές απαιτήσεις
Η Άγκυρα επιδίωκε να αποκτήσει ρόλο στη διαδικασία των εργασιών, ζητώντας ουσιαστικά να προηγηθεί ενημέρωση με όρους έγκρισης ή αδειοδότησης. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα σημαντικό διπλωματικό προηγούμενο, καθώς θα έδινε την εντύπωση ότι η Τουρκία διαθέτει δικαίωμα συναίνεσης για την υλοποίηση του έργου σε θαλάσσιες περιοχές όπου προβάλλει τις δικές της διεκδικήσεις.
Η γαλλική πλευρά, ωστόσο, δεν φαίνεται να αποδέχθηκε αυτή την προσέγγιση.
Όπως προκύπτει από τις πληροφορίες που δημοσίευσε το enikos.gr, η ρηματική διακοίνωση είχε ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούσε αίτημα για την παροχή άδειας ή τη συναίνεση των δύο κρατών. Πρόκειται για μια διαδικασία που ακολουθείται σε αντίστοιχα έργα υποθαλάσσιων υποδομών, με στόχο τον συντονισμό των εργασιών και την αποφυγή προβλημάτων με υφιστάμενα καλώδια, αγωγούς ή άλλες δραστηριότητες στη θάλασσα.
Με αυτόν τον τρόπο, το Παρίσι επιχείρησε να διατηρήσει ανοικτούς τους διπλωματικούς διαύλους, χωρίς να αναγνωρίσει στην Άγκυρα αρμοδιότητες έγκρισης που δεν απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας.
Γιατί ενημερώθηκαν και η Αίγυπτος και η Τουρκία
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Γαλλία δεν απευθύνθηκε αποκλειστικά στην Τουρκία, αλλά προχώρησε σε αντίστοιχη ενημέρωση και προς την Αίγυπτο.
Η επιλογή αυτή εντάσσεται στη λογική της θεσμικής αντιμετώπισης των παράκτιων κρατών της περιοχής. Αντί να δημιουργηθεί η εντύπωση μιας ειδικής διπλωματικής διαδικασίας αποκλειστικά για την Άγκυρα, το Παρίσι ακολούθησε μια ενιαία πρακτική ενημέρωσης.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει και πρακτική διάσταση. Η πόντιση ενός υποθαλάσσιου καλωδίου απαιτεί τεχνικό συντονισμό, χαρτογράφηση των υφιστάμενων υποδομών και μέριμνα για την ασφαλή διεξαγωγή των εργασιών και τη ναυσιπλοΐα.
Ωστόσο, η ενημέρωση των παράκτιων κρατών δεν ισοδυναμεί με αναγνώριση δικαιώματος παρέμβασης στη χάραξη ή στην υλοποίηση του έργου.
Τι προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο για τα υποθαλάσσια καλώδια
Το βασικό νομικό πλαίσιο είναι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), με κεντρικές διατάξεις τα άρθρα 79 και 58.
Το άρθρο 79 αναγνωρίζει στα κράτη το δικαίωμα τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών στην υφαλοκρηπίδα. Παράλληλα, διαχωρίζει το καθεστώς των καλωδίων από εκείνο των αγωγών.
Ειδικότερα, η παράγραφος 3 προβλέπει ότι η χάραξη της πορείας των αγωγών στην υφαλοκρηπίδα υπόκειται στη συναίνεση του παράκτιου κράτους. Αντίθετα, δεν προβλέπεται αντίστοιχη γενική απαίτηση προηγούμενης συναίνεσης για την τοποθέτηση υποθαλάσσιων καλωδίων.
Το άρθρο 79 προβλέπει επίσης ότι τα παράκτια κράτη μπορούν να λαμβάνουν εύλογα μέτρα για την προστασία των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος, χωρίς όμως να μπορούν να παρεμποδίζουν αδικαιολόγητα την τοποθέτηση ή τη συντήρηση καλωδίων.
Αντίστοιχα, το άρθρο 58 ρυθμίζει τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των άλλων κρατών στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, συμπεριλαμβανομένης της τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων.
Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στην περίπτωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς αποσαφηνίζει ότι η ενημέρωση μιας παράκτιας χώρας δεν συνεπάγεται αυτομάτως και δικαίωμα έγκρισης του έργου από αυτήν.
Ο ρόλος των NAVTEX και ο διεθνής συντονισμός
Σημαντική είναι και η διάσταση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας κατά τη διάρκεια των εργασιών.
Οι σχετικές NAVTEX αποτελούν το μέσο ενημέρωσης των ναυτιλλομένων για δραστηριότητες και κινδύνους σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές. Στην ελληνική περιοχή ευθύνης, οι σχετικές αγγελίες εκδίδονται από τις αρμόδιες ελληνικές υδρογραφικές αρχές.
Σε διεθνές επίπεδο, η Μεσόγειος και η Μαύρη Θάλασσα εντάσσονται στην περιοχή NAVAREA III, για τον συντονισμό των ναυτιλιακών προειδοποιήσεων της οποίας αρμόδια είναι η Ισπανική Υδρογραφική Υπηρεσία (Instituto Hidrográfico de la Marina), με έδρα το Κάντιθ.
Στην προκειμένη περίπτωση, η έκδοση της ελληνικής NAVTEX εντάσσεται στη διαδικασία προετοιμασίας των εργασιών για το Great Sea Interconnector (GSI), την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ.
Πρόκειται για ένα έργο στρατηγικής σημασίας, το οποίο υποστηρίζεται χρηματοδοτικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει βρεθεί στο επίκεντρο των γεωπολιτικών ανταγωνισμών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το επόμενο βήμα για το Great Sea Interconnector
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην έναρξη των εργασιών και στην αναχώρηση του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo, το οποίο αναμένεται να αναλάβει τις σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες.
Η γαλλική διπλωματική κίνηση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο το έργο θα μπορεί να προχωρήσει χωρίς να δημιουργείται προηγούμενο αναγνώρισης τουρκικών απαιτήσεων αδειοδότησης.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον κατά πόσο η διπλωματική αποκλιμάκωση θα αποτυπωθεί και στο πεδίο, επιτρέποντας την απρόσκοπτη εκτέλεση των εργασιών για μια ενεργειακή υποδομή που αφορά άμεσα την Ελλάδα, την Κύπρο και την ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική.
Πηγή αρχικού αποκλειστικού ρεπορτάζ: Χρήστος Μαζανίτης – enikos.gr.