Το κοκτέιλ που ευνόησε την αύξηση των κρουσμάτων το φετινό καλοκαίρι και τα κενά στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Μιλά στην «Κ» ο γεωπόνος-εντομολόγος Αντώνιος Μιχαηλάκης
Το πιο δύσκολο καλοκαίρι από το 2018 είναι το φετινό για την Ελλάδα όσον αφορά τον ιό του Δυτικού Νείλου. Από την αρχή της περιόδου έχουν διαγνωστεί 110 κρούσματα, ενώ, σύμφωνα με τη χθεσινή (12/8) έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης που εκδόθηκε από τον ΕΟΔΥ, την τελευταία εβδομάδα διαγνώστηκαν 45 νέα κρούσματα. Εως τις 12 Αυγούστου έχουν καταγραφεί εννέα θάνατοι πολιτών.
Την ίδια στιγμή, οι μισοί δήμοι της Αττικής έχουν οριστεί ως «επηρεαζόμενες» ή «υψηλού κινδύνου» περιοχές. Οι πρώτες είναι οι περιοχές στις οποίες έχει καταγραφεί τουλάχιστον ένα κρούσμα του ιού τη φετινή περίοδο. Πρόκειται για τους Δήμους Αγίας Παρασκευής, Νέας Ιωνίας, Χαλανδρίου, Παπάγου – Χολαργού, Πεντέλης, Βριλησσίων, Αμαρουσίου, Λυκόβρυσης – Πεύκης, Σπάτων – Αρτέμιδας, Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Κρωπίας, Λαυρεωτικής, Παλλήνης, Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Παιανίας, Ραφήνας – Πικερμίου, Αχαρνών, Μαραθώνος, Σαρωνικού, Γλυφάδας, Ελληνικού – Αργυρούπολης, Αλίμου, Αθηναίων, Ηλιούπολης και Φυλής.
Ιός Δυτικού Νείλου: Μύθοι και αλήθειες για τη μετάδοσή του
«Υψηλού κινδύνου» χαρακτηρίζονται οι περιοχές στις οποίες δεν έχει καταγραφεί κρούσμα τη φετινή περίοδο, αλλά υπάρχουν και συνδυάζονται παράγοντες κινδύνου όπως η εγγύτητα σε επηρεαζόμενες περιοχές, τα γεωμορφολογικά δεδομένα, τα τρέχοντα και ιστορικά επιδημιολογικά δεδομένα της λοίμωξης και τα διαθέσιμα δεδομένα επιτήρησης της κυκλοφορίας του ιού σε κουνούπια και ζώα στην ευρύτερη περιοχή.
Σε αυτή την κατηγορία βρίσκονται οι Δήμοι Κηφισιάς, Φιλοθέης – Ψυχικού, Ηρακλείου, Μεταμόρφωσης, Καλλιθέας, Νέας Σμύρνης, Δάφνης – Υμηττού και Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας.
Αριθμός δηλωθέντων περιστατικών με λοίμωξη από τον ιό
Επιπρόσθετα, από το σύστημα επιτήρησης της λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου σε ιπποειδή που διενεργεί το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έως τις 12 Αυγούστου έχουν καταγραφεί περιστατικά σε συνολικά πέντε εστίες, που βρίσκονται στις Περιφερειακές Ενότητες Ανατολικής Αττικής, Δράμας, Πρέβεζας και στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης.
Μπορούμε να κάνουμε μόνο εικασίες για τους λόγους της φετινής εξάπλωσης του ιού
Ο προϊστάμενος του Εργαστηρίου Εντόμων και Παρασίτων Υγειονομικής Σημασίας στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, Αντώνιος Μιχαηλάκης, λέει στην «Κ» ότι η φετινή χρονιά θυμίζει το 2018 όσον αφορά την εξάπλωση του ιού. «Είναι μια δύσκολη χρονιά, ύστερα από μια επταετία. Λόγω του ότι ο ιός είναι απρόβλεπτος μπορούμε να κάνουμε μόνο εικασίες για τους λόγους της φετινής εξάπλωσής του», τονίζει και προσθέτει ότι ίσως συνδέεται με τις περισσότερες βροχές των τελευταίων μηνών.
Ο κ. Μιχαηλάκης εξηγεί ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται συνήθως μεταξύ πτηνών και κουνουπιών και προσβάλλει τυχαία τον άνθρωπο. «Πρόκειται για μια νόσο των πτηνών και επειδή δεν έχουμε δεδομένα για τα πτηνά δυσκολευόμαστε να απαντήσουμε ποια είναι η σχέση με την εξάπλωση του ιού».
Πάντως, αυτό που έχει αλλάξει σίγουρα τα τελευταία χρόνια είναι οι κλιματικές συνθήκες οι οποίες ευνοούν τη δραστηριότητα των κουνουπιών και σε άλλες εποχές πέραν του καλοκαιριού.
«Το κοινό κουνούπι είναι δραστήριο όλη τη χρονιά και ο ιός έχει καταφέρει να προσαρμόζεται στους ήπιους χειμώνες. Εχει διαμορφωθεί ένα πολυπαραγοντικό σύστημα που δημιουργεί ένα ευνοϊκό κοκτέιλ για τον ιό», λέει ο κ. Μιχαηλάκης.
Πώς τα κουνούπια διαλέγουν τα θύματά τους
Μια άλλη διάσταση που συμβάλλει στην εξάπλωση του ιού, επισημαίνει ο κ. Μιχαηλάκης, είναι το γεγονός ότι πολλοί δήμοι δεν έχουν ενεργό πρόγραμμα καταπολέμησης των κουνουπιών. «Είναι κάτι που έχει παρατηρηθεί κι άλλες χρονιές. Αρκετοί δήμοι δεν έχουν καταλάβει τη σημασία τους και αφήνονται στις πρωτοβουλίες της Περιφέρειας. Πρέπει να εξηγήσουμε ότι το κουνούπι μάς αναγκάζει να συνεργαζόμαστε και αυτό αφορά τις Περιφέρειες, τους δήμους και τους πολίτες. Αν σπάσει κάποιος κρίκος της αλυσίδας τότε έχουμε πρόβλημα».
Μετάδοση και κρούσματα
Ο κ. Μιχαηλάκης λέει ότι οι πολίτες πρέπει να λάβουν μέτρα για να προστατεύσουν τους εαυτούς τους αλλά κυρίως τις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού που μπορεί να νοσήσουν σοβαρά από τον ιό. Οπως εξηγεί, οι ενέργειες ατομικής προστασίας πρέπει να γίνονται από το σούρουπο και μετά καθώς είναι το κοινό βραδινό κουνούπι που μεταφέρει τον ιό και όχι, όπως πιστεύουν οι περισσότεροι, το κουνούπι-τίγρης.
«Τα εντομοαπωθητικά που είναι εγκεκριμένα από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οι ανεμιστήρες, τα κλιματιστικά και η φροντίδα να μην υπάρχουν στάσιμα νερά είναι τα όπλα που έχουν οι πολίτες για να αντιμετωπίσουν τα κουνούπια», λέει.