Οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης προετοιμάζονται για έναν από τους μεγαλύτερους ανασχηματισμούς στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά την 28χρονη ιστορία της, με επίκεντρο την αντικατάσταση της Κριστίν Λαγκάρντ. Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα και μίλησαν στους Financial Times, στόχος είναι να επιτευχθεί έως το τέλος Δεκεμβρίου μια συνολική συμφωνία – ένα «μεγάλο πακέτο» όπως ανέφεραν – για τις τρεις κορυφαίες θέσεις της ΕΚΤ.
Η αλλαγή ηγεσίας θεωρείται αναγκαία, καθώς η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, αναμένεται να ανακοινώσει αργότερα μέσα στη χρονιά ότι θα αποχωρήσει έως τις αρχές του 2027, πριν από τις επόμενες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία. Στόχος είναι η αντικατάσταση της Λαγκάρντ πριν ολοκληρωθούν οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, όπου φαβορί είναι η ακροδεξιά της Μαρίν Λεπέν και σε περίπτωση νίκης θα έχει σημαντικό ρόλο στην επιλογή του νέου επικεφαλής της ΕΚΤ.
Παράλληλα, οι οκταετείς θητείες του επικεφαλής οικονομολόγου Φίλιπ Λέιν και του μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής Ίζαμπελ Σνάμπελ, δύο κομβικών θέσεων στην ΕΚΤ, ολοκληρώνονται επίσης το επόμενο έτος.
«Στόχος είναι να έχει συμφωνηθεί ένα μεγάλο πακέτο έως το τέλος της χρονιάς», ανέφερε στους Financial Times Ευρωπαίος διπλωμάτης που έχει ενημερωθεί για τις συνομιλίες. «Πραγματοποιούνται στρατηγικές διαβουλεύσεις, αυτό είναι αλήθεια», δήλωσε άλλος διπλωμάτης με γνώση των διαπραγματεύσεων. «Όλοι αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν πολλές σημαντικές οικονομικές θέσεις για τις οποίες πρέπει να ληφθούν αποφάσεις».
Η ενεργειακή κρίση και ο πληθωρισμός
Ο επικείμενος ανασχηματισμός έρχεται σε μια περίοδο έντονης μεταβλητότητας στις παγκόσμιες αγορές ομολόγων. Ο πόλεμος που κήρυξαν οι ΗΠΑ κατά του Ιράν οδεύει προς την συμπλήρωση του έβδομου μήνα και πλέον οι επιπτώσεις του έχουν αρχίσει και φαίνονται και στο κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, το οποίο αυξάνεται διαρκώς, εντείνοντας τις ανησυχίες για τις δημοσιονομικές πιέσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ΕΚΤ έχει αυξήσει δύο φορές φέτος το βασικό της επιτόκιο, καθώς προετοιμάζεται για πληθωρισμό «μεγαλύτερης διάρκειας», ο οποίος εκτιμάται ότι θα επιμείνει για μεγάλο μέρος του 2027. Την ίδια στιγμή, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ αναμένεται να εξετάσει αυτή την εβδομάδα τη δική της αντίδραση στις εξελίξεις.
Στους υπολογισμούς των Ευρωπαίων ηγετών βαραίνουν και οι προεδρικές εκλογές του Απριλίου στη Γαλλία, με την επικεφαλής της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν να εμφανίζεται ως το φαβορί για να διαδεχθεί τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
«Η απόφαση για τον πρόεδρο της ΕΚΤ αποτελεί μέρος μιας συνολικότερης κατανομής χαρτοφυλακίων», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος που συμμετέχει στις διεργασίες. Όπως πρόσθεσε, πρόκειται για «τη σημαντικότερη απόφαση στελέχωσης» στην Ευρώπη έως το 2029, όταν λήγει η θητεία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η νέα ηγεσία της ΕΚΤ θα πρέπει να αποτελείται από «ισχυρά πρόσωπα με διαφορετικά προφίλ», ικανά να «δράσουν αποτελεσματικά τα επόμενα χρόνια».
Οι δύο βασικοί υποψήφιοι για τη διαδοχή της Λαγκάρντ
Όπως αναφέρεται στους FT, ένας συνδυασμός άγραφων κανόνων, εθνικών φιλοδοξιών και κρυφών αλληλεξαρτήσεων καθιστά απολύτως ανοιχτή την κούρσα μεταξύ των δύο βασικών διεκδικητών της διαδοχής της Λαγκάρντ: του Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, ο οποίος ηγείται της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, και του πρώην προέδρου της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, Κλάας Κνοτ.
Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, ο οποίος έχει επίσης εκφράσει παρασκηνιακά ενδιαφέρον για τη θέση, θεωρείται απίθανο να επιλεγεί. Θα ήταν πρωτοφανές δύο Γερμανοί να ηγούνται ταυτόχρονα δύο από τους σημαντικότερους θεσμούς της ΕΕ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αρκετά πρόσωπα με γνώση του θέματος ανέφεραν επίσης στους FT ότι η υποστήριξη προς τον Νάγκελ στο Βερολίνο είναι χλιαρή.
Μάχη Γερμανίας – Γαλλίας για τον επικεφαλής οικονομολόγο της ΕΚΤ
Η γερμανική κυβέρνηση εξετάζει αυτή την περίοδο υποψηφίους για τη θέση του επόμενου επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, η οποία θεωρείται η δεύτερη σημαντικότερη μετά την προεδρία. Ένας πρόεδρος της ΕΚΤ από άλλη χώρα, ο οποίος θα «εξισορροπείται από έναν ισχυρό Γερμανό επικεφαλής οικονομολόγο, θεωρείται στο Βερολίνο ένα πιθανό σχέδιο», δήλωσε πρόσωπο με άμεση γνώση των συζητήσεων.
Μεταξύ των ονομάτων που εξετάζονται στη γερμανική πρωτεύουσα για τη θέση βρίσκονται ο οικονομολόγος του Πρίνστον Μάρκους Μπρούνερμαϊερ, η καθηγήτρια του Στάνφορντ Μόνικα Πιατσέζι και ο πρώην ανώτερος οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Τομπίας Άντριαν, σύμφωνα με τρία πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις διεργασίες.
Μια γερμανική διεκδίκηση της συγκεκριμένης θέσης θα έφερνε τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης σε σύγκρουση με τη Γαλλία, η οποία επίσης ενδιαφέρεται για το κρίσιμο αξίωμα. Το Παρίσι εξετάζει δύο υποψηφιότητες: την αντιπρόεδρο της Τράπεζας της Γαλλίας, Ανιές Μπενασί-Κερέ, και την πρώην επικεφαλής οικονομολόγο του ΟΟΣΑ, Λοράνς Μπουν, η οποία σήμερα είναι επικεφαλής εταιρικής και επενδυτικής τραπεζικής της Santander στη Γαλλία.
Ωστόσο, ο συνδυασμός ενός Γάλλου επικεφαλής οικονομολόγου με έναν Ισπανό πρόεδρο της ΕΚΤ θα ήταν «δύσκολο να γίνει αποδεκτός» από το Βερολίνο, σύμφωνα με τρία πρόσωπα που γνωρίζουν τον τρόπο σκέψης της γερμανικής κυβέρνησης. Αντίστοιχα, το Παρίσι πιθανότατα θα εμπόδιζε τον συνδυασμό ενός Ολλανδού προέδρου με έναν Γερμανό επικεφαλής οικονομολόγο.
Το ενδεχόμενο μιας υποψηφιότητας – έκπληξης
Αρκετοί παρατηρητές προειδοποιούν ότι την τελευταία στιγμή θα μπορούσε να εμφανιστεί ένας τρίτος, απρόσμενος υποψήφιος. Κάτι αντίστοιχο συνέβη το 2019, όταν ο Μακρόν πρότεινε αιφνιδιαστικά τη Λαγκάρντ ως βασική διεκδικήτρια της προεδρίας της ΕΚΤ.
Ο Ντέιβιντ Μαρς, πρόεδρος του think tank OMFIF, ανέφερε πρόσφατα σε ανάρτησή του ότι ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, θα μπορούσε να αποτελέσει έναν υποψήφιο-έκπληξη για την προεδρία της ΕΚΤ.