Νέα δεδομένα στον πόλεμο της Ουκρανίας, αλλά και στις ήδη τεταμένες σχέσεις της Ουάσινγκτον με το Κίεβο, δημιουργεί η ξαφνική απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να «παγώσει» σημαντικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, μόλις δύο ημέρες πριν τεθούν σε εφαρμογή.
Η απόφαση του Τραμπ προκάλεσε την έντονη δυσαρέσκεια της Ουκρανίας και ανησύχησε τους Ευρωπαίους συμμάχους. Στον αντίποδα, η Μόσχα δέχτηκε την απόφαση με… πανηγυρισμούς και σκάκι.
Η απόφαση δεν αποτελεί μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά κινήσεων του Αμερικανού προέδρου που δείχνουν ότι επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους οικονομικής συνεργασίας με τον Πούτιν, ακόμη και την ώρα που ο ρωσικός στρατός συνεχίζει τα πλήγματα στην Ουκρανία.
Όπως επισημαίνει το BBC, οι σχέσεις Τραμπ και Ζελένσκι έχουν επιδεινωθεί αισθητά τις τελευταίες ημέρες, με τις διαφωνίες να ξεπερνούν πλέον το διπλωματικό επίπεδο και να αγγίζουν κρίσιμα ζητήματα για την άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια της Ουκρανίας.
Το «πάγωμα» των κυρώσεων
Με εκτελεστικό διάταγμα που εξέδωσε το βράδυ της Παρασκευής, ο Τραμπ ανέστειλε την εφαρμογή πολλών από τα μέτρα που προέβλεπε ο νόμος Γκράχαμ, τον οποίο το αμερικανικό Κογκρέσο είχε εγκρίνει και ο ίδιος είχε υπογράψει μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Ο συγκεκριμένος νόμος είχε στόχο να αυξήσει σημαντικά την οικονομική πίεση προς τη Ρωσία, προβλέποντας, μεταξύ άλλων, δασμούς έως και 100% σε εισαγωγές από τις πέντε μεγαλύτερες χώρες που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, με την Κίνα και την Ινδία να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Περιλάμβανε επίσης κυρώσεις κατά υψηλόβαθμων Ρώσων αξιωματούχων, χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και πλοίων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», τον οποίο χρησιμοποιεί η Μόσχα για να παρακάμπτει τους υφιστάμενους περιορισμούς.
Ο Τραμπ επικαλέστηκε το «εθνικό συμφέρον» των Ηνωμένων Πολιτειών για να δικαιολογήσει την απόφασή του, χωρίς να καταργεί το σύνολο των ήδη ισχυουσών αμερικανικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η κίνηση αυτή, ωστόσο, αποτελεί σοβαρό πλήγμα για την ουκρανική στρατηγική, η οποία στηρίζεται στην οικονομική αποδυνάμωση της Μόσχας ως μέσο πίεσης για τον τερματισμό του πολέμου.
Η αντίδραση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ήταν ιδιαίτερα έντονη. Ο Ουκρανός πρόεδρος εξέφρασε τη λύπη του για την απόφαση της Ουάσινγκτον να παρακάμψει ουσιαστικά τις νέες κυρώσεις, επισημαίνοντας ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν αποτελεσματικό εργαλείο για τον περιορισμό της ρωσικής πολεμικής δραστηριότητας.
Μάλιστα, συνέδεσε ευθέως την αμερικανική απόφαση με τις συνεχιζόμενες επιθέσεις της Ρωσίας στις ενεργειακές υποδομές της χώρας του.
Όπως ανέφερε, κατά τη διάρκεια της νύχτας οι ρωσικές δυνάμεις έπληξαν 15 ενεργειακές εγκαταστάσεις, προκαλώντας διακοπές ηλεκτροδότησης σε αρκετές περιοχές.
«Η Ρωσία επιχειρεί να προκαλέσει ολικό μπλακ άουτ στην Ουκρανία, ακριβώς καθώς πλησιάζει ο χειμώνας», προειδοποίησε, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα επιδιώκει να αφήσει εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση.
Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε τη χαλάρωση της πίεσης προς τη Ρωσία «οικονομική επιβράβευση» για τον Πούτιν, εκτιμώντας ότι αντί να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου, ενδέχεται να ενθαρρύνει τη συνέχιση των ρωσικών επιθέσεων.
Στον αντίποδα, η ρωσική πλευρά υποδέχθηκε με ιδιαίτερη ικανοποίηση την απόφαση του Αμερικανού προέδρου.
Ο Κίριλ Ντμίτριεφ, στενός συνεργάτης του Βλαντίμιρ Πούτιν και βασικός διαπραγματευτής του Κρεμλίνου για οικονομικά ζητήματα, έκανε λόγο για μια «πραγματικά ιστορική στιγμή».
Με ανάρτηση στο X, χρησιμοποίησε τη λέξη «Checkmate» (ρουά ματ), παρουσιάζοντας την εξέλιξη ως σημαντική επιτυχία για τη Μόσχα.
Η νέα απόφαση έρχεται λίγες ημέρες μετά την αμφιλεγόμενη συμφωνία των ΗΠΑ για εισαγωγές ρωσικού ντίζελ, η οποία είχε ήδη προκαλέσει σοβαρή κρίση στις σχέσεις Τραμπ και Ζελένσκι.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν εκτοξευθεί εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν, ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών.
Για τον Ζελένσκι, ωστόσο, η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ ισοδυναμεί με έμμεση χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας της Μόσχας.
Η ένταση κλιμακώθηκε όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι Ρωσία και Ουκρανία είχαν συμφωνήσει σε μια προσωρινή «ενεργειακή εκεχειρία», προκειμένου να διευκολυνθούν οι ρωσικές εξαγωγές.
Ο Ζελένσκι εμφανίστηκε αρχικά αιφνιδιασμένος, δηλώνοντας ότι το Κίεβο θα σταματούσε τις επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις εφόσον η Μόσχα έκανε το ίδιο.
Όμως, μετά από νέες ρωσικές επιθέσεις, η Ουκρανία επανέλαβε τα πλήγματα σε διυλιστήρια της Ρωσίας, προκαλώντας την οργή του Τραμπ, ο οποίος τα χαρακτήρισε «ντροπή».
Ο Ζελένσκι απάντησε ότι υπερασπίζεται αποκλειστικά τα συμφέροντα της χώρας του.
Στην επιδείνωση των σχέσεων προστίθεται και το ζήτημα της αμερικανικής στρατιωτικής υποστήριξης.
Σύμφωνα με το BBC, η Ουκρανία έχει καταγγείλει ότι η Ουάσινγκτον περιόρισε κρίσιμη στρατιωτική βοήθεια, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσαν οι αιφνίδιοι περιορισμοί στην ταχύτητα σύνδεσης του δορυφορικού δικτύου Starlink.
Οι αλλαγές επηρέασαν τη δυνατότητα ουκρανικών drones να διατηρούν σύνδεση κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων, δημιουργώντας προβλήματα τόσο στις επιθέσεις όσο και στην προστασία από ρωσικά πλήγματα.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ έχει αρνηθεί ότι διέκοψε την ανταλλαγή πληροφοριών με το Κίεβο ή ότι παρενέβη σκόπιμα στη λειτουργία του Starlink.
Οι διαδοχικές κινήσεις του Τραμπ εντείνουν τον προβληματισμό των Ευρωπαίων συμμάχων, οι οποίοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις κυρώσεις ως βασικό μέσο πίεσης προς το Κρεμλίνο..