Οι οικογενειακές επιχειρήσεις που κινούν τον κόσμο
Η αφανής δύναμη πίσω από την παγκόσμια οικονομία
Πίσω από τα λαμπερά ονόματα των χρηματιστηρίων και τις πολυεθνικές που κυριαρχούν στα πρωτοσέλιδα, υπάρχει μια πιο ήσυχη, αλλά εξίσου ισχυρή δύναμη: οι οικογενειακές επιχειρήσεις.
Από το μικρό αρτοποιείο της γειτονιάς μέχρι τους κολοσσούς BMW, LVMH, Reliance και Walmart, το οικογενειακό επιχειρείν είναι ο πιο διαδεδομένος τρόπος ιδιοκτησίας στον κόσμο – και, όπως φαίνεται, και ο πιο ανθεκτικός.
Σύμφωνα με την UBS, οι οικογενειακές εταιρείες αντιπροσωπεύουν περίπου τα δύο τρίτα όλων των επιχειρήσεων παγκοσμίως. Παράγουν πάνω από το 70% του παγκόσμιου ΑΕΠ και δημιουργούν έως και το 80% των θέσεων εργασίας σε πολλές χώρες. Ακόμη και στα χρηματιστήρια, όπου κυριαρχούν οι πολυεθνικές, οι οικογενειακές εταιρείες αντιστοιχούν στο 20-30% της συνολικής κεφαλαιοποίησης.
Με λίγα λόγια, η παγκόσμια οικονομία «αναπνέει» μέσα από οικογενειακά δίκτυα.
Το μυστικό τους: σκέφτονται μακριά
Το μεγάλο τους πλεονέκτημα, σύμφωνα με την UBS, είναι η διαφορετική σχέση με τον χρόνο.
Οι οικογενειακές επιχειρήσεις δεν κυνηγούν τις επόμενες τριμηνιαίες ανακοινώσεις· δεν μετρούν την επιτυχία τους σε μήνες, αλλά σε γενιές. Το βλέμμα τους είναι στραμμένο στο αύριο – όχι μόνο στο επιχειρηματικό, αλλά και στο οικογενειακό.
Αυτό το μακροπρόθεσμο βλέμμα μεταφράζεται σε σταθερότητα:
- Συντηρητική χρηματοδότηση, που τους δίνει ευελιξία και ανεξαρτησία.
- Χαμηλότερη μόχλευση – κατά μέσο όρο 34 μονάδες χαμηλότερη από τον δείκτη MSCI AC World.
- Μετρημένα μερίσματα – τα τελευταία 15 χρόνια διανέμουν το 44% των κερδών τους, έναντι 51% των υπολοίπων εταιρειών.
- Επενδυτική πειθαρχία, με στρατηγικές κινήσεις σε έρευνα, ανάπτυξη και κεφαλαιακές δαπάνες.
Όταν έρχονται οι κρίσεις –από το 2001 μέχρι το 2008 και την πανδημία– οι οικογενειακές επιχειρήσεις είναι εκείνες που αντέχουν καλύτερα και ανακάμπτουν γρηγορότερα. Γιατί το σχέδιο τους δεν μετριέται σε τρίμηνα, αλλά σε δεκαετίες.
Από πατέρα σε παιδί, από παιδί σε εγγόνι
Η UBS στηρίζεται στον Family Business Index (EY – Πανεπιστήμιο St. Gallen), που παρακολουθεί τις 500 μεγαλύτερες οικογενειακές εταιρείες του κόσμου. Οι περισσότερες έχουν ήδη περάσει στη δεύτερη ή τρίτη γενιά, με ξεκάθαρους κανόνες διακυβέρνησης που μειώνουν τις ενδοοικογενειακές τριβές.
Η Ευρώπη κρατά τα σκήπτρα, με ισχυρή παρουσία στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ελβετία και την Ισπανία. Η Ασία κερδίζει έδαφος – με παραδείγματα όπως η Reliance στην Ινδία και η Great Wall Motor στην Κίνα – ενώ στη Λατινική Αμερική ξεχωρίζουν η Grupo Bimbo του Μεξικού και η Falabella της Χιλής.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εταιρείες-θρύλοι όπως η Walmart, η Ford και η Comcast παραμένουν οικογενειακά ελεγχόμενες, κρατώντας την ίδια φιλοσοφία που τις γέννησε.
Οι οικογενειακές επιχειρήσεις κυριαρχούν στους κλάδους των καταναλωτικών αγαθών και της λιανικής – από την H&M και την Heineken μέχρι τη L’Oréal. Η τεχνολογία είναι λιγότερο παρούσα, όμως, παρά το «μειονέκτημα», οι οικογενειακές εταιρείες υπεραποδίδουν σταθερά σε σχέση με τον μέσο όρο των εισηγμένων.
Η επιτυχία δεν είναι πάντα απλή υπόθεση
Από το 2000 μέχρι σήμερα, μια στρατηγική επενδύσεων που τοποθετείται ισόποσα σε οικογενειακές επιχειρήσεις –χωρίς προτίμηση σε κλάδο ή γεωγραφία– έχει επιτύχει υψηλές μονοψήφιες υπεραποδόσεις σε σχέση με τον παγκόσμιο δείκτη μετοχών.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό: οι πρώτης γενιάς εταιρείες αποδίδουν καλύτερα. Όταν η οικογένεια έχει ακόμη άμεση εμπλοκή στη διοίκηση, η ευελιξία και ο δυναμισμός είναι πιο έντονοι· όσο περνούν οι γενιές, αυτά τα στοιχεία τείνουν να ατονούν.
Ωστόσο, το οικογενειακό μοντέλο δεν είναι χωρίς κινδύνους.
Η διαδοχή παραμένει η πιο κρίσιμη στιγμή στη ζωή μιας οικογενειακής επιχείρησης. Οι ενδοοικογενειακές συγκρούσεις μπορούν να διαλύσουν ό,τι χτίστηκε σε δεκαετίες. Η χαμηλή ρευστότητα και η συγκέντρωση κινδύνου σε συγκεκριμένους κλάδους ή αγορές αποτελούν επίσης προκλήσεις.
Και φυσικά, οι εξωτερικές πιέσεις – γεωπολιτική αστάθεια, εμπορικοί πόλεμοι, τεχνολογική μετάβαση – δεν αφήνουν κανέναν ανεπηρέαστο.
Η UBS σημειώνει ότι, παρότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις μπορεί να υστερούν σε ταχύτητα υιοθέτησης νέων τεχνολογιών, διαθέτουν κάτι πολύτιμο: ανθεκτικότητα και συνέπεια.
Γιατί αξίζουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών
Στην τελική αποτίμηση, η UBS βλέπει στις οικογενειακές επιχειρήσεις ένα ελκυστικό στοίχημα μακροπρόθεσμου χαρακτήρα.
Η πειθαρχία στις δαπάνες, η συντηρητική προσέγγιση στη χρηματοδότηση και η φιλοσοφία της διατήρησης του πλούτου μέσα από γενιές τις καθιστούν ανθεκτικές σε κρίσεις και ελκυστικές σε περιόδους ανάκαμψης.
Η σύσταση της τράπεζας; Μια διαφοροποιημένη επενδυτική στρατηγική, χωρίς στεγανά σε κλάδο ή περιοχή, και με ορίζοντα πολλών ετών.
Γιατί, όπως συνοψίζει εύστοχα η έκθεση:
«Οι οικογενειακές επιχειρήσεις είναι χτισμένες για να αντέξουν γενιές.»
