Κινήσεις με στόχο την αποτροπή τουρκικής επιθετικότητας στη θάλασσα πραγματοποιεί το ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό, αντιδρώντας στις κινήσεις του αντίστοιχου Ναυτικού της Τουρκίας προς νέες περιοχές ισραηλινού ενδιαφέροντος, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Jerusalem Post.
Στην ουσία, όπως λέει η εφημερίδα, το μήνυμα που θέλει να στείλει το ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό προς την Τουρκία είναι σαφές: εάν η Άγκυρα θεωρεί ότι μπορεί να κινεί ελεύθερα τον στόλο της, θα πρέπει να το ξανασκεφτεί.
Σύμφωνα με πληροφορίες της JPost, οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή για οποιαδήποτε τουρκική κίνηση, είτε στη θάλασσα είτε στην ξηρά ή στον αέρα. Η επιτήρηση περιλαμβάνει περιοχές κοντά στην Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και, στο χειρότερο σενάριο, τη Συρία ή τη Γάζα.
Οι IDF αναγνωρίζουν ότι το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό αποτελεί ισχυρή δύναμη και δεν μπορεί να αγνοηθεί. Ωστόσο, η μεγαλύτερη εστία κινδύνου σε σχέση με την Τουρκία εντοπίζεται στη Συρία, ιδιαίτερα μετά την ισραηλινή επίθεση σε συριακή αεροπορική βάση, η οποία, όπως παραδέχτηκαν και κυβερνητικοί παράγοντες, είχε στόχο να αποτρέψει την Τουρκία από την εγκατάσταση νέου ραντάρ ή άλλων συστημάτων που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ελευθερία δράσης του Ισραήλ.
Το Ισραήλ έχει επίσης αντιταχθεί σθεναρά στη συμμετοχή της Τουρκίας στη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF), την ειρηνευτική δύναμη για τη Λωρίδα της Γάζας.
Σύμφωνα με την Jerusalem Post, οι IDF θεωρούν ότι η Τουρκία έχει βαθιά δέσμευση απέναντι στο συριακό καθεστώς, την οποία αποδίδουν και σε θρησκευτικά κίνητρα. Αντίθετα, εκτιμούν ότι η τουρκική εμπλοκή στη Γάζα έχει γενικότερο χαρακτήρα και συνδέεται περισσότερο με την επιδίωξη περιφερειακής επιρροής παρά με τη θρησκεία.
Ισραήλ και Αίγυπτος απέναντι στις τουρκικές ναυτικές φιλοδοξίες
Στις 26 Ιουλίου, η Jerusalem Post είχε αναφέρει ότι, παρά την επαναπροσέγγιση Τουρκίας και Αιγύπτου σε ορισμένους τομείς, υψηλόβαθμες πηγές του ισραηλινού αμυντικού μηχανισμού διακρίνουν περιθώρια συνεργασίας μεταξύ Ισραήλ και Καΐρου, προκειμένου να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στις ναυτικές επιδιώξεις της Άγκυρας.
Καθώς τόσο το Ισραήλ όσο και η Αίγυπτος παρακολουθούσαν το Ιράν να ενισχύει τον έλεγχό του στα Στενά του Ορμούζ, οι δύο χώρες ενδέχεται, σύμφωνα με αυτή την εκτίμηση, να καταλήξουν ότι έχουν κοινό συμφέρον να αποτρέψουν την ανάδειξη της Τουρκίας σε μια ανερχόμενη περιφερειακή δύναμη που θα μπορούσε να δημιουργήσει αντίστοιχη απειλή.
Μέχρι σήμερα, οι ναυτικές δυνάμεις Ισραήλ και Αιγύπτου έχουν συνεργαστεί στο πλαίσιο διεθνών ασκήσεων, χωρίς ωστόσο καμία από τις δύο χώρες να έχει βρεθεί αντιμέτωπη με κάποια σοβαρή πρόκληση στη Μεσόγειο.
Αυτή, ωστόσο, είναι μόνο μία από τις εκδοχές για τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή. Υπάρχουν τουλάχιστον δύο ακόμη.
Η προσέγγιση Αιγύπτου – Τουρκίας
Παρά την αισιόδοξη για το Ισραήλ ανάγνωση, ο Αιγύπτιος υπουργός Άμυνας Ασράφ Σάλεμ Ζάχερ ταξίδεψε στην Άγκυρα στις 13 Ιουλίου. Σύμφωνα με πιο απαισιόδοξους παρατηρητές, η κίνηση αυτή σηματοδότησε μια βαθιά διαρθρωτική αλλαγή στη γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου. Με βάση αυτή την ανάγνωση, η Αίγυπτος και η Τουρκία έρχονται ολοένα πιο κοντά, ενδεχομένως ακόμη και σε βάρος των ισραηλινών συμφερόντων.
Υπάρχει, όμως, και μια τρίτη προσέγγιση, η οποία βασίζεται στο γεγονός ότι μέχρι πρόσφατα Τουρκία και Αίγυπτος δεν επιθυμούσαν ουσιαστικά καμία σχέση μεταξύ τους.
Η πραγματικότητα αυτή, που ίσχυε μέχρι και πέρυσι, είχε βαθιές ιστορικές και πολιτικές ρίζες. Για περισσότερο από μία δεκαετία, οι ιδεολογικές διαφορές μεταξύ του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Αιγύπτιου προέδρου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι αποτελούσαν σταθερό χαρακτηριστικό του περιφερειακού σκηνικού και φαινόταν να μην υπάρχει δρόμος προς τη συμφιλίωση.
Ο Σίσι κατηγορούσε τον Ερντογάν ότι υποστήριζε τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, η οποία βρέθηκε στην εξουσία στην Αίγυπτο την περίοδο 2012-2013, ενώ ο Ερντογάν – με τη σειρά του – κατηγορούσε τον Σίσι για την ανατροπή της από την εξουσία.
Τους τελευταίους μήνες, ωστόσο, Τουρκία και Αίγυπτος φαίνεται να αποκομίζουν νέα οφέλη από την προσέγγισή τους. Ο Σίσι εξασφαλίζει πρόσβαση σε προηγμένη στρατιωτική τεχνολογία από την Τουρκία χωρίς δυτικές παρεμβάσεις, ενώ ο Ερντογάν αποκτά έναν εταίρο που μπορεί να προσδώσει μεγαλύτερη νομιμοποίηση στις θαλάσσιες φιλοδοξίες του.
Η στρατιωτική συνεργασία Άγκυρας – Καΐρου
Παράλληλα, η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας έχει εξελιχθεί γρήγορα πέρα από το επίπεδο της τυπικής διπλωματίας, αποκτώντας, σύμφωνα με το δημοσίευμα, βαθύτερα και πιο δομικά χαρακτηριστικά.
Οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις των τελευταίων μηνών έδειξαν ένα επίπεδο επιχειρησιακού συντονισμού που ορισμένοι παρατηρητές χαρακτηρίζουν ανησυχητικό.
Στην αεροπορική άσκηση Anatolian Eagle της Τουρκίας συμμετείχαν Αιγύπτιοι πιλότοι, οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν μαζί με τουρκικές δυνάμεις σε προσομοιωμένα περιβάλλοντα υψηλής απειλής. Ακολούθησε η αιγυπτιακή άσκηση ειδικών δυνάμεων Golden Eagle, η οποία επικεντρώθηκε στη διαλειτουργικότητα των συστημάτων διοίκησης σε πολλαπλά μέτωπα.
Σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές, που επικαλείται η JPost, δεν πρόκειται απλώς για συνηθισμένες διμερείς στρατιωτικές ασκήσεις, αλλά για μια διαδικασία σύγκλισης των στρατιωτικών δογμάτων δύο από τις ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις της περιοχής.
Οι ανησυχίες του Καΐρου μπορεί να εξυπηρετούν τα ισραηλινά συμφέροντα
Υψηλόβαθμες πηγές του ισραηλινού Πολεμικού Ναυτικού εκτιμούν ότι, παρά την αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας, οι ανησυχίες του Καΐρου για το ενδεχόμενο η Άγκυρα να αποκτήσει στρατηγικό πλεονέκτημα στη θάλασσα λειτουργούν προς όφελος των ισραηλινών συμφερόντων.
Ο Σίσι εξακολουθεί να έχει σοβαρές επιφυλάξεις για ζητήματα που αφορούν τη Λιβύη, καθώς και άλλες περιοχές στις οποίες τα συμφέροντα του Ερντογάν ενδέχεται να αποκλίνουν σημαντικά από εκείνα της Αιγύπτου.
Σύμφωνα με την Jerusalem Post, σε αυτά τα μέτωπα η Αίγυπτος θα μπορούσε να συνεργαστεί όχι μόνο με το Ισραήλ, αλλά επίσης με την Ελλάδα και την Κύπρο, προκειμένου να λειτουργήσουν ως αντίβαρο απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα.
Η στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας – Ισραήλ
Στα τέλη Ιουνίου, ο αρχηγός του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, αντιναύαρχος Δημήτριος-Ελευθέριος Κατάρας, επισκέφθηκε το Ισραήλ, όπου συναντήθηκε με τον αρχηγό του ισραηλινού Πολεμικού Ναυτικού, αντιναύαρχο Εγιάλ Χαρέλ.
Στις επαφές συμμετείχε και η Shayetet 13, η επίλεκτη μονάδα ειδικών επιχειρήσεων του ισραηλινού Πολεμικού Ναυτικού, ενώ οι δύο πλευρές ενίσχυσαν περαιτέρω τους μηχανισμούς συνεργασίας μεταξύ των ναυτικών δυνάμεών τους.