Οι ΗΠΑ και η ΕΕ κατέληξαν σε αυτό που χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία στην ιστορία, μετά από συνομιλίες στη Σκωτία.
Όμως, στην πραγματικότητα, μοιάζει περισσότερο με ένα πλαίσιο για συμφωνία παρά με μια πλήρη εμπορική συμφωνία, καθώς οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς.
Ωστόσο, τα βασικά στοιχεία που ανακοίνωσαν ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και η επικεφαλής της ΕΕ, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δίνουν ενδείξεις για το ποιους τομείς και ποιες ομάδες ενδέχεται να πληγούν περισσότερο ή να επωφεληθούν περισσότερο. Το BBC παρουσιάζει τους χαμένους και τους κερδισμένους αυτής της συμφωνίας που δεν μοιάζει καθόλου… ισορροπημένη.
Ντόναλτ Τραμπ – Νικητής
Αφού υποσχέθηκε νέες εμπορικές συμφωνίες με δεκάδες χώρες, ο Τραμπ μόλις κατήρτισε τη μεγαλύτερη απ’ όλες.
Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η ΕΕ ήταν αυτή που υποχώρησε περισσότερο, με την Capital Economics να αναφέρει άμεσα πως αναμένεται πλήγμα 0,5% στο ΑΕΠ.
Επιπλέον, δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια θα εισρεύσουν στα ταμεία των ΗΠΑ από δασμούς εισαγωγών.
Ωστόσο, οι θεαματικοί τίτλοι υπέρ του Τραμπ ενδέχεται να μην κρατήσουν πολύ, εάν τα κύματα οικονομικών στοιχείων που αναμένονται αργότερα αυτή την εβδομάδα δείξουν ότι η ριζική αναδιάρθρωση της αμερικανικής οικονομίας αποτυγχάνει.
Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό, την απασχόληση, την ανάπτυξη και την καταναλωτική εμπιστοσύνη θα δώσουν μια πιο καθαρή εικόνα για το αν οι δασμοί του Τραμπ φέρνουν πόνο ή όφελος.
Καταναλωτές στις ΗΠΑ – Χαμένοι
Οι απλοί Αμερικανοί είναι ήδη δυσαρεστημένοι από την αύξηση του κόστους ζωής και αυτή η συμφωνία μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση με αυξήσεις στις τιμές των ευρωπαϊκών προϊόντων.
Αν και όχι τόσο υψηλό όσο θα μπορούσε να είναι, το εμπόδιο που θέτει ο δασμός 15% παραμένει σημαντικό και είναι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι ίσχυε πριν επιστρέψει ο Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Οι δασμοί είναι φόροι που επιβάλλονται στα αγαθά που αγοράζονται από άλλες χώρες. Συνήθως είναι ποσοστό επί της αξίας του προϊόντος. Έτσι, ένας δασμός 15% σημαίνει ότι ένα προϊόν αξίας $100 που εισάγεται από την ΕΕ στις ΗΠΑ θα επιβαρυνθεί με επιπλέον 15 δολάρια φόρο – ανεβάζοντας το συνολικό κόστος για τον εισαγωγέα στα 115 δολάρια.
Οι εταιρείες που φέρνουν ξένα προϊόντα στις ΗΠΑ πρέπει να πληρώνουν αυτόν τον φόρο στο κράτος, και συχνά μετακυλούν όλο ή μέρος του πρόσθετου κόστους στους καταναλωτές.
Αγορές – Νικητές
Τα χρηματιστήρια στην Ασία και την Ευρώπη κατέγραψαν άνοδο τη Δευτέρα μετά την ανακοίνωση του πλαισίου της συμφωνίας.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ΗΠΑ θα επιβάλλουν δασμό 15% στα αγαθά που εισάγονται από την ΕΕ. Αν και αυτός ο συντελεστής είναι σημαντικός, είναι χαμηλότερος από ό,τι θα μπορούσε να είναι και τουλάχιστον προσφέρει μια σταθερότητα στους επενδυτές.
Η συμφωνία είναι «ξεκάθαρα φιλική προς τις αγορές και θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω το ευρώ», δήλωσε στο AFP ο Κρις Γουέστον από την αυστραλιανή χρηματιστηριακή εταιρεία Pepperstone.
Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη – Χαμένη
Η συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί από όλα τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, καθένα από τα οποία έχει διαφορετικά συμφέροντα και διαφορετικό βαθμό εξάρτησης από τις εξαγωγές προϊόντων προς τις ΗΠΑ.
Ενώ ορισμένα κράτη μέλη υποδέχθηκαν τη συμφωνία με συγκρατημένη αισιοδοξία, άλλα υπήρξαν επικριτικά – υποδηλώνοντας ρήγματα εντός της Ένωσης, η οποία ταυτόχρονα προσπαθεί να διαχειριστεί και άλλες κρίσεις, όπως ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία.
Ο Γάλλος Πρωθυπουργός, Φρανσουά Μπαϊρού, σχολίασε: «Είναι μια σκοτεινή μέρα όταν μια συμμαχία ελεύθερων λαών, που δημιουργήθηκε για να επιβεβαιώσει τις κοινές της αξίες και να υπερασπιστεί τα κοινά της συμφέροντα, υποτάσσεται με τέτοια απαίτηση».
Τη δήλωσή του στήριξαν τουλάχιστον δύο ακόμη Γάλλοι υπουργοί, καθώς και ο Ούγγρος ηγέτης Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος δήλωσε ότι ο Τραμπ «έφαγε τη φον ντερ Λάιεν για πρωινό».
Κατασκευαστές αυτοκινήτων στη Γερμανία – Χαμένοι
Ο δασμός που αντιμετωπίζουν οι εισαγωγείς ευρωπαϊκών αυτοκινήτων στις ΗΠΑ μειώθηκε σχεδόν στο μισό – από το 27,5% που είχε επιβάλει ο Τραμπ τον Απρίλιο, σε νέο ποσοστό 15%.
Τα αυτοκίνητα αποτελούν μία από τις κορυφαίες εξαγωγές της ΕΕ προς τις ΗΠΑ. Ως ο μεγαλύτερος κατασκευαστής αυτοκινήτων στην ΕΕ – χάρη στις VW, Mercedes και BMW – η Γερμανία παρακολουθούσε στενά τις εξελίξεις.
Ο Γερμανός Καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, χαιρέτισε τη νέα συμφωνία, αν και παραδέχθηκε ότι θα προτιμούσε μια «περαιτέρω χαλάρωση του διατλαντικού εμπορίου».
Αυτό το συγκρατημένο ύφος αντανακλάται και από την ένωση της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, τη VDA, η οποία προειδοποίησε ότι ακόμη και ο δασμός 15% θα «κοστίσει στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία δισεκατομμύρια ετησίως».
Κατασκευαστές αυτοκινήτων στις ΗΠΑ – Νικητές
Ο Τραμπ προσπαθεί να ενισχύσει την παραγωγή οχημάτων εντός ΗΠΑ. Οι Αμερικανοί κατασκευαστές αυτοκινήτων πήραν ώθηση όταν έμαθαν ότι η ΕΕ μειώνει τον δασμό στα αμερικανικά οχήματα από 10% σε 2,5%. Θεωρητικά, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των πωλήσεων αμερικανικών αυτοκινήτων στην Ευρώπη.
Αυτό ενδέχεται να ενισχύσει τις εξαγωγές των ΗΠΑ, αλλά η συμφωνία δεν είναι εξ ολοκλήρου θετική όσον αφορά τις εγχώριες πωλήσεις. Αυτό οφείλεται στην περίπλοκη δομή παραγωγής των αμερικανικών οχημάτων.
Πολλά από αυτά συναρμολογούνται στο εξωτερικό – στον Καναδά και το Μεξικό – και ο Τραμπ τους επιβάλλει δασμό 25% κατά την εισαγωγή τους στις ΗΠΑ. Συγκριτικά, τα ευρωπαϊκά οχήματα επιβαρύνονται με χαμηλότερο δασμό 15%. Έτσι, οι Αμερικανοί κατασκευαστές ανησυχούν ότι μπορεί να δεχθούν πιέσεις από πιο ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές τιμές.
Φαρμακοβιομηχανία της ΕΕ – Χαμένη
Υπάρχει σύγχυση γύρω από τον δασμό που θα επιβληθεί στα ευρωπαϊκά φάρμακα που πωλούνται στις ΗΠΑ. Η ΕΕ επιθυμεί όσο το δυνατόν χαμηλότερους δασμούς για να ενισχύσει τις πωλήσεις.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι τα φάρμακα δεν περιλαμβάνονται στη συμφωνία της Κυριακής – βάσει της οποίας μειώθηκαν οι δασμοί σε σειρά προϊόντων στο 15%. Ωστόσο, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι τα φάρμακα περιλαμβάνονται και πηγή του Λευκού Οίκου επιβεβαίωσε το ίδιο στο BBC.
Όποιο κι αν ισχύει τελικά, πρόκειται για απογοήτευση για τη φαρμακοβιομηχανία της ΕΕ, η οποία είχε ελπίσει σε πλήρη απαλλαγή από δασμούς. Ο κλάδος αυτή τη στιγμή έχει ισχυρή παρουσία στην αγορά των ΗΠΑ, χάρη σε προϊόντα όπως το Ozempic, το γνωστό φάρμακο για διαβήτη τύπου 2 που παράγεται στη Δανία.
Το θέμα έχει αναδειχθεί στην Ιρλανδία, όπου κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν επισημάνει τη σημασία της φαρμακοβιομηχανίας και έχουν ασκήσει κριτική για τις επιπτώσεις της αβεβαιότητας.
Ενέργεια ΗΠΑ – Νικητής
Ο Τραμπ δήλωσε ότι η ΕΕ θα αγοράσει 750 δισ. δολάρια (638 δισ. ευρώ) σε ενέργεια από τις ΗΠΑ, επιπλέον μιας συνολικής αύξησης των επενδύσεων στις ΗΠΑ κατά 600 δισ. δολάρια.
«Θα αντικαταστήσουμε το ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο με σημαντικές αγορές αμερικανικού LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου), πετρελαίου και πυρηνικών καυσίμων», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν.
Αυτό θα ενισχύσει τους δεσμούς μεταξύ της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης και των ΗΠΑ, σε μια περίοδο που η Ευρώπη απομακρύνεται από τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Αεροπορική βιομηχανία στην ΕΕ και τις ΗΠΑ – Νικητής
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι ορισμένα «στρατηγικά προϊόντα» δεν θα υπόκεινται σε δασμούς, περιλαμβανομένων των αεροσκαφών και των ανταλλακτικών τους, ορισμένων χημικών προϊόντων και κάποιων γεωργικών προϊόντων.
Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες που κατασκευάζουν εξαρτήματα για αεροπλάνα θα έχουν απρόσκοπτο εμπόριο μεταξύ των δύο τεράστιων εμπορικών μπλοκ.
Πρόσθεσε ότι η ΕΕ εξακολουθεί να ελπίζει σε περισσότερες συμφωνίες «μηδέν για μηδέν» (zero-for-zero), ιδίως για κρασιά και οινοπνευματώδη, τις επόμενες ημέρες.