Θα θέλαμε να αναδείξει ένα θέμα που, αν και έχει περάσει –προσωρινά– κάτω από το ραντάρ της δημόσιας συζήτησης, παραμένει ενεργό στο παρασκήνιο: το ζήτημα της συνταγματικής αναθεώρησης σε ό,τι αφορά την αξιολόγηση και τη μονιμότητα στο Δημόσιο.
Μπορεί η επικαιρότητα να το έχει προσωρινά παραμερίσει, όμως η κυβέρνηση δεν το έχει αποσύρει από την πολιτική της ατζέντα. Άλλωστε, έχει ήδη τοποθετήσει χρονικά την έναρξη της σχετικής συζήτησης για το τέλος του 2025, αφήνοντας ένα ευρύ περιθώριο για επεξεργασία, προετοιμασία και –κυρίως– ωρίμανση του δημόσιου διαλόγου.
Και είναι σαφές πως οι σχετικές εξαγγελίες δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Εντάσσονται σε έναν ευρύτερο κυβερνητικό προβληματισμό για τη λειτουργία του κράτους, τη σχέση κόστους-οφέλους στον δημόσιο τομέα και, εν τέλει, την ανάγκη εξορθολογισμού του μοντέλου διοίκησης και παροχής υπηρεσιών στους πολίτες.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προβληματικής αποτυπώνεται και σε πρόσφατη μελέτη του ΚΕΠΕ (Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών), που υπάγεται στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η μελέτη εξετάζει τον ρόλο του Δημοσίου στον ευρύτερο σχεδιασμό δημοσιονομικής εξυγίανσης, μετά την περίοδο της πανδημίας.
Στο βασικό της συμπέρασμα, το ΚΕΠΕ σημειώνει πως αρκετές χώρες έχουν αρχίσει να αποσύρουν σταδιακά τα μέτρα στήριξης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά και να εφαρμόζουν προγράμματα εξυγίανσης, με στόχο την αποκατάσταση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Όμως, πέρα από τις κλασικές μεθόδους –περικοπές δαπανών, αύξηση εσόδων–, η μελέτη ανοίγει το ερώτημα: θα μπορούσαν να επιτευχθούν καλύτερα αποτελέσματα για την οικονομία και τον δημόσιο τομέα μέσα από πιο στοχευμένες δημόσιες δαπάνες και έναν αποτελεσματικότερο κρατικό μηχανισμό;
Η απάντηση που υπονοείται είναι καθοριστική: ένας σύγχρονος, αποδοτικός και ευέλικτος δημόσιος τομέας μπορεί να φέρει εξοικονομήσεις, να στηρίξει τη δημοσιονομική σταθερότητα και –κυρίως– να παρέχει καλύτερες υπηρεσίες στους πολίτες, συμβάλλοντας στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής.
Πάει το μυαλό σας κάπου; Ίσως προς την ανάγκη να τεθεί εκ νέου –και με πολιτικούς όρους αυτή τη φορά– το ζήτημα της «αξιολόγησης», της «αποτελεσματικότητας» και, τελικά, της σχέσης μονιμότητας-λογοδοσίας στο Δημόσιο.