Ο νόμος Glass-Steagall | Η ιστορία του διαχωρισμού των εμπορικών και επενδυτικών τραπεζών

Glass-Steagall Act | Ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων των τραπεζών

Το Glass-Steagall είναι ένας νόμος που θεσπίστηκε στις ΗΠΑ το 1933, μετά την οικονομική κρίση του 1929, και είχε ως στόχο να προστατεύσει τις καταθέσεις των πολιτών από τις κερδοσκοπικές δραστηριότητες των τραπεζών.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Ο νόμος αυτός επέβαλε τον διαχωρισμό μεταξύ των εμπορικών τραπεζών, που διαχειρίζονταν τις καταθέσεις και τα δάνεια των πελατών, και των επενδυτικών τραπεζών, που ασχολούνταν με τις χρηματιστηριακές συναλλαγές και τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα. Με αυτόν τον τρόπο, ο νόμος Glass-Steagall προσπάθησε να αποτρέψει την επανάληψη της κατάρρευσης του τραπεζικού συστήματος και την απώλεια των καταθέσεων των πολιτών.

Επίσης, ο νόμος Glass-Steagall ίδρυσε την Ομοσπονδιακή Αρχή Ασφάλισης Καταθέσεων (FDIC), που εγγυόταν τις καταθέσεις μέχρι ένα όριο, και έδωσε περισσότερη ρυθμιστική εξουσία στην Κεντρική Τράπεζα (FED)

Στη διάρκεια της μεγάλης ύφεσης του 1929-1933, δυο πολιτικοί, ο Carter Glass και ο Henry Steagall, πρότειναν το 1933 έναν νόμο που πήρε το όνομα τους ο οποίος πέρασε από την Γερουσία και στη συνέχεια υιοθετήθηκε σαν κομμάτι του γνωστού Νέου Συμβολαίου (New Deal) του προέδρου Franklin Delano Roosevelt. Το Glass Steagall Act έγινε νόμος.


Ο νόμος αυτός δεν εμπλεκόταν στο δικαίωμα της της FED για την κοπή νομίσματος, περιόριζε όμως δραστικά τις κερδοσκοπικές τάσεις της αγοράς.Συγκεκριμένα ο νόμος Glass Steagal που υιοθέτησε ο μεγάλος ηγέτης τότε των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούσβελτ,προέβλεπε την εισαγωγή δυο δραστικών μέτρων κατά της κερδοσκοπίας:

  1. Τον ξεκάθαρο διαχωρισμό μεταξύ παραδοσιακής τραπεζικής δραστηριότητας(απλές συναλλαγές καταθέσεων που αφορούσαν καταθέτες, συνταξιούχους, μισθωτούς κλπ) καιεπενδυτικής τραπεζικής δραστηριότητας (επιρρεπείς σε  στοιχήματα σπεκουλαδόρων). Με τον τρόπο αυτό οι τράπεζες χωρίστηκαν σε εμπορικές και επενδυτικές με τα τσανάκια τους σαφώς διαχωρισμένα και συνεπώς κανένας τραπεζίτης δεν μπορούσε να τζογάρει με τα λεφτά μου.
  2. Την ίδρυση μιας Ομοσπονδιακής Αρχής που εγγυόταν τις καταθέσεις μέχρι 250,000 δολάρια ανά καταθέτη και είχε σαν σκοπό την αποφυγή των καταστροφικών bank run του παρελθόντος

Για πολλά χρόνια οι καταθέσεις παρέμειναν ασφαλείς. Είναι αυτό που ονομάζεται “τραπεζική πίστη” δηλαδή “σε εμπιστεύομαι μια και δηλώνεις με την εγγύηση του κράτους τίμιος και φερέγγυος, τα λεφτά είναι δικά μου και η διαχείριση τους είναι, σε τελευταία ανάλυση, δική μου υπόθεση”.

Στην δεκαετία του 1980 εμφανίζεται η επιλεγόμενη “τραπεζική βιομηχανία” η οποία πιέζει για την κατάργηση του Glass Steagall Act και τελικά το καταφέρνει το 1990 επί  προεδρίας του “Δημοκρατικού” Bill Clinton και   Glass Steagall Act και αντικαθίσταται από το Gramm Leach Bliley Act, ένα περίπλοκο νόμο που μέσα στην χαοτική αοριστία του, τελικά ευνοεί τις παράταιρες χρηματιστηριακές συναλλαγές και την οικονομία του τζόγου.Οι συνέπειες από την κατάργηση του νόμου Glass Steagal έκαναν μόνο 8 χρόνια να φανούν και ταρακούνησαν την παγκόσμια οικονομία με την οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008..

Με την κατάργηση το Glass Steagal, τραπεζικοί γύπες και κοράκια των αγορών έχουν σήμερα  ελεύθερη πρόσβαση στις καταθέσεις των πολιτών στις εμπορικές τράπεζες, τις οποίες χρησιμοποιούν για να παράγουν υπερκέρδη προς όφελός τους. Η δημιουργία αυτού του μεταμοντέρνου καζινο- καπιταλισμού αποτελεί μια απτή σκληρή πραγματικότητα. Η χρηματιστηριακή οικονομία, η οικονομία του άκοπου και πονηρού τζόγου, έχει δέκα φορές μεγαλύτερο τζίρο από την οικονομία της παραγωγής και της εργασίας. Αυτή η εξωφρενική διόγκωση της οικονομίας της φούσκας είναι η αιτία των συνεχών κρίσεων, της διεύρυνσης των εισοδηματικών ανισοτήτων, της φτωχοποίησης και της ανεργίας, ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο με δεδομένη τη μεγάλη τεχνολογική εξέλιξη.

Τελευταία γίνεται μεγάλη κίνηση και συζήτηση για την ανάγκη επαναφοράς του Glass Steagal τόσο ανάμεσα σε ρεπουμπλικάνους και Δημοκρατικούς Γερουσιαστές. Ο Ντόναλντ Τράμπ είχε υποσχεθεί ότι θα τον καταργήσει και το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα το το τoτολμήσει και σε ποιο βαθμό.

Ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων των τραπεζών και το Glass-Steagall

Οι περισσότεροι δεν έχουμε ξεχάσει τη μέρα που ανοίξαμε τον πρώτο μας τραπεζικό λογαριασμό. Τότε ονομαστήκαμε καταθέτες!. Μια αίσθηση ασφάλειας αλλά και κάποια μορφή πρώιμου κύρους συνόδευε εκείνη τη στιγμή που πήραμε στα χέρια μας το πρώτο βιβλιάριο καταθέσεων.

Αργότερα προς τα τέλη των 90s μετονομαστήκαμε – άλλοτε εν γνώσει μας και άλλοτε με αποφάσεις τρίτων – από καταθέτες σε επενδυτές!

Στην πρώτη περίπτωση συνειδητά αγοράσαμε μετοχές, αμοιβαία κεφάλαια και ομόλογα. Και βέβαια σαν νέοι τότε στο χώρο των επενδύσεων «μπερδέψαμε» την έννοια της κατάθεσης με αυτή της επένδυσης αγνοώντας ή με σταθμίζοντας σωστά τον κίνδυνο (ρίσκο) που εμπεριέχει η επένδυση.

Στη δεύτερη όμως των περιπτώσεων γίναμε επενδυτές εν αγνοία μας μια και η νέα μορφή των τραπεζών «οδήγησε» μέρος των καταθέσεων μας σε επενδυτικά προϊόντα άγνωστα σε εμάς και επομένως όχι της δικής μας επιλογής.

Glass-Steagall Act | Ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων των τραπεζών

Οι τράπεζες και η συμμετοχή τους στο κραχ του 1929

Οι τράπεζες ήδη από τα χρόνια προ της κρίσης του 1929 στις ΗΠΑ κατηγορήθηκαν από αρκετούς για επενδυτικές δραστηριότητες που έθεταν σε κίνδυνο τα κεφάλαια των ιδιωτών. Υπήρξαν μάλιστα απόψεις που φωτογράφισαν τον τραπεζικό τομέα σαν τον βασικό υπεύθυνο για το κραχ της χρηματιστηριακής αγοράς  και της παγκόσμιας ύφεσης που ακολούθησε. Και πράγματι οι τράπεζες αφενός είχαν δανείσει το κοινό για να αγοράσει μετοχές και αφετέρου οι ίδιες συμμετείχαν στην αγοραπωλησία μετοχών και ομολόγων αποσκοπώντας ασφαλώς στην αύξηση των κερδών τους πέραν εκείνων που προέρχονταν από τις παραδοσιακές τραπεζικές εργασίες.

Ο διαχωρισμός των τραπεζών μετά την κρίση. The Glass – Steagall Act

Λίγο αργότερα, το 1933, δύο μέλη του Αμερικανικού Κογκρέσου οι Carter Glass και Henry Steagall – που έγιναν γνωστοί με το Glass – Steagall Act  πρότειναν τον διαχωρισμό των τραπεζών σε εμπορικές (με αντικείμενο τις παραδοσιακές δραστηριότητες) και σε  επενδυτικές. Ο νόμος ψηφίστηκε σε μια προσπάθεια «ανοικοδόμησης» της εμπιστοσύνης προς το τραπεζικό σύστημα η οποία είχε πληγεί από το μεγάλο αριθμό τραπεζών που πτώχευσαν τα πρώτα χρόνια της τότε μεγάλης ύφεσης.

Σύμφωνα με το Glass – Steagall Act (GSA) από τα έσοδα των πρώτων (παραδοσιακών) μόνο το 10% θα μπορούσε να προέρχεται από επενδυτικές δραστηριότητες οι οποίες κυρίως θα σχετίζονταν με «κινήσεις» στα κρατικά ομόλογα. Επομένως μετά το σαφή διαχωρισμό ιδιώτες και επιχειρήσεις γνώριζαν ότι οι καταθέσεις των δεν θα κινδύνευαν από ενδεχομένως λανθασμένες επενδυτικές επιλογές.

Glass-Steagall Act | Ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων των τραπεζών

Τα χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι τα τέλη των 90s

Όπως κάθε οικονομικό μέτρο, έτσι και το GSA, είχε υποστηρικτές και αντιπάλους αναφορικά με την αποτελεσματικότητα ή όχι της συμμετοχής του στη μείωση του επενδυτικού κινδύνου (ρίσκου) που αναλάμβαναν οι τράπεζες. Σαν αποτέλεσμα, και με διάφορες τροποποιήσεις που μεσολάβησαν, το 1999 το GSA καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από το Gramm – Leach – Bliley Act σύμφωνα με το οποίο όχι μόνο έπαψε να ισχύει ο διαχωρισμός των τραπεζών αλλά οι δραστηριότητές τους επεκτάθηκαν πλέον και σε άλλους τομείς .

Σχεδόν 10 χρόνια μετά την κατάργηση του GSA ξέσπασε η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 με την κατάρρευση της Lehman Brothers που οδήγησε όπως και το 1930 την παγκόσμια οικονομία σε μεγάλη ύφεση.

Κάποιοι συσχέτισαν την κατάργηση του GSA με την εμφάνιση τη κρίσης του 2008 με αποτέλεσμα σήμερα να υπάρχουν σκέψεις για επαναφορά του νόμου περί διαχωρισμού των τραπεζών σε μια πιο «σύγχρονη» έκδοση.

Επίλογος


Οι απόψεις – εκτιμήσεις στα οικονομικά ζητήματα συχνά έχουν πάνω από μια οπτικές
. Ασφαλώς το ίδιο ισχύει και στο σημερινό μας θέμα – της ύπαρξης δηλαδή τραπεζών πολυκαταστημάτων (super market) ή τον διαχωρισμό των δραστηριοτήτων τους σε εκείνες που θα διατηρήσουν τον παραδοσιακό ρόλο τους και σε άλλες που θα δραστηριοποιούνται στις συναλλαγές χρηματοοικονομικών προϊόντων που εμπεριέχουν κίνδυνο.

Η δική μας άποψη είναι (Ο μετασχηματισμός των τραπεζών και η κρίση του 2008) ότι το γιγάντεμα των δραστηριοτήτων του τραπεζικού κλάδου αλλά και η είσοδός του σε επενδυτικούς χώρους άγνωστους προηγουμένως δημιούργησαν συνθήκες μη αποτελεσματικού ελέγχου με συνέπεια τις λανθασμένες κινήσεις οι οποίες ιστορικά εμφανίζεται να επαναλαμβάνονται.

Με πληροφορίες από econtopia και anixneuseis

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *