Φέτα: Στα 16 ευρώ το κιλό η τιμή – Όταν το ελληνικό success story γίνεται είδος πολυτελείας
Η φέτα βρίσκεται μπροστά σε ένα παράδοξο που αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο τη νέα πραγματικότητα στην αγορά τροφίμων.
Το εθνικό προϊόν που έχει εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα ελληνικά εξαγωγικά brands κινδυνεύει να γίνει όλο και πιο ακριβό για τον ίδιο τον Έλληνα καταναλωτή.
Η τιμή της φέτας, που σήμερα κινείται περίπου στα 12-13 ευρώ το κιλό, βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες ανοδικές πιέσεις και δεν αποκλείεται να φτάσει ακόμη και τα 15-16 ευρώ το κιλό.
Δεν πρόκειται απλώς για μία ακόμη ανατίμηση σε ένα τρόφιμο. Το ζήτημα είναι βαθύτερο: η ελληνική αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη ταυτόχρονα με τη μείωση της διαθέσιμης πρώτης ύλης και με τη σταθερά υψηλή ζήτηση από τις αγορές του εξωτερικού.
Το πρόβειο γάλα γίνεται το μεγάλο πρόβλημα
Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται το πρόβειο γάλα.
Η παραγωγή του μειώνεται, ενώ το κόστος παραγωγής παραμένει υψηλό. Η συρρίκνωση της κτηνοτροφικής βάσης περιορίζει τις ποσότητες γάλακτος που μπορούν να διοχετευθούν στη γαλακτοκομική βιομηχανία.
Για τη φέτα, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για προϊόν ΠΟΠ με συγκεκριμένες προδιαγραφές παραγωγής και πρώτη ύλη που δεν μπορεί να αντικατασταθεί απεριόριστα.
Όταν η διαθέσιμη ποσότητα μειώνεται και η ζήτηση παραμένει υψηλή, η πίεση μεταφέρεται αναπόφευκτα στην τιμή.
Και στην περίπτωση της φέτας υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας: η διεθνής αγορά.
Η φέτα δεν είναι πλέον μόνο ελληνική υπόθεση
Η φέτα έχει πάψει εδώ και χρόνια να αποτελεί προϊόν που καταναλώνεται κυρίως στην Ελλάδα.
Έχει αποκτήσει ισχυρή παρουσία στις διεθνείς αγορές και αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ελληνικά προϊόντα διατροφής.
Η αυξημένη ζήτηση από το εξωτερικό δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις και τους παραγωγούς. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνει τον ανταγωνισμό για την ίδια περιορισμένη πρώτη ύλη.
Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο.
Όσο περισσότερο επιτυγχάνει η φέτα στις διεθνείς αγορές, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση στην εγχώρια αγορά όταν η παραγωγή γάλακτος δεν επαρκεί για να καλύψει ταυτόχρονα την αυξημένη ζήτηση.
Ο ξένος καταναλωτής, άλλωστε, μπορεί να είναι περισσότερο διατεθειμένος να απορροφήσει μία αύξηση στην τιμή ενός προϊόντος που θεωρεί premium ή αυθεντικό ελληνικό προϊόν.
Για την ελληνική οικογένεια, όμως, η ίδια αύξηση καταγράφεται διαφορετικά στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Από καθημερινό τρόφιμο σε προϊόν πολυτελείας
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση της υπόθεσης.
Η φέτα αποτελεί βασικό συστατικό της ελληνικής διατροφής. Δεν είναι ένα προϊόν που αγοράζεται μόνο περιστασιακά ή ως είδος delicatessen.
Βρίσκεται στο καθημερινό τραπέζι, στη χωριάτικη σαλάτα, στα μαγειρευτά, στις πίτες και σε δεκάδες άλλες παραδοσιακές συνταγές.
Μία τιμή της τάξης των 15-16 ευρώ το κιλό, επομένως, δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη αύξηση στην κατηγορία των τυροκομικών.
Σημαίνει ότι ένα προϊόν που για δεκαετίες θεωρούνταν βασικό και σχετικά προσιτό μέρος της ελληνικής διατροφής αρχίζει να αποκτά χαρακτηριστικά premium προϊόντος.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει και μία διαφορετική πλευρά του πληθωρισμού στα τρόφιμα.
Δεν αυξάνονται όλες οι τιμές επειδή αυξάνεται το κόστος ενέργειας ή επειδή οι επιχειρήσεις μετακυλίουν υψηλότερα λειτουργικά έξοδα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αύξηση προκύπτει από έναν συνδυασμό μειωμένης προσφοράς, περιορισμένης παραγωγικής βάσης και αυξημένης ζήτησης.
Το ελληνικό success story με δύο όψεις
Η διεθνής επιτυχία της φέτας είναι αναμφισβήτητα θετική εξέλιξη για την ελληνική παραγωγή.
Οι εξαγωγές δημιουργούν έσοδα, ενισχύουν τις επιχειρήσεις και ανοίγουν αγορές για ένα προϊόν που αποτελεί κομμάτι της ελληνικής διατροφικής ταυτότητας.
Όμως, όταν η παραγωγή της πρώτης ύλης δεν ακολουθεί την ίδια πορεία, η επιτυχία αυτή μπορεί να δημιουργεί πιέσεις στο εσωτερικό.
Είναι η άλλη όψη του εξαγωγικού success story.
Η Ελλάδα θέλει να πουλά περισσότερη φέτα στο εξωτερικό, αλλά ταυτόχρονα χρειάζεται να διασφαλίσει ότι θα υπάρχει αρκετό πρόβειο και γίδινο γάλα για να στηριχθεί αυτή η ανάπτυξη χωρίς να εκτοξεύεται το κόστος για την εγχώρια αγορά.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι η παραγωγή
Η συζήτηση για την τιμή της φέτας, επομένως, δεν μπορεί να περιοριστεί στο ράφι του σούπερ μάρκετ.
Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται αρκετά νωρίτερα στην αλυσίδα παραγωγής.
Αν μειώνεται διαρκώς ο αριθμός των παραγωγών, αν συρρικνώνεται το ζωικό κεφάλαιο και αν η παραγωγή γάλακτος δεν επαρκεί για να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση, η πίεση στην τιμή θα παραμένει.
Και τότε οι λύσεις που περιορίζονται στο τελευταίο στάδιο της αλυσίδας δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την αιτία του προβλήματος.
Η φέτα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο στενά συνδέονται πλέον η αγροτική παραγωγή, η κτηνοτροφία, οι εξαγωγές και το κόστος ζωής.
Η «ακριβή» φέτα ως προειδοποίηση
Η πορεία της φέτας αποτελεί τελικά κάτι περισσότερο από μία ακόμη ιστορία ανατιμήσεων.
Είναι μία προειδοποίηση για το τι μπορεί να συμβεί όταν ένα προϊόν αποκτά παγκόσμια ζήτηση, αλλά η παραγωγική του βάση παραμένει περιορισμένη.
Η Ελλάδα έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα ισχυρό διεθνές brand γύρω από τη φέτα.
Το επόμενο στοίχημα είναι να μπορέσει να αυξήσει την παραγωγική βάση που το στηρίζει.
Γιατί διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος το ελληνικό success story να αποκτήσει μία παράδοξη κατάληξη: η φέτα να γίνεται ολοένα πιο δημοφιλής στον κόσμο και ολοένα πιο ακριβή στο ελληνικό τραπέζι.