Στις παρυφές του Τσενάι, περισσότερα από 150 λευκά λεωφορεία μεταφέρουν καθημερινά εργαζομένους σε ένα συγκρότημα της Foxconn. Περίπου 40.000 εργαζόμενοι δουλεύουν σε βάρδιες. Στα 30 χιλιόμετρα μακριά βρίσκεται άλλη μονάδα, που λειτουργούσε από την Pegatron και πλέον ελέγχεται από τον όμιλο Tata, με περίπου 10.000 εργαζομένους, στην πλειονότητά τους γυναίκες.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη μεταμόρφωση της Ινδίας σε εναλλακτικό κόμβο παραγωγής για την Apple και τη σταδιακή μετατόπιση της εφοδιαστικής αλυσίδας ηλεκτρονικών μακριά από την Κίνα. Πριν από λίγα χρόνια, τα μεγαλύτερα εργοστάσια iPhone βρίσκονταν αποκλειστικά σε κινεζικό έδαφος.
Η προσπάθεια της Ινδίας να ενισχύσει την παραγωγή ηλεκτρονικών επιταχύνθηκε το 2019, όταν στελέχη της κυβέρνησης του Ναρέντρα Μόντι συναντήθηκαν με εκπροσώπους τεχνολογικών εταιρειών, μεταξύ των οποίων και η Apple. Η εταιρεία ανησυχούσε όλο και περισσότερο για την εξάρτησή της από την Κίνα, λόγω τόσο των πολιτικών κινδύνων όσο και της κλιμακούμενης εμπορικής αντιπαράθεσης Ουάσινγκτον και Πεκίνου.
Η Ινδία, ωστόσο, ξεκινούσε από μειονεκτική θέση. Μελέτη της India Cellular & Electronics Association έδειχνε ότι ένα τηλέφωνο με κόστος παραγωγής 100 δολαρίων στην Ινδία μπορούσε να κατασκευαστεί στην Κίνα με μόλις 81 έως 83 δολάρια, χάρη στην πυκνή εφοδιαστική αλυσίδα και την τεράστια κλίμακα παραγωγής. Στο Βιετνάμ το αντίστοιχο κόστος υπολογιζόταν στα 87 έως 89 δολάρια.
Παρά το κόστος, η κυβέρνηση Μόντι είδε την ευκαιρία. Λίγους μήνες μετά τη συνάντηση του 2019, ενέκρινε 410 δισ. ρουπίες, περίπου 4,3 δισ. δολάρια, σε κρατικές επιδοτήσεις για την παραγωγή κινητών τηλεφώνων σε ορίζοντα πενταετίας. Το πρόγραμμα τέθηκε σε εφαρμογή λίγο πριν από την πανδημία της Covid-19, όταν οι αδυναμίες της κινεζικής παραγωγικής βάσης έγιναν ακόμη πιο εμφανείς.
Η Apple είχε ξεκινήσει μικρής κλίμακας παραγωγή στην Ινδία αρκετά νωρίτερα. Το 2017, η ταϊβανέζικη Wistron εγκατέστησε στο Μπανγκαλόρ γραμμές συναρμολόγησης, χρησιμοποιώντας παλαιό εξοπλισμό από εργοστάσιό της στην Κίνα, για την παραγωγή του iPhone SE. Το πείραμα αποδείχθηκε αρκετά επιτυχημένο ώστε η εταιρεία να μετακινηθεί γρήγορα σε μεγαλύτερες εγκαταστάσεις.
Το 2019, η Foxconn άρχισε να συναρμολογεί iPhone XR κοντά στο Τσενάι. Αρχικά η παραγωγή παρέμενε περιορισμένη, καθώς οι εισαγωγικοί δασμοί στα εξαρτήματα και η έλλειψη οικονομιών κλίμακας διατηρούσαν το κόστος υψηλό. Η κυβέρνηση δημιούργησε στη συνέχεια ένα σύστημα κινήτρων συνδεδεμένων με την παραγωγή, επιβραβεύοντας τις επιχειρήσεις που πετύχαιναν συγκεκριμένους στόχους επενδύσεων και παραγωγικού δυναμικού.
Σταδιακά, όμως, οι επενδύσεις σε δρόμους, αεροδρόμια και εργοστάσια, μαζί με τις επιδοτήσεις, άρχισαν να μειώνουν το χάσμα.
Μετατόπιση
Αρχικά, Apple και συνεργάτες επιχείρησαν να αξιοποιήσουν στην Ινδία το δίκτυο Κινέζων προμηθευτών που τροφοδοτούσε τα εργοστάσια στην Κίνα. Οι εντάσεις, όμως, μεταξύ Νέου Δελχί και Πεκίνου, ιδιαίτερα μετά τις στρατιωτικές συγκρούσεις στα Ιμαλάια το 2020, περιόρισαν αυτή την επιλογή. Η Apple στράφηκε έτσι στην ανάπτυξη τοπικού δικτύου προμηθευτών, όπως είχε κάνει στο παρελθόν στην Κίνα.
Νέες μονάδες κατασκευάστηκαν από την Tata στο Χοσούρ και από τη Foxconn κοντά στο αεροδρόμιο του Μπανγκαλόρ. Περισσότερες από 40 εταιρείες παράγουν πλέον στην Ινδία εξαρτήματα για συσκευές της Apple. Μεταξύ αυτών βρίσκονται εταιρείες που κατασκευάζουν μπαταρίες, φορτιστές και μεταλλικά περιβλήματα, ενώ ινδικές επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να κατασκευάζουν ακόμη και τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή εξαρτημάτων των iPhone.
Η παραγωγή ενισχύθηκε σημαντικά. Στους 12 μήνες έως τον Μάρτιο, η Ινδία κατασκεύασε περίπου 55 εκατ. iPhone, ενώ για πρώτη φορά και τα τέσσερα μοντέλα μιας νέας γενιάς, του iPhone 17, παράγονταν στη χώρα κατά την αρχική περίοδο κυκλοφορίας τους. Στα περίχωρα του Μπανγκαλόρ βρίσκεται πλέον το δεύτερο μεγαλύτερο εργοστάσιο iPhone στον κόσμο ως προς την έκταση, με σχεδόν 30.000 εργαζομένους.
Η μετατόπιση δεν γίνεται χωρίς αντιδράσεις. Το 2025, η Foxconn ζήτησε από εκατοντάδες Κινέζους μηχανικούς και τεχνικούς που εργάζονταν σε εργοστάσια iPhone και εξαρτημάτων στην Ινδία να επιστρέψουν στην Κίνα.
Το Πεκίνο, παράλληλα, έχει περιορίσει τη μεταφορά τεχνολογίας και την εξαγωγή εξειδικευμένου εξοπλισμού, γεγονός που μπορεί να επιβραδύνει τη διαφοροποίηση της παραγωγής, να αυξήσει το κόστος και να μειώσει την αποδοτικότητα. Η Κίνα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα σε υποδομές, τεχνογνωσία και κλίμακα.
Η ανάγκη διαφοροποίησης ενισχύθηκε και από τους αμερικανικούς δασμούς στα κινεζικά προϊόντα. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ είχε αυξήσει προσωρινά τους δασμούς στις κινεζικές εισαγωγές έως και στο 145%, ενώ το σημερινό ποσοστό ανέρχεται στο 12,5%. Η Apple έχει δηλώσει ότι έχει καταβάλει 3,3 δισ. δολάρια σε δασμούς.
Η Ινδία παρήγαγε iPhone αξίας πάνω από 25 δισ. δολάρια στο οικονομικό έτος που ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο, με σχεδόν το 80% να εξάγεται, κυρίως στις ΗΠΑ. Χωρίς την παραγωγή στην Ινδία, η Apple πιθανότατα θα έπρεπε να αυξήσει τις τιμές των συσκευών που κατασκευάζονται στην Κίνα και αποστέλλονται στην αμερικανική αγορά.
Παρά την πρόοδο, η Ινδία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα υποδομών και υψηλότερο κόστος λόγω της φορολογικής της πολιτικής και της ανάγκης εισαγωγής πολλών εξαρτημάτων. Τον Ιούλιο ανακοίνωσε νέο πρόγραμμα κρατικής ενίσχυσης ύψους 625 δισ. ρουπιών, με στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη της βάσης προμηθευτών.
Εκτίναξη
Η παραγωγή iPhone έχει ήδη καταστήσει τα ηλεκτρονικά την τρίτη μεγαλύτερη κατηγορία εξαγωγών της Ινδίας, πίσω από τα προϊόντα μηχανικής και τα πετρελαϊκά προϊόντα. Πέντε εργοστάσια iPhone απασχολούν πλέον περισσότερους από 200.000 εργαζομένους, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες ακόμη θέσεις εργασίας συνδέονται έμμεσα με τον κλάδο.
Η Apple ενισχύει εξάλλου την παρουσία της στην ινδική αγορά. Οι ετήσιες πωλήσεις της στη χώρα ξεπέρασαν τα 10 δισ. δολάρια στο οικονομικό έτος έως τον Μάρτιο του 2026, αυξημένες κατά 25% σε σχέση με δύο χρόνια νωρίτερα. Περίπου το 10% των smartphones που πωλούνται πλέον στην Ινδία είναι iPhone.
Απόδοση – Επιμέλεια: Γιώργος Δ. Παυλόπουλος