Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προετοιμάζονται αθόρυβα για το ενδεχόμενο μιας μεγάλης υβριδικής επίθεσης που θα προκαλέσει πολλαπλές απώλειες ανθρώπινων ζωών, καθώς οι σχετικές ανησυχίες εντείνονται μετά τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί τους τελευταίους μήνες, σύμφωνα με το Politico.
Πρεσβευτές των 27 κρατών-μελών έχουν πραγματοποιήσει τις τελευταίες εβδομάδες συζητήσεις σε “περιορισμένη μορφή”, χωρίς τηλέφωνα και συνεργάτες, προκειμένου να εξετάσουν πώς θα αντιδράσει η ΕΕ σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Οι συζητήσεις έχουν ενταθεί μετά τον εντοπισμό, τον Αύγουστο, drone με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες και αξιωματούχους που μίλησαν στο Politico υπό καθεστώς ανωνυμίας, οι τελευταίες συζητήσεις επικεντρώνονται σε ένα σενάριο σοβαρότερο από τις έως τώρα μορφές υβριδικών επιθέσεων, με στόχο ή αποτέλεσμα την πρόκληση πολλών θυμάτων.
Στο τραπέζι βρίσκονται η ανάπτυξη ομάδων άμεσης αντιμετώπισης, η αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων για την υποστήριξη του κράτους που θα πληγεί, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο θα επικοινωνήσουν την κρίση οι επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών.
“Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για κάτι σοβαρό”, δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης, σημειώνοντας ότι το περιστατικό στη Λειψία έδειξε πως ένα πολύ σοβαρό συμβάν με πολλαπλά θύματα “δεν είναι εκτός πραγματικότητας”.
Ανησυχία για τις ρωσικές επιχειρήσεις
Η ΕΕ υποστηρίζει ότι μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία η Μόσχα έχει εντείνει εκστρατεία κυβερνοεπιθέσεων, σαμποτάζ και άλλων συγκαλυμμένων επιχειρήσεων στην Ευρώπη.
“Οι δημοκρατίες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν έναν αυξανόμενο αριθμό απειλών”, δήλωσε ο Ευρωπαίος επίτροπος Δικαιοσύνης Μάικλ ΜακΓκραθ, προσθέτοντας ότι η ΕΕ ενισχύει την ικανότητά της να προβλέπει και να εντοπίζει απειλές, να βελτιώνει την έγκαιρη προειδοποίηση και να αντιδρά γρήγορα και συλλογικά.
Στις υβριδικές απειλές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, παρεμβάσεις σε εκλογικές διαδικασίες και παραβιάσεις του εναέριου χώρου.
Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν και από πρόσφατα περιστατικά, μεταξύ των οποίων η υπόθεση της Λειψίας, ύποπτη πυρκαγιά σε εγκατάσταση στην Πολωνία που διαχειρίζεται επικοινωνίες Starlink, καθώς και σχέδιο τοποθέτησης εμπρηστικών μηχανισμών σε κόμβους μεταφορών στην Ευρώπη και τη Βρετανία.
Ο φόβος σύγχυσης με το ΝΑΤΟ
Ωστόσο, οι συζητήσεις στην ΕΕ αναδεικνύουν και διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών σχετικά με τον ρόλο που θα πρέπει να έχει η Ένωση σε ζητήματα ασφάλειας, καθώς και τον κίνδυνο επικάλυψης με τις αρμοδιότητες του ΝΑΤΟ.
“Υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθεί μεγάλη σύγχυση για τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα”, δήλωσε η Οάνα Λουνγκέσκου, διακεκριμένη συνεργάτιδα του RUSI και πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ. Όπως ανέφερε, η σύγχυση ή η επικάλυψη αρμοδιοτήτων μπορεί να επιβραδύνει τη λήψη αποφάσεων σε μια κρίση όπου ο χρόνος είναι κρίσιμος.
Aρκετοί διπλωμάτες εκφράζουν ανησυχίες για την ασφάλεια των επικοινωνιών της ΕΕ και τον κίνδυνο διαρροής ευαίσθητων πληροφοριών. Ορισμένες χώρες της ανατολικής πτέρυγας εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικές ως προς την ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών στα όργανα της ΕΕ, θεωρώντας ότι μπορεί να καταλήξουν στα μέσα ενημέρωσης ή στη Μόσχα.
Το σχέδιο της φον ντερ Λάιεν
Οι συζητήσεις πραγματοποιούνται παράλληλα με την προσπάθεια της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να ενισχύσει τον ρόλο της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας.
Στην τελευταία ομιλία της για την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Στρασβούργο, η φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη δημιουργία ενός “πρωτοκόλλου έκτακτης ανάγκης για την ασφάλεια”, προκειμένου τα κράτη-μέλη να συντονίζουν την αντίδρασή τους σε αντίστοιχες κρίσεις.
Το πρωτόκολλο, μαζί με την πρόταση για τη δημιουργία “Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας”, αναμένεται να περιλαμβάνεται στη νέα “Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας”, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί στις αρχές Νοεμβρίου.
Ορισμένοι διπλωμάτες, ωστόσο, αντιδρούν στην προσθήκη νέων μηχανισμών, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν ήδη εργαλεία για την αντιμετώπιση κρίσεων, όπως ο Ολοκληρωμένος Πολιτικός Μηχανισμός Αντιμετώπισης Κρίσεων (IPCR), ο οποίος χρησιμοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, κατά την πανδημία.
Ο μηχανισμός IPCR επιτρέπει στην εκάστοτε προεδρεύουσα χώρα της ΕΕ, κατόπιν αιτήματος του κράτους που πλήττεται από μια κρίση, να συγκαλέσει έκτακτες συνεδριάσεις με τη συμμετοχή ειδικών από το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ και άλλους διεθνείς οργανισμούς.
Σε περίπτωση μεγάλης υβριδικής επίθεσης, την τελική απόφαση για την αντίδραση εξακολουθεί να την έχει το κράτος που πλήττεται. Η Γαλλία είχε ενεργοποιήσει το άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ, που προβλέπει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015. Πρόκειται για τη μοναδική μέχρι σήμερα ενεργοποίησή του.
Η Λουνγκέσκου υποστηρίζει ότι για να αποφευχθεί σύγχυση σε περίπτωση επίθεσης με μαζικές απώλειες θα πρέπει να υπάρξει σαφής καταμερισμός ρόλων: το ΝΑΤΟ να επικεντρώνεται στην ανταλλαγή πληροφοριών και τη στρατιωτική αποτροπή και η ΕΕ στην πολιτική και πολιτική προστασία.
“Ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται ειλικρινά αν οι αποφάσεις λαμβάνονται στο Coreper 2 ή στο NAC”, ανέφερε, παραπέμποντας στα όργανα λήψης αποφάσεων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ αντίστοιχα. “Δεν είναι αυτός ο τρόπος που σκέφτεται η Μόσχα”.